firi — Macnaha & Turjumaada

1

(Firi-da)

2

Iniin; xabbad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Abuur, iniin.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seeds, pips

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax tiro leh, xabbad ka mid ah. Dh: xabbad, hal.

2

firi-da: (magac, dhedig, keli) midhaha xabuubka ah xabbad ka mid ah. Dh: midho, shinni, abuur.

waa la naqliyay ✓

1

de: seeds, pips

2

lx: firi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

key: firi

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) seko raashin ah oo dadka laga bixiyo bisha Ramadaan, bixinteeduna waxay waajib tahay maqribka maalinta Ramadaan u danbaysa illaa salaadda Ciidda Fidri ee kowda Shawaal. Fidrida qofkii waxa laga bixiyaa laba galaan iyo nus. Dh: seko.

2

fidri-da: (magac, dhedig, keli) ciidda ramadaan iyo wixii maalintaa la xidhiidha oo dhan.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1.(f.g) Wax eegid. 2. (f.g) Wax ka fekerid. 3. (f.mg) Isu f.: waxyaabo isbarbardhigid. 4. (f.mg) Ka f.: wax, wax kale ka ilaalin. 5. (f.mg) Ka f.: cid wax ka sixid. 6. (f.mg) Ku f.: wax, wax kale ku tijaabin. 7. (f.mg) U f.: cid wax u raadin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1.(f.g) Wax eegid. 2. (f.g) Wax ka fekerid. 3. (f.mg) Isu f.: waxyaabo isbarbardhigid. 4. (f.mg) Ka f.: wax, wax kale ka ilaalin. 5. (f.mg) Ka f.: cid wax ka sixid. 6. (f.mg) Ku f.: wax, wax kale ku tijaabin. 7. (f.mg) U f.: cid wax u raadin. m.f.dh, fiirin.

waa la naqliyay ✓

v. look at; ponder, reflect on

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) see (sii), look (luuk) ~arag, eeg, day, dhugo

2

iska fiiri -yey say: (v) check over, look over; examine (ig-zaaman)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg oo arag. Fiiri sida ninku kubadda u ciyaarayo. Dh: eeg, day, arag.

2

fiiri: (fal) feker oo baadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: look at; ponder, reflect on

2

lx: fiiri

3

pd: (fiiriyey)

4

ps: v2a=

5

key: fiiri

waa la naqliyay ✓

1

(Firid-da)

2

Timaha saqaf ku kala bixbixin, ku nabid; shanlayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg fir².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) timo iyo wixii la mid ah, fidhid. Dh: feedhid, firis.

waa la naqliyay ✓

1

(Firin-ka)

2

1. Qori yar oo dhuuban oo ilig keliya ama ilko yar leh iyo dabo la qabto oo badanaa xardhan oo timaha lagu firo.

3

2. Saqaf, shanlo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qori yar oo dhuuban oo ilig ama ka badan leh, badi ahaanna xardhan oo timaha lagu feero. la-mid: fire.

waa la naqliyay ✓

m. n. comb

waa la naqliyay ✓

name-m thin. Lit: a Somali comb made of one stick only and very common in Djibouti

waa la naqliyay ✓

ama Fidhin, magac loo baxsho wiil dhuuban ama sida fidhinka u qurux badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg fidhin.

2

firin -ta: (magac, dhedig, keli) wax aan jirin.

waa la naqliyay ✓

1

de: comb

2

lx: firin

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: firin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kabbasho keli ah oo aad u yar. Dh: kabbasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Firir-ka)

2

Firdhad.

waa la naqliyay ✓

1

firir¹: m.l 1. Cadad ama dhibco yaryar oo ka soo faniinay wax is haystay ama qarxay. 2. la-mid: firdhid.

2

firir²: f.mg1 (firdhay/firiray, firirtay; -rdhi/- riri) F./kala f.: wax wada jirey kala yaacid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (firdhay/firiray, firirtay; -rdhi/-riri) F./kala f.: wax wada jirey kala yaacid. m.f.dh, firdhid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of splitting off from a group

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg fidhidh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: finiinso

2

de: act of splitting off from a group

3

lx: firir

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

key: firir

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) timo iyo wax la mid ah, saqaf ama wax kale ku kala saarid. Dh: fidhid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rafasho iyo firixfirixlayn. Dh: rafad, firixfirix.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel faalali oo kala bixi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Abuur-ka) a) Wax aan hor u jirin uumis; alkun. b) Geed ubxa haya, docda uu lafta ama iniinta ku lee yahay, oo kolkii la beero korta oo geed hor leh oo cusub noqota; laf ama iniin ama cad kasta oo geed hor leh noqon karta; firi. c) Hawsha la qabto kolka beerta abuurka lagu rida hayo.

2

2. (Abuur-ta) Sida loo uumay (farsamo, hab, qaab); baxaalli.

waa la naqliyay ✓

(alaab, kd.) aan urursanayn ee kala firirsan, daadsan, filqan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilqanaan-ta)

2

Wax kala firirsan ahaan; filqanaan; daadsanaan; qubnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilqid-da)

2

Kala firdhin; wax firirsan oo daadsan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ciir-ka) a) Firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. b) Doc u liicid; dheelli; janjeersi.

2

2. (Ciir-ta) Caano la lulay oo subaggii laga baxshey.

waa la naqliyay ✓

Quban; bilqaxan; kala firirsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Feerid-da)

2

1. Cayaar ama dagaal feer ugu dhufasho, ula dhicid.

3

2. (timo) firid; shanlayn.

4

3. (caw, kd.) jeexjeexid; dhilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Firiiric-a)

2

Nabarro ama finan aad u yaryar oo badan oo dadka korkiisa ka soo yaacyaaca; ciir.

waa la naqliyay ✓

1

(Firinbi-ga)

2

Qalab yar oo la afuufo oo laga keeno yeer aad u fiiqan oo dheer, oo u eg tan ka timaadda kolka ilkaha dhexdooda laga fooryo ama dalool yar inta bushimaha loo dhoweeyo xoog loo afuufo; seeri.

waa la naqliyay ✓

1

(Firxasha-da)

2

Wax badan oo orda haya oo haddana kala firirsan; kala yaacid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiriirica-da)

2

Firiiric yaryar oo daldaloollada oogada ka soo yaaca, kolka dhaxan la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

(Maqil-ka)

2

Firiiric; findoob.

waa la naqliyay ✓

1

(Roobsugow-ga)

2

Firiiric yaryar oo xilliga kulul, dadka ka soo yaaca; xaraaradow; qal'aboodi.

waa la naqliyay ✓

1

(Seeri-ga)

2

Firinbi.

waa la naqliyay ✓

1

(Shinni-da)

2

1. Xasharaad afar baal oo khafiif ah iyo oogo xaadi ku rogan tahay leh; waxay cuntaa oo malab ka samaysaa dhiinka macaan oo ubaxa qaarki lee yahay.

3

2. Abuur; Firi.

waa la naqliyay ✓

Aan kala firirsanayn; meel wada jooga; shirsan; uruursan.

waa la naqliyay ✓

1

(Yoofi-sha)

2

Timo aan la firin ee si xun ku dheeraada; yoos; baabbul; hoolif.

waa la naqliyay ✓

1

fir¹: m.l 1. Taxanaha abtirsiimada ee laga soo askumay. 2. Cagaarka ugu horreeya ee geedaha ka soo baxa. la-mid: firfir¹.

2

fir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Timo, caw iyo wixi lamida feerid. 2. Geedo cagaar yar bixin.

waa la naqliyay ✓

m.l Cagaarka ka soo baxa meel laga guuray; fuf.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Taxanaha abtirsiimada ee laga soo askumay. 2. Cagaarka ugu horreeya ee geedaha ka soo baxa. la-mid: firfir.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. origin, descent

2

fir v. comb (hair)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. genetics (jineetikis), heredity, genesis. 2. offspring (oof- ispiring); descendants (di-sen-dhantis); children (jiil-dhareeri) ~ waraso, dir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha shanlee, timaha feedh. Madaxa iska fir. Dh: fidh, feedh.

2

fir: (ereycodeed) tusa boodid ama dhaqaaq aan la isku diyaarin oo kedo ah. Maskii uu arkay ayuu yidhi.

3

fir -ka: (magac, lab, keli) meesha noole ka soo jeedo asalkiisu. Sacaygu waa firkii qaayib. Dh: isir, cayn, farcan, dir.

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense] I said (seeydh); told (tooldh), —waxaan iri: I said, —waxuu yiri; he said, —waxay tiri; she said. —waxay yiraahdeen; they said, —waxaan niri; we said

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: iri

3

pd: (idhi)

4

ps: v4a-1sg-past

5

xe: Do you remember what I told you yesterday?

6

xv: Miyaad xasuusataa waxaan shalay kugu iri?

7

key: iri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dab iyo wixi lamida holcin.

waa la naqliyay ✓

v. start a fire, give off light

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) make fire huri

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Ayeeyadaa dabka u biri oo dheriga u saar. Dh: daar, huri, bidhi. Li: demi, bakhtii, baqtii.

waa la naqliyay ✓

1

de: start a fire, give off light

2

lx: biri

3

pd: (biriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin. m.f.dh, fidin.

waa la naqliyay ✓

v. stretch, spread something out, expand

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) spread (ispareed); stretch (istareej) ~ balaari

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax duubnaa, kala bixi. Fidi gogosha ha lagugula fadhiistee. Dh: baahi, fitaaxi, ballaadhi, faafi. Li: laab, duub.

2

fidi: (fal) dhiib oo tebi. Qalinkaa ii soo fidi. Li: celi.

3

fidi: (fal) shaaci oo dad badan gaadhsii. Diinta fidi ajir baad heliye. Dh: tebi.

waa la naqliyay ✓

1

de: stretch, spread s.t. out, expand

2

lx: fidi

3

pd: (fidiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: fidi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: faki.

waa la naqliyay ✓

v. let slip, cause something to fall, let escape

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) expand (ikis paandh); enlarge (en laarji)

waa la naqliyay ✓

(fal) bixi oo ka sii daa. Dh: faki.

waa la naqliyay ✓

1

de: let slip, cause s.t. to fall, let escape

2

lx: fiki

3

pd: (fikiyey)

4

ps: v2a=

5

key: fiki

waa la naqliyay ✓

1

(Fiqi-ga)

2

Nin diinta kasmo weyn ku leh; wadaad; caalin; shiikh; buuni.

waa la naqliyay ✓

1

fiqi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Axkaamta laga soo qaatay Qur'aanka iyo xadiiska Nabiga. 2. Qof ku xeel dheer diinta islaamka.

2

fiqi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid hoos ula hadlid. la-mid: faqi.

waa la naqliyay ✓

1

fiqi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Axkaamta laga soo qaatay Qur'aanka iyo xadiiska Nabiga. 2. Qof ku xeel dheer diinta islaamka.

2

fiqi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid hoos ula hadlid. m.f.dh, fiqin. la-mid: faqi.

waa la naqliyay ✓

1

v. talk to in secret; whisper

2

fiqi m. n. man of religious learning; sheikh (honorific title)

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m whisper; he who talks secretly; religious

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) [Pl. fuqahaa] Islamic law scholar; expert in Islamic law

2

fiqi -yey / say: (v) say or tell privately or secretly: whisper (wispar) ~ faqi

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, hoos wax ugu sheeg.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: firin.

waa la naqliyay ✓

/faayar/ (n) 1. dab (n) 2. toogasho, rasaasayn (v) 3. gubid (v) 4. shaqo ka-cayrin, ruqsayn. e.g. Get out! You're fired!

waa la naqliyay ✓

Rid

waa la naqliyay ✓

n., dab, -ki; a great fire, oog, -ti; fire brand, qori dab leh, dhuxul dambas leh; light of the fire, ilays, -ki; v.tr., set on fire, dabka shid; fire that house, aqalkaa gub; set on fire, dabka belbeli or ololi or noolee.

waa la naqliyay ✓

/ferm/ (adj) 1. adag, kakan (n) 2. shirkad-ganacsi

waa la naqliyay ✓

a., adag, taagan; be firm, taagnow, adkaw, is adkee.

waa la naqliyay ✓

1

(Fira-da)

2

1. Wax jajabay oo habaasoobey oo dabayshu qaaddo.

3

2. (turub) warqad la muujiyo oo badka la dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

firo¹: m.dh 1. Wax jajabay oo habaasoobey oo dabayshu qaaddo; saxar, boor. 2. Nooc ka mid ah ciyaarta turubka oo lagu khammaaro.

2

firo²: f.g3 (-rtay, -ratay) Timo iyo wixi lamida feerasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax jajabay oo habaasoobey oo dabayshu qaaddo; saxar, boor. 2. Nooc ka mid ah ciyaarta turubka oo lagu khammaaro.

waa la naqliyay ✓

1

v. comb one's hair

2

firo [feminine] n., pl. shreds, scraps, dust

3

firo vl. n. shuffle, act of shuffling cards

waa la naqliyay ✓

1

-fitay / firatay: (v) comb (koom) ~ shanlayso, feero

2

firo -da: (n) 1. dust (dhast) ~ boor, siigo. 2. the act of shuffling cards, dominoes, or tiles; shuffle (shaffel) ~ baandho

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta turubla warqad la muujiyo oo badka la dhigo.

2

firo-da: (magac, dhedig, keli) eeg fidho.

3

firo -da: (magac, dhedig, keli) jeedsi ama weecin. Dh: weecin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Nafley roob ka okorin. 2 . Jeri.

waa la naqliyay ✓

-yey -say yeen / nay: (v) look for; search for; seek (siik) ~ raadi, doon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baadigoob wax kaa maqan. Dh: baadiddoon.

waa la naqliyay ✓

v., pl., simple past tense: we said

waa la naqliyay ✓

(v) we said or told; we told. Ex: waxaan ku niri...we told...

waa la naqliyay ✓

1

de: we said

2

lx: niri

3

pd: (nidhi)

4

ps: v4a-1pl-past

5

key: niri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax inta ay ka koobanyihiin xisaabid. 2. Gabay, hees iyo wixi lamida curin. 3. Ku t.: wax meel in ay ku sugan yihiin u malayn. 4. Ku t.: wax rasaas ku furid.

waa la naqliyay ✓