faralyeel
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faralyeel
-ka: (magac, lab, keli) biraha guryaha lagu dhiso oo qaab gaar ah inta loo xidho sibidh lagu shubo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
farayeel
-ka: (magac, lab, keli) nin farsamo yaqaan ah oo biraha xadiidka ee dhiska laabi yaqaan. Dh: birollaab.
farayeel -ka: (magac, lab, keli) biraha xadiidka ah ee inta la farsameeyo oo la isku laallaabo, guryaha lagu dhiso.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
waajibi
(fal) waajib ka dhig; hawl fulinteeda qasab ka dhig. Qof walba nadaafadda qolkiisa ku waajibi. Dh: faralyeel.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
darabyeel
-ka: (magac, lab, keli) nadaafadda diiniga ah, xubnaha qashinsaarka ee muuqda maydhid. Darabyeel ayaa lagaa rabaa intaanad weysesan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garabyeel
(Garabyeel-ka)
Garab u noqod; taageero; kaalmo: hiillo; tiiris.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garabyeel
garabyeel¹: m.l Garab u noqod; taageero; hiillo.
garabyeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Gacanqabasho; taageero siin.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garabyeel
-ka: (magic, lab, keli) cid kale, garab u noqod. Dh: taageero, kaalmo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
darabyeelo
(fal) ka maydh wixii nijaas ah dabada iyo ibta. Intaanad waysaysan ka hor darabyeelo.
Magacyada Dhirta Ceel-Dheere iyo Buula-Burte (Soomaali-Laatiin) - D. Herloker, B. Kujar [1985]
YABAALYEEL
[YABARAYEL] Gardenia florii 01
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
asaleel
-ka: (magac, lab, keli) caano aad u badhxan; caano biyo biyo ah; caano biyuhu ka badan yihiin. Asaleel buu ubadkii siiyey. Dh: xariir.
asaleel -ka: (magac, lab, keli) qofka indhaha la' ama aan si wanaagsan wax u arag. Dh: indhoole.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
darayee
(fal) xuurtee oo dhaqdhaqaaq u diid. Dh: surmee, daree.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daryeel
(Daryeel-ka)
Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daryeel
daryeel¹: m.l 1. Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar. 2. la-mid: daryaalid.
daryeel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax xannaanayn.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daryeel
daryeel¹: m.l 1. Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar. 2. la-mid: daryeelid.
daryeel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax xannaanayn. m.f.dh, daryeelid.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Daryeel
Conservation
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daryeel
v., [compound] help; keep safe, keep in order, care for; be interested in; safeguard; nurture, foster; adapt; preserve
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Daryeel
name-unisex help; caring, concerned; safeguard, preserve, nurture
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daryeel
-ay / daryeeshay: (v) care (keer)-, foster (foos-ter)-, take care of; give attention ~ xannaanee
daryeel -ka: (n) 1. care (keer)-, welfare (weel-feer) ~ xannaano 2. conservation (kon-sar-veey-shiri)-, preservation (piri-seer-veey-shiri) ~ dhawris
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Daryeel
magac lab iyo dhedig ba loo baxsho qof la rajaynayo in uu daranyo muuqatay buuxiyo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daryeel
-ka: (magac, lab, keli) dhib iyo daranyo ka ilaalin oo nabadgelyadiisa iyo koolkoollintiisa ka shaqayn. Daryeel bay u baahanyihiin danyarta xaafaddu. Dh: xannaano, dhaqaale. Li: dayac.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
daryeel
de: help; keep safe, keep in order, care for; be interested in; safeguard; nurture, foster; adapt; preserve
lx: daryeel
pd: (daryeelay)
ps: v1=cmp
key: daryeel
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
faallee
f.g2 (-leeyay, -laysay) Faallo wax ka bixin.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
faallee
f.g2 (-leeyay, -laysay) Faallo wax ka bixin. m.f.dh, faallayn.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
faallee
v. explain, expound, comment on
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
faallee
-yey / faallaysay: (v) make a comment or remark
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faallee
(fal) ka sheekee oo ka xogwarran wax dhacay; war ama xog, wax ka sheeg ama sii balballaadhi. Dh: faalloo, falanqee, qorfee.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
faallee
de: explain, expound, comment on
lx: faallee
pd: (faalleeyey)
ps: v2b=tr
xe: Expound upon the Somali culture.
xv: Faallee dhaqanka Soomaalida.
key: faallee
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
faraley
m.dh la-mid: Farammaggooggo; la-mid: farooley.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
faraley
-da: (n) [tool] rake (reeyk) ~ fargeetada xashkana lugu uruuriyo
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faraley
-da: (magac, dhedig, keli) bir daab dheer oo la qabsado iyo faro leh oo xashiishka lagu xaadho. Xashiishka faraleyda ku xaadh.
faraley -da: (magic, dhedig, keli) ul dheer oo afka hore saddex ama afar farood oo dhaadheer loogu yeelo oo firida iyo qaranka lagu kala saaro kolka geedgaabka la tumo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
qaalyee
(fal) qaali ka dhig.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Waayeel
(Waayeel-ka)
1. Qof fil weyn.
2. Taliye; madax; duq.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
waayeel
waayeel¹: m.l (-llo, m.dh) Qof fil weyn ama wax garad ah.
waayeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: waayeelow.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
waayeel
m.l (-llo, m.dh) Qof fil weyn ama wax garad ah.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
waayeel
m. n. mature adult, old person, elder; wise man, counselor
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
waayeel
-ka: (n) 1. elderly person; senior citizen; old person. Ex: guryaha waayeelka; the housing for senior citizens 2. responsible person; grown-up; adult; mature person ~ waxgarad
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
waayeel
-ka: (magac, lab, keli) qof da' jooga ama garaad iyo odaynimi la bidayo. Kor waayeel waa wada indho. Dh: cirroole. Li: carruur.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
waayeel
cf: jammaamuur
de: mature adult, old person, elder; wise man, counselor
initial: w
lx: waayeel
pd: (-ka)
ps: n2-m
key: waayeel
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aabayeel
aabayeel¹: m.l 1. A. ah: qaddarinta ama tixgelinta cid la siiyo. 2. la-mid: aabayeelid.
aabayeel²: f.mg1 (-yeelay, -yeshay) U a.: qaddarin ama tixgelin cid siin.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
aabayeel
f.mg1 (-yeelay, -yeshay) U a.: qaddarin ama tixgelin cid siin. Tus.: 'Argagixisadu cidna uma abayeesho'. m.f.dh., aabayeelid.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
aabayeel
-ay / aabayeeshay: (v) respect (ris-pekt); consideration or courtesy. Ex: Waxba uma aabayeelin; he didn't respect anything ~ turid, —u aabayeel: (v) be considerate (bi kon-sidereyt); be thoughtful ~ tixgali —u aabayeelid -da: (n) consideration (kon-sidereyshin)
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aragbeel
aragbeel¹: m.l la-mid: indhabbeelid.
aragbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: indhabbeel².
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
aragbeel
m. n., [compound] blindness, loss of vision
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
aragbeel
-ka: (magac, lab, keli) awooddii aragtida ee indhaha, waayid.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
aragbeel
de: blindness, loss of vision
lx: aragbeel
nt: aragbeel (aragbeelay) [v1=inch]
pd: (-ka)
ps: n2-m-cmp
key: aragbeel
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daadyeel
-sha: (magac, dhedig, keli) ceeryaamo timaadda xili roobaadka dadyeel baa na kala qarisey ani iyo xoolihii. Dh: dhedo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daranyee
(fal) xoolo iyo wax la mid ah baylihi oo ha dhaqaalayn. Dh: baylihi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
fadallee
f.mg2 (-leeyay, -laysay) Fadal samayn.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
fadallee
(fal) xoog u orod oo fadallo kici.
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
parallel
/paaralel/ (adj) 1. bar-barro ah (is-bar-bar yaal) 2. la bar-bar dhigi karo 3. la simid (le'ekaan) 4. khadadka loolka ee dhul baraha jara.
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
parallel
a., siman; they are parallel, bay isu wada jiraan.
Qaamuus Faransiis-Soomaali - Maxamed Cabdi Maxamed [1985]
paralysé
paralysé, adj. - curyaan dhan qalal.
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
paralyze
/paaralays/ (v) qalalin (qofka jirkiisa dareenka ka qaadid).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
saraayee
f.g2 (-yeeyay, -yaysay) Cid dhibaato weyn gaarsiin.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
saraayee
v. foresee, anticipate
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
saraayee
de: foresee, anticipate {C}
initial: s
lx: saraayee
pd: (saraayeeyey)
ps: v2b=tr
key: saraayee
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
taamyeel
f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax dhammaystirid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
taamyeel
(fal) dhammaystir, wax ebyi.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
bacalleel
-ka: (magac, lab, keli) fadhiga ay ka muuqato maahsanaanta iyo daranyadu.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
darangeel
m.dh Nooc daranta ka mid ah oo dhaadheer.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
darangeel
-sha: (magac, dhedig, keli) jaad daranta ka mid ah oo geelu jecel yahay.
Qaamuus Faransiis-Soomaali - Maxamed Cabdi Maxamed [1985]
paralyser
paralyser, v. - curyaamid; faaligid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
sarkaleel
-ka: (magac, lab, keli) gurrac ama majarohabaabin.
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
FARA-YERYER
(Fara-yeryer) N Caucanthus edulis Forsk. Malpighiaceae.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadyeelo
v., [compound] become mature ~ intelligent; reach state of wisdom
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadyeelo
de: become mature ~ intelligent; reach state of wisdom
lx: garaadyeelo
pd: (garaadyeeshay)
ps: v3b=cmp
key: garaadyeelo
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garabyeelid
(Garabyeelid-da)
Gacan qabasho; u hiilin; taageero iyo kaalmo siin: tiirin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garabyeelid
m.f.dh eeg garabyeel².
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garabyeelid
-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, taageerid. Dh: kaalmayn, caawin.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
u garabyeel
v. support, give support
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
u_garabyeel
de: support, give support
initial: u
lx: u garabyeel
nt: garabyeel (ka) [vn2-m]
pd: (garabyeelay)
ps: v1=expr
key: u_garabyeel
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
DABA-YEELE
(Dabeyele) N Reseda amblycarpa Fres. Resedaceae.
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
DARAN-GEEL
(darn-gel) N Limonium cylindrifolium (Forsk) Cuf. Plumbaginaceae.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Faradheere
(Faradheera-ha)
Geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
faradheere
m.l Geed xididkiisa xoolaha loo qodo oo ay ku dhacarsadaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
faradheere
m. n., [collective] plant species, used for grazing livestock
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faradheere
-ha: (magac, lab, keli) geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
faradheere
de: plant sp., used for grazing livestock
lx: faradheere
pd: (/ha)
ps: n7-m-col
key: faradheere
Qaamuuska Ereybixinta: Barbaarinta Jirka (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1984]
farasdheer
long horse
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garbabbeel
(Garbabbeel-ka)
Gaadiidka nool oo garbaha nabar ku yeesha.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garbabbeel
garbabbeel¹: m.l 1. Dhaawac gaara garbaha gaadiidka la rarto. 2. la-mid: garbabbeelid.
garbabbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Gaadiid la rarto garbaha ka dhaawacmid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garbabbeel
m. n., [compound] burden animal with a galled back
garbabbeel v., [compound] have a sore ~ galled back (of a burden animal)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garbabbeel
-ka: (magac, lab, keli) garba xanuunid; garbaha nabar ku yeelasho.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
hadaljecel
-aa: (adj) talkative (tookativ) ~ warbadan, hadalbadan —Syn: loquacious, garrulous, voluble
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
hadaljeeli
m.dh Rabitaan qof rabo in uu ka hadlo mar kasta meel hadal lagu hayo.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
hadaljeeli
m.dh Rabitaan qof rabo in uu ka hadlo mar kasta meel hadal lagu hayo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
hadaljeeli
(fal) hadal badan oo aan milgo iyo murti lahayn ku hadal.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
hargalbeed
-ka: (magac, lab, keli) hooska gellinka danbe ee guryaha, dhirta iyo wixii la mid ah; hadhka galabnimada.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
kabalyeeri
-ga:(n) waiter (weey-tar)
Qaamuuska Ereybixinta: Fisikis (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Maqal Beel
Hearing loss
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
sharafbeel
-ka: (magac, lab, keli) sharaf la'aan; karaamo jab, xurmo beel. Dh: sharafdhac, sumcadxumo.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
taakalleel
m.l Tallan; wiswis; shaki.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garaadyeelad
(Garaadyeelad-ka)
Garaad yeelasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadyeelad
m.l Fil wax lagu kala garto gaarid. la-mid: garaadyeelasho.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadyeelad
vl. n., [compound] age of reason (knowing right from wrong)
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadyeelad
de: age of reason (knowing right from wrong)
lx: garaadyeelad
pd: (-ka)
ps: vn2a-m-cmp
key: garaadyeelad
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
YABAARA-YEEL
(Yabara-yel) C Gardenia fiorii Chiov. Rubiaceae.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
aallee
v., sg., opt. form: I may be (in a place)
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
aallee
de: I may be (in a place)
lx: aallee
ps: v4c-1sg-pot
key: aallee
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aameel
(Aameel-ka)
1. Harrub.
2. Wixii waxay arkaan iska raaca.