eelo — Macnaha & Turjumaada

1

(Eela-da)

2

Deero.

waa la naqliyay ✓

m.dh Deero.

waa la naqliyay ✓

f. n. antelope, gazelle

waa la naqliyay ✓

-eelada: (n) gazelle (gazaal) ~ deero

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg deero.

2

eelo- da: (magac, dhedig, keli) qaranka kiisa quwaaxa macaan leh oo ay midhaha hadhuudhku ka baxaan. Dh: aalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: antelope, gazelle

2

lx: eelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: eelo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ehel.

waa la naqliyay ✓

f. n. relative, kinsman, family; parent

waa la naqliyay ✓

-ehelada: (n) a group of persons sharing common ancestry; family (faami-li) ~ qaraabo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ehel.

waa la naqliyay ✓

1

a: ehel

2

de: relative, kinsman, family; parent

3

lx: ehelo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: ehelo

waa la naqliyay ✓

m.dh Fiidkii waqtiga geela la maalo.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh lagu faanayo oo loo jeedo in ay tahay tu qaalinimadeeda darteed geel laga qaadi doona ciddii u soo guur doonata.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh mid kale la jaal ah. Dh: saaxiibad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Wax ku dhowaasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama wax u dhowow.

waa la naqliyay ✓

1

(Leela-da)

2

1. Qiiqu hadduu meel kore oo gudo ah ku ururo oo noqdo wax qiro leh, oo kolkol waxyaalo wargo la moodo ka soo laallaadaan.

3

2. Wixii biyuhu sidaas oo kale gebiyada iyo godadka gudohooda ugu sameeyaan: kolkol waxay yeeshan filgimmo dheerdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laallaada.

4

3. Xayaabo biyaha deggan korkooda ka samaysanta.

5

4. Cunnada la karshey oo qaboobaysa, xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabada dusha ka fuusha cuntada la kariyo. 2. Xaafoodka kor fuula biyo in badan meel ku jirey; saaruq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labeen cagaaran oo ku dhalata meel ay biyo ku raageen. Biyaha leelo ayaa qarisay. Dh: saaruq.

2

leelo-da: (magac, dhedig, keli) cuntada la karshey oo qabowday xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

3

leelo -da: (magac, dhedig, keli) wixii biyuhu gebiyada iyo godadka gudohooda ku sameeyaan: kolkol waxay yeeshaan filgimmo dhaadhdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laadlaada.

4

leelo -da: (magac, dhedig, keli) qiiqa meel kore oo gudo ah ku urura oo noqda wax qaro leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

2

lx: leelo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

key: leelo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: teeleyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeela-da)

2

Xeel; xeelad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xeel.

waa la naqliyay ✓

f. n. trick, cunning

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) garoome iyo tab waaya aragnimo iyo hibo Eebbe ku salaysan oo hawlaha la qabanayo lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: trick, cunning

2

initial: x

3

lx: xeelo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: xeelad

7

key: xeelo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-eeshay, -eelatay) 1. Hanti ama wax kale lahaan. 2. Ku y.: dayn cid ku lahaan. 3. U y.: wax aad u danayn. 4. Kab iyo wixi lamida suun u samaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-eeshay, -eelatay) 1. Hanti ama wax kale lahaan. 2. Ku y.: dayn cid ku lahaan. 3. U y.: wax aad u danayn. 4. Kab iyo wixi lamida suun u samaysasho. m.f.dh, yeelasho.

waa la naqliyay ✓

v. hold, have; acquire; possess, own

waa la naqliyay ✓

-yeeshay / yeelatay: (v) obtain (ob-teeyn); acquire (a-kuwaayer); earn (een); get by effort; possession of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kab go'an hagaajiso oo dib u tolo. Dani waa seetee kabtaada yeelo. Dh: karo,

2

yeelo: (fal) wax kuu gaar ah hanti ahaan u lahaw Baabuurkii aad iga ergisatay waan ku siiyee yeelo. Dh: lahaw.

waa la naqliyay ✓

1

de: hold, have; acquire; possess, own

2

initial: y

3

lx: yeelo

4

pd: (yeeshay)

5

ps: v3b=

6

key: yeelo

waa la naqliyay ✓

1

(Deera-da)

2

Jaad ugaarta kamid ah oo yaryar oo dheereeya; dhabarka iyo caloosha dhexdooda, daliig ballaaran oo madow bay ku leedahay, raxan raxan bayna weligeed isu raacdaa; eelo.

waa la naqliyay ✓

/antlar/ (n) gaasy isky kor bahaayang sithy haang eelothy (deerothy).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) nirgaha geela ee labojir u yaryahay. Aaloweynta nirgood iyo, ubadkii laga soocay, kama soo irirawne, oodda ma uga rognay. Dh: qaan, eeloweyn, ilweyn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eed oo ka naasnaasi; ka shallaytan. Kibirka daa haddii kale eed oo aalo. Dh: eerso, naasnaasi, qoomamee, eed, shallaytee. Li: mahadi.

2

aalo-da: (magacwadareed) qaalmaha yaryar ee laba jirsada, gaadhay na xilligii caanaha laga gudhin lahaa. Dh: aaran, dhal, eelo.

3

aalo -ha: (magac, lab, keli) eeg aale.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) nabar qarsoon oo ay fallaadh ama jug hore sabab u tahay; nabar waayo hore kugu dhacay oo soo kacdoomay. Dh: eelo, doog.

2

arami-da: (magac, dhedig, keli) lahan qarsoon oo cudur ama wax hore oo la soo maray ay reebeen; wax waxyeelladiisu dib u soo bixi karto.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax cagaaran oo u eg doogga. Shaati doog ah buu soo gatay. Dh: akhtar.

2

doog -ga: (magac, lab, keli) daaq dhulka ka baxa marka roobku da'o oo xooluhu cunaan. Deegaanta roobkiyo, adaa doogna ka udgoon.

3

doog -ta: (magac, dhedig, keli) kacdoon nabar hore dhacay uu yeesho. Doogtii dakharkaa ku soo laba kaclaysay. Dh: eel, eelo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) nirgaha labajirka ah. Dh: eeloweyn, ilweyn, garabweyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Bela-da)

2

Belaayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: belaayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: belaayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): hardship, difficulty, misfortune, calamity; evil, dangerous below [inchoative] v. be ruined, become bad; become troublesome

waa la naqliyay ✓

-belada: (n) 1. disaster (di zaaster) ~ balaayo, musiibo. —Syn: calamity, catastrophe, cataclysm 2. danger (dheen ar) ~ khatar

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg balaayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, difficulty, misfortune, calamity; [atr.] evil, dangerous

2

lx: belo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: more dangerous

6

xv: belaayo

7

key: belo

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geed cawska lagu tiriyo oo leh laamo dhaadheer, oo xubno leh oo sida dhuumaha dhexda ka daloola, waxyaalo badanna laga sameeyo, oo ka baxa agagaarka webiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geed cawska lagu tiriyo oo leh laamo dhaadheer, oo xubno leh oo sida dhuumaha dhexda ka daloola, waxyaalo badanna laga sameeyo, oo ka baxa agagaarka webiga.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cawska lagu tiriyo oo leh laamo dhaadheer, oo xubno leh oo sida dhuumaha dhexda ka daloola oo waxyaalo badanna laga sameeyo, kana baxa agagaarka webiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Eeba-da)

2

Waran yar; hooto; sallaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

eebo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Nooc ka mid ah warmaha yaryar oo la tuuro. 2. Balaayo.

2

eebo²: f.g3 (-btay, -batay) Magangelid (qof).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Nooc ka mid ah warmaha yaryar oo la tuuro. 2. Balaayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. arrow-head, spear-head; small spear

waa la naqliyay ✓

-eebada: (n) spear (spii·er) ~ waran, hooto

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) birta waranka afka kaga jirta ee wax turuqda ama jeexda. Aawadaabaa, eebo waran iyo, abley danantiyo, ul laysula dhacay. Dh: birwaran, murjin.

2

eebo -da: (magac, dhedig, keli) waran yar oo gaaban. Cawil, eebo ayuu libaaxii ku taagay. Dh: murjis, hooto, sallaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hooto

2

de: arrow-head, spear-head; small spear

3

lx: eebo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: eebo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ad leedahay daranyada ka dhabo. Tukaankaaga tuugada ka eego. Dh: ilaasho.

2

eego: (fal) wax ad cid kale kala wareegeyso inuu xun yahay iyo in kale, iska fiir. Gaadhiga aad iibsanayso eego. Dh: hubso.

3

eego: (fal) waxyaabo badan mid ka dooro.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magc, dhedig, keli) aayo ama natiijo xun.

2

eeqo -da: (magac, dhedig, keli) ereyad xun ee aflagaaddo lagu tirin karo.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ku ~) nafta ku beeg oo kula baxso; nafta kula carar.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) diidmada qof kale markhaatigii, sababo sharci ah aawadood.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexa-da)

2

1. (qof) gardarro loogu hiiliyo ama wax dad kale jid u lahaayeen loo siiyo.

3

2. Ixsaan; samafal; turaal.

waa la naqliyay ✓

1

eexo¹: m.dh la-mid: eex.

2

eexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid).

waa la naqliyay ✓

1

eexo: m.dh la-mid: eex.

2

eexo: f.mg3 (-xday, -xatay) Eex ku kicid (cid). m.f.dh, eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bias, partiality, prejudice, patronage, protection

2

eexo v. be partial, show bias, take sides

waa la naqliyay ✓

-eexday / eexatay: (v) make a biased or unjust act or judgement ~ u xagli

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo qof midkood si xaqdarro ah u taageer ama sadbursi uu ka kale dheer yahay u samee.

2

eexo-da: (magac, dhedig, keli) eeg eex.

waa la naqliyay ✓

num-suf: approximately, about, or so

waa la naqliyay ✓

1

de: approximately, about, [NUMBER] or so

2

lx: eeyo

3

pd: (/da)

4

ps: num-f-suf

5

xe: approximately 90

6

xv: -eeye {S & C}

7

key: eeyo

waa la naqliyay ✓

s.m. - qabow badan.

waa la naqliyay ✓

s.m. - xaad, duf.

waa la naqliyay ✓

s.m. - go' dhar ama wax u eg.

waa la naqliyay ✓

s.m. - xijaab.

waa la naqliyay ✓

vélo, n.m. - baaskeel; baaskiil (bushkuleeti).

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale ku doorso. Shaiiska bedelo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Cid beel noqosho. 2. Ku b.: cid, cid kale oo ka dhaqan duwan ku darmid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Cid beel noqosho. 2. Ku b.: cid, cid kale oo ka dhaqan duwan ku darmid. m.f.dh, beeloobid.

waa la naqliyay ✓

v. become a community

waa la naqliyay ✓

(fal) ubad dhal oo nin beel ah nogo. Dh: taran.

waa la naqliyay ✓

1

de: become a community

2

lx: beelow

3

pd: (beeloobay)

4

ps: v1=intr

5

key: beelow

waa la naqliyay ✓

1

(Beelya-da)

2

Haadka waaweyn tu kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] large bird of prey species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haadka waaweyn mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haad

2

de: large bird of prey sp.

3

lx: beelyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: beelyo

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: ibtilo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-wyo, m.dh) Qof eex badan.

waa la naqliyay ✓

m. n. person who is partial ~ unjust, who always takes sides

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bias man; partial man; unjust man

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof eexda ku caan ah; qof eexde ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: person who is partial ~ unjust, who always takes sides

2

lx: eexlow

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m, n7-m

5

key: eexlow

waa la naqliyay ✓