fulaguul

(Fulul-ka)

1. (xididdada geedaha, kd.) aan dhab dhulka ugu aasnayn oo aan soo bixintoodu qodid u baahnayn: waxaa ku filan in inta madax keliya lagu dhego hadba kor loo soo dhifto taniyo intuu ka soo wada baxo.

2. Wixii sida xididdada dhirta oo aan qarsoonayn ama dibadyaalka ah oo kale loo soo baxsho.

fulul¹: m.l 1. Saxro (xayawaan ama dad) oo markaas la saxrooday. 2. la-mid: fululid.

fulul²: f.mg1 (-ulay, -ushay) Wax aasnaa sida xidid dibad u soo bixid.

m. n. shallow-rooted plant

fulul v. have shallow roots, come up ~ be uprooted easily

-ka: (magac, lab, keli) xaarka xoolaha oo jileec iyo adayg isugu jira.

fulul: (fal) xidid iyo wixii la mid ah, madaxa kore qabo oo soo dhufo, si fudud u soo siib oo u soo wada bixi.

fulul -ka: (magac, lab, keli) xididdada geedaha iyo wixii la mid ah oo aan dhab dhulka ugu aasnayne, marka baarka lagu dhego oo marba in yar la liiliijiyo markiiba iska soo baxa.

(Faduu-sha)

Aabi; maag: gardarro; daandaansi.

m.dh Maag, daandaansi.

m.dh Maag, daandaansi.

f. n. provocation

-faduusha: (n) an offensive action or remark; insult (in salt); offense or provocation — aflagaado

-sha: (magac, dhedig, keli) gardarro iyo xadgudub. Dh: gardarro, daandaansi, aabi, maag, adyad.

de: provocation

lx: faduul

pd: (/sha)

ps: n1-f

key: faduul

-sha: (magac, dhedig, keli) eeg faduul.

m.l Raar geeddigu kala fogyahay oo aan marriin lahayn.

m. n., (mass n.): fuel

de: fuel {Eng}

lx: fuyuul

pd: (-ka)

ps: n2-m-mass

key: fuyuul

(Huluu-sha)

Meel jiq ah ama iyadoo la taagan yahay aan la mari karin, oo isgaabin ama gurguurad keliya lagu maro; xuluul.

m.dh la-mid: xuluul.

f. n. tight passage, narrow place

-sha: (magac, dhedig, keli) meel jiq ah oo iyada oo la taagan yahay aan la mari karin, oo isgaabin ama gurguurad keliya lagu mari karo. Dh: xuluul.

a: xuluul

de: tight passage, narrow place

lx: huluul

pd: (/sha)

ps: n2-f

key: huluul

(tilmaame) dareere cufan oo isjeedanaya.

laguun -ka: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo ku jiraan oo biil ay ka dhex baxdo.

m.dh la-mid: qulul.

-sha: (magac, dhedig, keli) eeg qulqul.

(Xuluu-sha)

1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro.

2. Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

m.dh 1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro. 2. la-mid: huluul, xaluul. (-llo, m.l./dh) Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

f. n. grass species

xuluul [feminine] n. narrow passage ~ place, tight squeeze, squeezing through

-ka: (magac, lab, keli) dhexgal gudaha la tego. Xuluul badan iska jir.

xuluul-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad geedaha hoostooda ku hadha oo jiilaalkii xoolaha loo guro. Lo'da irmaanka ah xuluul u soo gur.

xuluul-sha: (magacwadareed) talooyn iyo dawyo kala duwan oo mushkilo xal u noqda. Odayadii xuluul badan ayay keeneen.

nickname-m a short, chubby person

magac loo baxsho wiil gaaban oo buuran.

(Culaacu-sha)

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

m.dh (-lo, m.l) 1. Nafley yar oo biyaha balliyada ku dhex nool oo dixiriga la bah ah, oogo jilicsan iyo xubno leh, oo nuugta dhiigga nafleyda kale ee biyaha kula nool iyo dadkaba. 2. Gacanta meesha ay iska galaan calaacasha iyo dhudhunka.

m.dh (-lo, m.l) 1. Nafley yar oo biyaha balliyada ku dhex nool oo dixiriga la bah ah, oogo jilicsan iyo xubno leh, oo nuugta dhiigga nafleyda kale ee biyaha kula nool iyo dadkaba. 2. Gacanta meesha ay iska galaan calaacasha iyo dhudhunka.

f. n. leech

-ka: (n) bloodsucking worm; leech (liij) ~ kudkude

-sha: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo dhiigga nuugta. Dirxiga ayaa lagu tirshaa, waxay na leedahay oogo jilicsan oo xubno leh. Waxay badanaa ku nooshahay balliyada dhexdooda. Waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa noolaha biyahaa ku jira sida diinbiyoodka, kalluunka, raha, iyo dadka iyo xoolaha biyahaa ka cabba.

de: leech

lx: culaacul

pd: (/sha)

ps: n1-f

syn: kudkude

key: culaacul

(Guulguul-ka)

Hadal ama wax kale oo loola jeedo in cid lagu cabsi geliyo; fulabbajis; gooddi; cagajugle.

v. threaten, terrorize, make a threat upon

-ay / shay: (v) intimidate (iintimi dheeyt); frighten (fareeyten); bully (buuli)

(fal) cid kale, u cagajugley ama canaano. Inanka yar ha guulguulin.

guulguul-ka: (magac, lab, keli) haddal dagaal iyo hanjabaad isugu jira. Gunuus badan had iyo jeer gurxama deriska guulguula…

de: threaten, terrorize, make a threat upon

lx: guulguul

nt: guulguul (ka) [vn-m] 'threat, threatening'

pd: (guulguulay)

ps: v1=pl

key: guulguul

Transition

-ka: (magac, lab, keli) cudur caruurta ku dhaca oo madax weyneeya.

kalaguur-ka: (magac, lab, keli) heerka saddexaad ee qaybsanka unugga.

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) xilli sannadka nayruusku dhammaado ka kalana soo galaayo.

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) goor xaaladdii horana laga yimid ta soo fool lehna la gaadhin. Dh: kalawareeg.

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) dad ku kala guura gurigii ay degganaayeen.

-sha: (magac, dhedig, keli) nabar ama maal. Kulaakul ayaa ka soo baxday laxda. Dh: kasoobax.

m.dh (-lo, m.l) Xero xooluhu baryaan marka ay aroorka yihiin.

m.l Nin caro dhaw, dagaal badan oo aan uurkuqaad lahayn.

m.l Nin caro dhaw, dagaal badan oo aan uurkuqaad lahayn.

Common

(Dulaandul-ka)

Labada muruq oo xoogga badan oo dheerdheer oo lafdhabarta labadeeda dhinac ku kala dhilan, midkood.

m.l (-llo, m.dh) Labada muruq ee dhaadheer oo lafdhabarta labadeeda dhan ku kala yaal midkood; daqay.

m.l (-llo, m.dh) Labada muruq ee dhaadheer oo lafdhabarta labadeeda dhan ku kala yaal midkood; daqay.

m. n. muscle of the back

-ka: (magac, lab, keli) labada cad ee duudka ka raaca adhaxda hareeraheeda. dulaaqan: (tilmaame) mid afka ilkihii ka daateen ama ka dhammaadeen.

de: muscle of the back

lx: dulaandul

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dulaandul

-ka: (magac, lab, keli) fahmo yaraansho. Fahmaguur Alloow naga hay. Dh: fahmodarro, fahmoguur.

falaanful¹: m.l la-mid: falaanfal¹.

falaanful²: f.g1 (-ulay, -ushay) la-mid: falaanfal².

-da: (magac, dhedig, keli) in aan badnayn oo faraha lagu qaadi karo oo aan muqdur ahayn.

fardafuul¹: m.l 1. Aqoon loo adeegsado sida fardaha loo fuulo. 2. F. ah: qof ku xeel dheer sida fardaha loo fuulo.

fardafuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Faras dusha ka korid.

-ka: (magac, lab, keli) qof habka fardaha loo fuulo ee loo eryo aad u yaqaan. Dh: kooragoo, farsafuul.

m.l (-fyo, m. dh) Nin cilmiga falsafada yaqaan.

m.l (-fyo, m.dh) Nin cilmiga falsafada yaqaan.

m. n. philosopher

-ka: (magac, lab, keli) ninka yaqaan cilmiga falsafadda. Falasuuf haddaad tahay anna farsama yagaan baan ahay. Wa: faylasuufyo.

bw: Arabic

de: philosopher

lx: faylasuuf

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: faylasuuf

°(Guugguula-ha)

Shinbir cidiisu guu guu tahay; dhoor buu lee yahay; hud'hud.

m.l Shimbir cidiisu “guu-guu” tahay; dhoor buu leeyahay; hud'hud.

m.l Shimbir cidiisu 'guuguu' tahay; dhoor buu leeyahay; hud'hud.

m. n., [collective] cuckoo (bird)

-guugguulaha: (n) cuckoo (kuukuu)

a: hud-hud, shimbir

de: cuckoo (bird) Onomatopoetic for 'guu-guu'

lx: guugguule

pd: (/ha)

ps: n7-m-col

key: guugguule

-ka: (adj) transitional (taraansishinaal). Ex: xilliga kalaguurka; the transitional period

kalagguur¹: m.l 1. Labo reer kala guurid-dooda 2. K. ah: isbeddelka xilliyada, marxaladaha iyo wixi lamida.

kalagguur²: m.l 1. (daawo) Cudur caruurta ku dhaca oo madax weyneeya. 2. (baayoloji) Heerka saddexaad ee qaybsanka unugga.

kalagguur³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Laba reerood ama qof oo wada degganaa midba dhan u guurid. 2. Xilli isbeddelid.

kalagguur¹: m.l 1. Labo reer kala guuriddooda 2. K. ah: isbeddelka xilliyada, marxaladaha iyo wixi lamida.

kalagguur²: m.l 1. (daaw.) Cudur caruurta ku dhaca oo madax weyneeya. 2. (baay.) Heerka saddexaad ee qaybsanka unugga.

m. n., [compound] division, separation between two; intermediate stage ~ transition of a season

de: division, separation between two; intermediate stage ~ transition of a season

lx: kalagguur

pd: (-ka)

ps: n-m-cmp

key: kalagguur

m.l W. ah: xoolo wabax ah oo baryey xeradoodii meel aan ahayn.

-ka: (magac, lab, keli) xoolo soo cabbay aanse reerkii gaadhine dhexda ku sii dhaxay.