fiiradheeri

m.f.dh eeg fiiradheer. la-mid: fiiradheeraansho, fiiradheeri.

-ta: (magac, dhedig, keli) indheergaradnimo iyo garaadbadni.

-ga: (magac, lab, keli) garashabadni iyo ildheeri.

(Faradheera-ha)

Geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

m.l Geed xididkiisa xoolaha loo qodo oo ay ku dhacarsadaan.

m. n., [collective] plant species, used for grazing livestock

-ha: (magac, lab, keli) geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

de: plant sp., used for grazing livestock

lx: faradheere

pd: (/ha)

ps: n7-m-col

key: faradheere

-da: (magac, dhedig, keli) eeg riiqdheer.

m.dh Da' aad u weyn oo wax gaaraan. la-mid: cimridheeraan.

m.dh Da' aad u weyn oo wax gaaraan.

-da: (n) long duration of life; durability (duu-rabeliti); longevity (loon-jevati);

-ga: (magac, lab, keli) in badan noolaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) aflagaadada iyo adiyad. Dh: afdheeri, doxore.

f. n., [compound] longevity, long life

de: longevity, long life

lx: cimri dheeri

pd: (-da)

ps: np-f-cmp

key: cimri_dheeri

(Fiidmeer-ta)

Nafley shinbir u eg aanse ahayn: waxay leedahay baalal xuub adag ka samaysan oo ay ku duusho, naaso iyo caano dhasheedu nuugto, arag aan fiicnayn iyo karti lala yaabo oo ay cayayaanka ku hesho oo ku eryooto, kuna garato oo kaga leexato wax kastoo ka hor yimaada iyadoo aan orodkeeda inna dhimayn; habeenkii bay ugaarataa maalintiina waa ay nasataa oo meelay iska lushaa iyadoo foororta; kibilli ama kobolli.

m.dh Haad naasleyda ka mid ah, cayayaanka ku nool leh, baalal xuub adag oo ay wax ku dareento oo habeenkii duusha; kibilli.

m.dh Haad naasleyda ka mid ah, cayayaanka ku nool leh, baalal xuub adag oo ay wax ku dareento oo habeenkii duusha; kibilli.

f. n. bat (flying mammal)

-ta: (n) bat (baat) ~ kabali

-ta: (magac, dhedig, keli) nafley shinbir u eg aanse ahayn; waxay leedahay baalal xuub adag ah oo ay ku duusho, naaso iyo teeda dhaddig oo caano leh, arag aan fiicnayn iyo awood gaar ah oo ay cayayaanka ku qabsato, kuna garato oo kaga leexato wax kasta oo ka hor yimaadda iyada oo aanu orodkeedu isdhimin. Habeenkii bay ugaadhsataa maalintiina meel bay isku qarisaa oo iska soo laadlaadisaa iyada oo foororta. Dh: kobolli, lali, kibilli.

de: bat (flying mammal)

lx: fiidmeer

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: fiidmeer

وَطُواط خُفَّاش

f.g2 (-dheeyay, -dhaysay) 1. Sabuul qob ka qaadid. 2. Wax kala shaandhayn.

v. separate; ostracize

(fal) wax kala huf. Dh: shaandhee.

fiindhee: (fal) guulguul oo fiiro darteed, wejiga u xumee.

cf: filfili

de: separate; ostracize

lx: fiindhee

pd: (fiindheeyey)

ps: v2b=

key: fiindhee

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

f. n. wretched look

-da: (magac, dhedig, keli) meel fog wax ka arkid, fiiro dheer iyo garasho badan lahaan.

de: wretched look

lx: ildheeri

pd: (-da)

ps: n-f

key: ildheeri

m.dh Koor aan afrog ahayn.

-da: (magac, dhedig, keli) cudur daran oo geela dheddig naasaha kaga dhaca oo haddii uu ku xumaado naasatira, kana kaca ibaha oo furaysma ama awdma oo caanuhu soo mariwaayaan.

(Qiixdheer-ta)

Kix; (ama xiiqdheer).

m.dh Cudur badanaa carruurta ku dhaca oo leh qufac, neefraac iyo matag.

m.dh Cudur badanaa carruurta ku dhaca oo leh qufac, neefraac iyo matag.

f. n. whooping cough

-ta: (n) whooping cough (huuping koof)

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur carruurta ku dhaca oo qufac iyo xummad badan u keena. Ubadka qiixdheerta ka tallaala. Dh: kixi, qixi.

de: whooping cough

lx: qiixdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f

syn: kix

key: qiixdheer

(tilmaame) aan hore u daalin oo aan xiiqin. Faras riigdheer ah ayaa lagu dagaalgalaa.

(Xiiqdheer-ta)

Kix.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daawo) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan “bordatella pertussis”. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daaw.) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan 'bordatella pertussis'. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

f. n., [compound] whooping cough, pertussis, croup

-ta: (n) whooping cough (huu-ping koof); pneumonia (na-moo-niya); bronchitis (boron-kaay-tes); respiratory disease

-ta: (magac, keli) qixi aad u xumaata o qufaca la soosaari kari waayo. Dh: kixdheer.

de: whooping cough, pertussis, croup

initial: x

lx: xiiqdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f-cmp

key: xiiqdheer

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax da'weyn gaarey ahaansho.

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax da'weyn gaarey ahaansho. m.f.dh, cimridheeraan.

-aa / ayd: (adj) durable (duu-rabel); long-lasting ~ nolol dheer

m.l (naxwe) Qurubyada wax diiradeeya oo kala ah: “baa”/”ayaa”, “waa” (eeg qurub diiradeed).

m.l (naxwe) Qurubyada wax diiradeeya oo kala ah: 'baa'/'ayaa', 'waa' (eeg qurub diiradeed).

long horse

m.dh Caqli gaabni, fahmayaro.

(Faradere) N Entada abyssinica A.Rich. Mimosaceae.

N Entada leptostachya Harms: Mimosaceae.

N Farsetia longisilinqua Decne. Crucferae

-da: (magac, dhedig, keli) fahmaxumi iyo fikirla'aan.

m.dh Arkidda meel fog wax laga arko. la-mid: indhadeeraan.

m.dh Arkidda meel fog wax laga arko.

m.l Shumbul.

f. n. far-reaching ~ extensive practical knowledge

de: far-reaching ~ extensive practical knowledge

lx: farsamadheeri

pd: (-da)

ps: np-f

key: farsamadheeri

Linear Expansion

(Qorraxdheera-ha)

Xilli kulul.

m.l Xilli jiilaal oo aad u kulul oo aan roob Jirin.

m. n. noon, high noon, period around noon

-ha: (magac, lab, keli) casar dheer Xoolihii qorraxdheeraba way soo hoydeen. Dh: casardheere.

qorraxdheere -ha: (magac, lab, keli) xilli ay qorraxdu aad u kulushahay. Dh: baaxadsoore.

de: noon, high noon, period around noon

lx: qorraxdheere

pd: (/ha)

ps: n0-m-time

key: qorraxdheere

f.g2 (-dheeyay, -dheysay) Ciyaar turub, haad la degey fas yar saarid.

f.g2 (-deeyay, -deysay) Cid, ciriiri ama farxad la'aan ku abuurid.

f.g2 (-deeyay, -daysay) Alwaax faarad ama raando ku simid.

f.g2 (-deeyay, -daysay) Alwaax faarad ama raando ku simid. m.f.dh, faaradayn.

v. plane, smooth

-yey / faaradaysay: (v) smooth or finish with or as if with a plane ~ raandhee

(fal) eeg faaraday.

de: plane, smooth

lx: faaradee

pd: (faaradeeyey)

ps: v2b=

key: faaradee

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: fandhar.

f.g2 (-qeeyay, -qaysay) Firaaqo ka dhigid (meel).

f.g2 (-qeeyay, -qaysay) Firaaqo ka dhigid (meel). m.f.dh, firaaqayn.

v. make room, clear a space

-yey / firaaqaysay: (v) vacate (veekeeyt); make empty ~ bannee

(fal) fursad iyo fasax sii.

de: make room, clear a space

lx: firaaqee

pd: (firaaqeeyey)

ps: v2b=

key: firaaqee

-da: (magac, dhedig, keli) eeg firdhanaan.

adj., idiom: look tired

de: look tired

lx: il dheer

ps: adj-idiom

see: ildheer

key: il_dheer

irradier, v. - bixin ama dirid falaaraha sida kuwa cadceedda ama kulka.