eexo — Macnaha & Turjumaada

1

(Eexa-da)

2

1. (qof) gardarro loogu hiiliyo ama wax dad kale jid u lahaayeen loo siiyo.

3

2. Ixsaan; samafal; turaal.

waa la naqliyay ✓

1

eexo¹: m.dh la-mid: eex.

2

eexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid).

waa la naqliyay ✓

1

eexo: m.dh la-mid: eex.

2

eexo: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid). m.f.dh, eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bias, partiality, prejudice, patronage, protection

2

eexo v. be partial, show bias, take sides

waa la naqliyay ✓

-eexday / eexatay: (v) make a biased or unjust act or judgement ~ u xagli

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo qof midkood si xaqdarro ah u taageer ama sadbursi uu ka kale dheer yahay u samee.

2

eexo-da: (magac, dhedig, keli) eeg eex.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. U d.: qof, qof kale si daacad ah ugu warramid. 2. Hadal badan shubid; dalqamid.

waa la naqliyay ✓

v. talk a lot, chatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» qof, qof kale si daacad ah ugu warramid.

2

deexo: (fal) hadal badan oo yulqan ah ku hadal. Sidii wax waalan u deexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: talk a lot, chatter

2

lx: deexo

3

pd: (deexday)

4

ps: v3b=

5

key: deexo

waa la naqliyay ✓

1

jeexo¹: m.dh Meel godan oo biyo mareen ah. la-mid: jeex¹ (2).

2

jeexo²: f.g3 (-xday, -xatay) Wax cad ka dillaacsasho (maro, qare, maqaar iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-xday, -xatay) Wax cad ka dillaacsasho (maro, qare, maqaar iyo wixi lamida). m.f.dh, jeexasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Leexa-da)

2

1. Dabayl kacda oo cirka mudda.

3

2. (cayaar) xargo geedo isu dhow madaxyada loogu xiro, oo carruurtu fuusho oo isku ruxdo.

4

3.* Xargo iyo shabaag sidoo kale, inta geedo isu dhow labada madax loogu kala xiro, lagu kor seexdo.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho. m.f.dh, leexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. swing; hammock

2

leexo [feminine] n. cyclone, tornado, whirlwind, dust-storm

waa la naqliyay ✓

name-f swing; hammock; tornado, cyclone, whirlwind

waa la naqliyay ✓

1

-leexday / leexatay: (v) change your direction; turn (teen)-, divert (di-veert) ~ weeco

2

leexo: -leexada: (n) hammock (hamak)-, swing (iswing)-, seesaw (siisoo) ~ wiifow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac u baydh; dhinacii loo socdey, meel aan ahayn, aad. Dh: baydh, weeco.

2

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

3

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab caruurtu ku ciyaarto oo ay isku lulaan. Cali maanta leexo ayuu ku ciyaaray. Dh: wiifow, siidhimiidhi.

4

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

5

leexo -da: (magac, dhedig, keli) siigo wareegaysata oo aad cirka ugu sii fogaata. Jilaalka meel walba leexo ayaa lagu arkaa. Dh: dabayl.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Qof, gam'id. 2. Dab iyo wixi lamida damid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Qof, gam'id. 2. Dab iyo wixi lamida damid. m.f.dh, seexasho.

waa la naqliyay ✓

v. go to bed, sleep; go out (fire), be extinguished (light)

waa la naqliyay ✓

-seexday / seexatay: (v) sleep (isliip); go to bed

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hurdo gal; jiifso oo gama'.

2

seexo: (fal) 'dab, nal' dam; bakhti.

waa la naqliyay ✓

1

de: go to bed, sleep; [ext.] go out (fire), be extinguished (light)

2

initial: s

3

lx: seexo

4

pd: (seexday / seexatay)

5

ps: v3b=intr

6

xe: Let him sleep!

7

xv: Ha seexdo!

8

key: seexo

waa la naqliyay ✓

1

(Caaddil-ka)

2

Caddaalad leh oo aan eexo aqoon; garsoore ah.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg eexo².

waa la naqliyay ✓

-kalaxigsaday / kala-xigsatay: (v) be biased; favor one side ~ eexo

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) [ with preposition u] be biased or unjust; be partial to; favor one side ~ u eexo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dheellitir oo inna wax haw kala burin oo is le'ekaysii. Rarka kolba dhankuu jiro ka caarcaarad oo miisaanka ka soo caadil. Dh: dheellitir, sin. Li: eexi, xagli, xigso.

2

caadil (tilmaame) qof caadil ah oo aan eexo aqoon oo garsoorid xaq ah lagu yaqaan; cidda leh xaqsoor wanaagsan oo aan cidna u eexan marka ay garqaadayso. Xaqsoor caadila ayaa taladii loo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) labo qof oo garramaya oo midna loo sacabbeeyo midna laga aamuso. Waxa kale oo la mid ah in laba qof oo isku gabayday ama isku heesay midkood lagu tilmaamo inuu badiyay. Dh: gar'eexo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u» labo is haya, midkood taageer. Weligaa u hiili halka xaqqu yaal. Dh: garabjoogso, taageer.

2

hiili: (fal) «kalabo is haya, midkood ka eexo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo sii si uu wax aanad xeer u lahayn kuu siiyo.

2

laaluush -ka: (magac, lab, keli) xoolo la siiyo qof xil haya ama xeerbeegti ah, si looga helo eexo iyo wax aan xaq ahayn. Dh: gubbe, callaal, rishwo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof aad garanayso cid kale uga eexo oo uga sadburi. Kolkaad masuul tahay wejigaro ha is odhan.

2

wejigaro: (fal) maami oo wejigiisa qof ku soo sooc. Bal ninkaa aad u eeg oo wejigaro.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ugu xig oo yaan waxba kaa xigin. Xagga hooyadaa u xid. Dh: jir, dhawow.

2

xig: (fal) xoolo kol la lisay haddana mar kale lis. Hasha nooga soo xig.

3

xig: (fal) xaskul diirka ka siib oo xasawdiisa soo saar. Xijinka qaado oo dhegweynta xig.

4

xig: (fal) laba dhinac oo is haya dhan la jir oo u eexo. Waligaa xaga xaqu jiro xig.

5

xig -ga: (magac, lab, keli) geed aan caleen iyo cows midna lahayn oo u baxa raxanraxan; geed leh dhego iyo dhubuq dheer oo dusha ubax ku sameeya kolka dhegihiisa la xigo waxa ka soo baxa miiqyo cadcad oo xadhko adadag laga sooho. Kigga waa la beeraa. Dh: xaskul, dhegweyn.

6

xig-ta: (magac, dhedig, keli) caano yar oo neef laga listo inta labada caanamaal u dhaxaysa. Xigtii hasha goray ayaan ku qureecday. Li: xoor.

7

xig -ta: (magac, dhedig, keli) dareere yar oon badnayn. Xig yar oo biyo ah i waraabi. Dh: xoogaa, kistoo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u iilo oo si naxariisi ku jirto ugu damqo. Inta aan itaal lahayn u xilo. Dh: eexo, Hilo.

2

xilo-ha: (magac, lab, keli) haweenay la qabo. Xilo horteed xoolo dhago. Dh: affo, oori, marati, marwo.

waa la naqliyay ✓

1

de: take sides against

2

lx: ka eexo

3

pd: (eexday)

4

ps: v3b=expr

5

key: ka_eexo

waa la naqliyay ✓

1

(Eex-da)

2

1. Garsoor la'aan gef ah, oo kas iyo bareer loo yeelo; hiillo; godobsi; eexo.

3

2. Wanaag; turaal; ixsaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo.

waa la naqliyay ✓

n. partiality, bias, favoritism

waa la naqliyay ✓

-da: (n) bias (baayas); prejudice (pre-jadis); nepotism (nepatisam); partiality (paar she yaalati); predilection; leaning, favoritism ~ qaraabokiil

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is haya oo midkood lala jiro gar iyo gardaro mikuu doonaba ha ku sugnaadee; tageero qaraabo iyo dan ku dhisan; cadaaladdarida kas iyo badheedh loo yeelo. Allow aqoon darro ha nagu cadaabin, eexna ha nagu dhaafin. Dh: eexo, eexasho, hiillo, godobsi.

2

eex-da: (magac, dhedig, keli) tudhaal iyo naxariis; ixsaan iyo wanaag.

waa la naqliyay ✓

1

a: eexo

2

de: partiality, bias, favoritism

3

lx: eex

4

pd: (-da)

5

ps: n -f

6

key: eex

waa la naqliyay ✓

مُمَالَأَة حَبْوَةَ، تَحَيُّزِ

waa la naqliyay ✓

1

(Eeba-da)

2

Waran yar; hooto; sallaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

eebo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Nooc ka mid ah warmaha yaryar oo la tuuro. 2. Balaayo.

2

eebo²: f.g3 (-btay, -batay) Magangelid (qof).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Nooc ka mid ah warmaha yaryar oo la tuuro. 2. Balaayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. arrow-head, spear-head; small spear

waa la naqliyay ✓

-eebada: (n) spear (spii·er) ~ waran, hooto

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) birta waranka afka kaga jirta ee wax turuqda ama jeexda. Aawadaabaa, eebo waran iyo, abley danantiyo, ul laysula dhacay. Dh: birwaran, murjin.

2

eebo -da: (magac, dhedig, keli) waran yar oo gaaban. Cawil, eebo ayuu libaaxii ku taagay. Dh: murjis, hooto, sallaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hooto

2

de: arrow-head, spear-head; small spear

3

lx: eebo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: eebo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ad leedahay daranyada ka dhabo. Tukaankaaga tuugada ka eego. Dh: ilaasho.

2

eego: (fal) wax ad cid kale kala wareegeyso inuu xun yahay iyo in kale, iska fiir. Gaadhiga aad iibsanayso eego. Dh: hubso.

3

eego: (fal) waxyaabo badan mid ka dooro.

waa la naqliyay ✓

1

(Eela-da)

2

Deero.

waa la naqliyay ✓

m.dh Deero.

waa la naqliyay ✓

f. n. antelope, gazelle

waa la naqliyay ✓

-eelada: (n) gazelle (gazaal) ~ deero

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg deero.

2

eelo- da: (magac, dhedig, keli) qaranka kiisa quwaaxa macaan leh oo ay midhaha hadhuudhku ka baxaan. Dh: aalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: antelope, gazelle

2

lx: eelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: eelo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magc, dhedig, keli) aayo ama natiijo xun.

2

eeqo -da: (magac, dhedig, keli) ereyad xun ee aflagaaddo lagu tirin karo.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ku ~) nafta ku beeg oo kula baxso; nafta kula carar.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) diidmada qof kale markhaatigii, sababo sharci ah aawadood.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Samafal gaar ah (qof u) falid; u turid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid u sedburi. Dh: eexay.

2

eexi -da: (magac, dhedig, keli) arrin eex iyo sadburini ku jirto.

waa la naqliyay ✓

num-suf: approximately, about, or so

waa la naqliyay ✓

1

de: approximately, about, [NUMBER] or so

2

lx: eeyo

3

pd: (/da)

4

ps: num-f-suf

5

xe: approximately 90

6

xv: -eeye {S & C}

7

key: eeyo

waa la naqliyay ✓

1

(Aneexa-da)

2

Geed dhirta yaryar ka mid ah oo bixiya miro arorro leh oo ceeriinka iyo bisaylkaba lagu cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (botani) Geed nagaar faalala oo leh caleemo yaryar oo xanaf leh iyo miro kulkulucsan oo la cuno. la-mid: uneexo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (botani) Geed nagaar faalala oo leh caleemo yaryar oo xanaf leh iyo miro kulkulucsan oo la cuno. la-mid: uneexo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] small plant species, with edible fruit

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed dhirta yaryar ka mid ah oo bixiya midho aroorro leh oo ceedhiinka iyo bisaylkaba lagu cuno. Aneexo ayay ciyaalku soo gurteen.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant sp., with edible fruit

2

lx: aneexo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: aneexo

waa la naqliyay ✓

m.l (-wyo, m.dh) Qof eex badan.

waa la naqliyay ✓

m. n. person who is partial ~ unjust, who always takes sides

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bias man; partial man; unjust man

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof eexda ku caan ah; qof eexde ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: person who is partial ~ unjust, who always takes sides

2

lx: eexlow

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m, n7-m

5

key: eexlow

waa la naqliyay ✓

1

de: bias, partiality, prejudice, patronage, protection

2

hm: 1

3

lx: eexo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: eexo_1

waa la naqliyay ✓

1

de: be partial, show bias, take sides

2

hm: 2

3

lx: eexo

4

pd: (eexday)

5

ps: v3b=

6

key: eexo_2

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhinac u weecsasho. Tusaale: “Biyaha beerta u leexso”.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhinac u weecsasho. Tusaale: Biyaha beerta u leexso. m.f.dh, leexsasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn something towards oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel kale u socday, soo weecso. Biyaha maangadka leexso. Dh: weecso.

2

leexso: (fal) xoolo aad lahayn xaqdarro ku qaado. Dh: duwo, dhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn s.t. towards oneself

2

lx: leexso

3

pd: (leexsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: leexso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Carruur hurdo u diyaarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Sheexa-da)

2

1. Dhul dillaacsan.

3

2. Geeso ama timo kala rogan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax is haysta meel dhexe oo bannaan. 2. Jid yar oo laga samaysto madaxa bidix ama midig iyadoo timaha laba dhinac loo kala seexinayo. 3. Geeso xoolaad oo bidix iyo midig u kala jiifa.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. cracked earth

2

sheexo [feminine] n. hairstyle (with hair parted down the middle)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul dillaacsan.

2

sheexo-da: (magac, dhedig, keli) geeso ama timo ama wax kala rogan.

waa la naqliyay ✓

v. take sides with

waa la naqliyay ✓

1

de: take sides with

2

initial: u

3

lx: u eexo

4

pd: (eexday)

5

ps: v3b=expr

6

key: u_eexo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: aneexo.

waa la naqliyay ✓

1

(Uneho) All. Som. Cynanchum somaliense (N. E. Br) N.E.Br. Asclepiadaceae.

2

All.Som. Cucumella kelleri (Cogn.) Jeffrey. Cucurbitaceae.

3

N Pentarrhunum insipidum E.Mey. Asclepiadaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah nagaadhka yaryar oo bixiya midho ororro leh oo caydhiin iyo bisayl ba lagu cuno. Uneexadu waa qadhaab. Dh: aneexo.

waa la naqliyay ✓

(suffix) used to form ordinal numbers; -th also -eth. afartameeyo; Kontomeeyo; fifieth Ex: fortieth.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheddig, keli) ciyaar lagu jiboodo oo laga yaqaan degaanka wabiyada, gaar ahaan magaalaxeebeedyada koonfurta Soomaaliya ee Xamar, Marka iyo Kismaanyo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Suus, madaal, shood iyo wixi lamida raashin ku miisasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Suus, madaal, shood iyo wixi lamida raashin ku miisasho. m.f.dh, beegasho.

waa la naqliyay ✓

v. measure (grain) for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) wax inta uu dhanyahay ama inta uu leegyahay ogow. Beego inta kiiloo ee aad rabto. Dh: cabbiro, miiso, qiyaaso.

waa la naqliyay ✓