eex — Macnaha & Turjumaada

1

(Eex-da)

2

1. Garsoor la'aan gef ah, oo kas iyo bareer loo yeelo; hiillo; godobsi; eexo.

3

2. Wanaag; turaal; ixsaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo.

waa la naqliyay ✓

n. partiality, bias, favoritism

waa la naqliyay ✓

-da: (n) bias (baayas); prejudice (pre-jadis); nepotism (nepatisam); partiality (paar she yaalati); predilection; leaning, favoritism ~ qaraabokiil

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is haya oo midkood lala jiro gar iyo gardaro mikuu doonaba ha ku sugnaadee; tageero qaraabo iyo dan ku dhisan; cadaaladdarida kas iyo badheedh loo yeelo. Allow aqoon darro ha nagu cadaabin, eexna ha nagu dhaafin. Dh: eexo, eexasho, hiillo, godobsi.

2

eex-da: (magac, dhedig, keli) tudhaal iyo naxariis; ixsaan iyo wanaag.

waa la naqliyay ✓

1

a: eexo

2

de: partiality, bias, favoritism

3

lx: eex

4

pd: (-da)

5

ps: n -f

6

key: eex

waa la naqliyay ✓

مُمَالَأَة حَبْوَةَ، تَحَيُّزِ

waa la naqliyay ✓

1

(Caaddil-ka)

2

Caddaalad leh oo aan eexo aqoon; garsoore ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexasha-da)

2

1. Eex gelid; kala godobsasho.

3

2. (u eexsasho) u turid; gaar ugu samafalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexaysasha-da)

2

Eex iyo dan moodid.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexaysi-ga)

2

Eexaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabood-da)

2

Gardarro; eex; denbi; dulmi; gef.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gar-ka) a) Timaha ka baxa bushimaha hareerohooda iyo camanka iyo daamanka. b) Bir ama qori, kd., soo baxsan oo qaroofan, c) Garraarka dumarka. d) Doc; dhinac.

2

2. (Gar-ta) Abbaarta iyo xeerka, qof walba wax uu lee yahay ama uu jid u lee yahay ama uu mudan yahay, siiya; garsoor ku dhisan, eexasho la'aan; xaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Garsoor-ka)

2

Garta oo loo galo si aan eexasho lahayn; maamulka iyo taliska garta iyo xeerka iyo qeydada; caddaalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Godobsasha-da)

2

(qof) godob hore darteed, wax ugu qaybin, ama wax ku seejin ama uga eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Jululid-da)

2

Ku gardarrood; ka eexasho; dulmiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaraabakiil-ka)

2

Qaraabannimo darteed cid wax ugu burin, ugu eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Saayir-ka)

2

Eex ama turaal gaar ah oo laysu galo; dhaqaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilasha-da)

2

(u xilasho) Dan moodid; eexaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Nafley muuqaalkeed garasho. 2. Fal eex iyo qabyaalad ka muuqato cid wax ugu samayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-liin/-llo, m.dh) Qof dadka marka uu u garnaqayo aan u kala eexan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maamul ku dhisan eex la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Fal ay eexi ku jirto.

waa la naqliyay ✓

m.l Fal ay eexi ku jirto.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg eexo².

waa la naqliyay ✓

1

(Deex-da)

2

Dhulka badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

f. n. coastal strip

waa la naqliyay ✓

-da: (n) coastal land

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) hadal badan. Deex baa madaxa daaliyay. Dh: hadal.

2

deex-da: (magac, dhedig, keli) bannaanka ka bilowda meesha ay laba buurood iskaga soo dhowaadaan. Deex buu reerkii degay.

3

deex-da: (magac, dhedig, keli) soo maxashada hadalka, laabfurnaanshaha hadalka.

4

deex-da: (magac, dhedig, keli) xeebta ama dhulka bannaan ee badda ku soo xiga.

5

deex-da: (magac, dhedig, keli) xog iyo war gaar ah oo arrin laga hayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: coastal strip

2

lx: deex

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: deex

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Samafal gaar ah (qof u) falid; u turid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid u sedburi. Dh: eexay.

2

eexi -da: (magac, dhedig, keli) arrin eex iyo sadburini ku jirto.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexa-da)

2

1. (qof) gardarro loogu hiiliyo ama wax dad kale jid u lahaayeen loo siiyo.

3

2. Ixsaan; samafal; turaal.

waa la naqliyay ✓

1

eexo¹: m.dh la-mid: eex.

2

eexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid).

waa la naqliyay ✓

1

eexo: m.dh la-mid: eex.

2

eexo: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid). m.f.dh, eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bias, partiality, prejudice, patronage, protection

2

eexo v. be partial, show bias, take sides

waa la naqliyay ✓

-eexday / eexatay: (v) make a biased or unjust act or judgement ~ u xagli

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo qof midkood si xaqdarro ah u taageer ama sadbursi uu ka kale dheer yahay u samee.

2

eexo-da: (magac, dhedig, keli) eeg eex.

waa la naqliyay ✓

1

(Feex-da)

2

1. Buro carjow ah oo oogada nadeyda ka soo baxda; (ama fiix).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) (daawo) Buro carjaw ah, oogada nafleyda ka soo baxda jug hore oo gaartey awgeed. la-mid: faax¹ (3), fayiix, fiix².

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) (daaw.) Buro carjaw ah, oogada nafleyda ka soo baxda jug hore oo gaartay awgeed. la-mid: faax, fayiix, fiix.

waa la naqliyay ✓

f. n. wart

waa la naqliyay ✓

-da: (n) wart (woort)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg fiix.

waa la naqliyay ✓

1

de: wart

2

lx: feex

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: feex

waa la naqliyay ✓

1

(Jeex-a)

2

1. Wax la kala dillaacshey cad kamid ah; in; qaar; qayb.

3

2. Dhul godan ama dillaacsan; waraar; tog; doox.

waa la naqliyay ✓

1

jeex¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Wax la kala dillaacshay qayb ka mid ah. 2. la-mid: jeexo. Biyo mareen dhuuban.

2

jeex²: f.g1 (-xay, -xday) Wax dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

jeex¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Wax la kala dillaacshay qayb ka mid ah. 2. la-mid: jeexo. Biyo mareen dhuuban.

2

jeex²: f.g1 (-xay, -xday) Wax dillaacin. m.f.dh, jeexid.

waa la naqliyay ✓

1

v. tear, split, slash, divide

2

jeex m. n. torn-off piece, bit, strip

3

jeex m. n. valley, crevasse

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) tear (teer); rend (rend); rip (rip); shred (shareedh); lacerate (laasareeyt). Ex: kala jeex; pull apart ~ kala dillaaci

2

jeex -a: (n) half (haaf); portion (poor shan) ~ qayb, nus

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shay isku yaalla labo qabood u kala goo ama in ka dillaaci. Calal aan nabarka ku duubo ii jeex.

2

jeex: (fal) (ka ~) meel taag ah ama jiir ka bax.

3

jeex: (fal) (ku ~) maddiil ama bir kale oo afbadan ku sar meel ama gunaad oo af u bannee. Dh: sar, dillaaci.

4

jeex-a: (magac, lab, keli) dhul kala dillaacsan oo biyuhu maraan. Dh: faraq.

5

jeex-a: (magac, lab, keli) dhul daaqsineed labo taag u dhexeeya oo balladh yar, balse dhererkiisu aanu xadaysnayn oo magac gaar ah leh. Dh: dooxo.

6

jeex-a: (magac, lab, keli) kala badh oo badh; shay qayb ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Leex-a)

2

Cad caano adkaaday ah oo is-haysta oo inta mantagga soo raaca xagga afka ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

m.l Caano is haysta oo la matago.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): curdles in milk; coagulated vomited milk

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhareer caano la moodo oo adkaaday isna haysta oo matagga soo raaca.

waa la naqliyay ✓

1

de: curdles in milk; coagulated vomited milk

2

lx: leex

3

pd: (-a)

4

ps: n-m-mass

5

key: leex

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) Wax si wanaagsan u sharxid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) Wax si wanaagsan u sharxid. m.f.dh, qeexid.

waa la naqliyay ✓

v. analyze, explain, make clear, define; do throughly

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) define (dhi-faayn); describe (dis-karaayb); explain (ekis-paleyn); clarify (ka-laara-faay); formulate (foormu-leeyt)

waa la naqliyay ✓

(fal) macnee oo aad u caddee; si wanaagsan oo cad u muuji. Ardayda masalada si fiican ugu qeex. Dh: tafsiiri.

waa la naqliyay ✓

1

de: analyze, explain, make clear, define; do throughly

2

lx: qeex

3

pd: (qeexay)

4

ps: v1=

5

key: qeex

waa la naqliyay ✓

erey waxaraha iyo maqasha lagu eryo oo soco u dhigma. Waxaraha xeex dhe. Li: sacas.

waa la naqliyay ✓

1

1. Tiraab xiriiriya ereyada iyo tixaha hawraarta: oo; -e. (Nin wanaagsan ee geesi ah).

2

2. Xarafka e oo dheer; (ē).

waa la naqliyay ✓

1

ee¹: xi. 1. Eray lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: “Nin wanaagsan ee geesi ah”, “Xarunta dhexe ee xisbiga”. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: “Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin”, “Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno”, “Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay”. la-mid: e.

2

ee²: u.j Eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. Tusaale: “Ee aabbe!”. la-mid: eeyaa.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. Erey lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: Nin wanaagsan ee geesi ah. Xarunta dhexe ee xisbiga. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin. Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno. Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay. la-mid: e.

waa la naqliyay ✓

1

conj. and; that which ...; so ...

2

ee [conjunction] of, pertaining to

3

ee [feminine] n. EE, long E [digraph letter of the Somali alphabet.]

4

ee inter. hey!, oh!

waa la naqliyay ✓

1

long vowel of e. Ex: Eebbe; God; creator. eeddo; aunt

2

ee (preposition) belonging or connected to: of. Ex: baabuurta cusub ee dawladda; the new cars of the government

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka 'e' oo dheer.

2

ee: eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. 'Ee aabbe!' Dh: eeyaa.

3

ee: (xidhiidhiye) tiraab xidhiidhisa tixaha hawraarta weedhaysan. Kani waa dersigii xisaabta ee uu shalay macallinku innoo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

و

waa la naqliyay ✓

- pref. - horkabe tilmaama hore (ex presidente: madaxweynihii hore).

waa la naqliyay ✓

/ii-ii-sii/ (n) ururka bar-waaqo sooranka reer-yurub (European Economic community, oo la soo gaabiyey).

waa la naqliyay ✓

Ururka dhaqaalaha Yurub

waa la naqliyay ✓

1

Eed — (Eed-da)

2

1. Xaal; arrin; xaajo; gar.

3

2. Gaboodfal; gef; denbi.

4

-eed

5

Waxay ka dabadhacdaa magaacyada qaarkood, ulajeeddo lahaaneedna u yeeshaa; (alaabo carruur-eed; askar Soomaaliy-eed).

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid. m.f.dh, eedid.

waa la naqliyay ✓

1

v. blame, accuse; repent, regret, lament

2

eed [feminine] n. accusation, blame; reason, cause; fault, guilt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) allegation (ala-geey-shin); blame (baleeym); fault, guilt

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qalad ad horay u gashay cidhibtiisa xambaaro oo ka qoomammee ama ku guuldarrayso. Dh: aalo.

2

eed: dabakar magacyada xagga danbe kaga darsama kolka cid loo aanaynayo ama loo tiirinayo Arrin dawladeed iyo indho qudhaanjeed, midna lama arko.

3

eed -da: (magac, dhedig, keli) cambaarayn gef iyo denbi xanbaarsan. Gaboobe Senge wuxu yidhi 'Eed geel laga wadaan waayay!' Dh: gaboodfal, denbi, canbaarayn, gef. Wa: eedo.

4

eed -da: (magac, dhedig, keli) xaal iyo arrin loo fadhiyo; xaajo iyo gar la naqayo.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax la qaybsanayo ka saami qaado.

waa la naqliyay ✓

1

eeg¹: m.l 1. Meel laas u eg. 2. Meel la qoday oo biyuhu fariistaan.

2

eeg²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Qof ama wax indho ku hayn. Tusaale: “Beerta eeg”. 2. Soo ee.: booqasho ku tegid (meel). Tusaale: “Cali oo jiraan baan soo eegay”. 3. Ka ee.: halis ka ilaalin. Tusaale: “Carruurta dabka kaa eeg”. 4. Ku ee.: wax ku tijaabin. Tusaale: “Albaabka furaha ku eeg”. 5. Isu ee.: isbarbardhigid dad, waxyaabo, arrin iyo wixi lamida. Tusaale: “Labada qoraal isueeg”. 6. Iska ee.: wax, waxyeelladooda ka foojignaan.

waa la naqliyay ✓

m.l. fk 1. ęegga: waqtiga markaa la joogo; imminka, hadda. 2. ęeggayga, ęeggaga iyo wixi lamida: markayga, markaaga iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) 1. Qof ama wax indho ku hayn. Tusaale: Beerta eeg. 2. Soo ee.: booqasho ku tegid (meel). Tusaale: Cali oo jiraan baan soo eegay. 3. Ka ee.: halis ka ilaalin. Tusaale: Carruurta dabka kaa eeg. 4. Ku ee.: wax ku tijaabin. Tusaale: Albaabka furaha ku eeg. 5. Isu ee.: isbarbardhigid dad, waxyaabo, arrin iyo wixi lamida. Tusaale: Labada qoraal isueeg. 6. Iska ee.: wax, waxyeelladooda ka foojignaan. m.f.dh, eegid.

waa la naqliyay ✓

1

v. look at ~ out ~ over, inspect

2

eeg m. n. now, this moment

3

eeg (isku eeg) v. try out ~ compare

waa la naqliyay ✓

1

-ay/ tay: (v) watch (wooj); look or observe carefully ~ daawo.

2

eeg: -ga: (n) at the present time; now (naaw)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fiiri wax kuu muuqda oo la arki karo. Eeg awrka soo socda. Dh: fiiri, dhugo, day, jeedaali.

2

eeg: (fal) hawl laguu dhiibay, ilaali oo daranyada ka dhaw. Axmadow, adhiga dacawada ka eeg. Dh: jir, daranyatir, ilaali, daranyadhaw.

3

eeg-ga: (magac, lab, keli) meel wareegsan oo loogu talo galay in biyaha gala ama fadhiista la cabbo. Dh: balli, war, har, dhijaan, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Eey-ga)

2

Bahal jaadad badan ah oo dadka la dhaqma oo yeeyda iyo dawacada xiga; (ama ey).

waa la naqliyay ✓

1

eey¹: m.l (-eey/-yo, m.dh) (cilmiga naflayda) Naasley dab joog ah, yeyda ay isku bah yihiin, hilib cun ah, oo loo adeegsado ugaarsiga iyo ilaalinta guryaha, xoolaha, beeraha iyo wixi lamida. la-mid: ey¹.

2

eey²: m.dh (-eey/-yo, m.dh) Eey dheddig ah. la-mid: eeyad, ey².

3

eey³: e.d Erey dareen: ehi!, oh! la-mid: eeyaa.

waa la naqliyay ✓

1

eey¹: m.l (-eey/-yo, m.dh) (cilmiga naflayda) Naasley dab joog ah, yeyda ay isku bah yihiin, hilib cun ah, oo loo adeegsado ugaarsiga iyo ilaalinta guryaha, xoolaha, beeraha iyo wixi lamida. la-mid: ey.

2

eey²: m.dh (-eey/-yo, m.dh) Eey dheddig ah. la-mid: eeyad, ey.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. dog

2

eey [feminine] n., [collective] female dog, bitch

waa la naqliyay ✓