Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fly

2

duul v. raid; attack

3

duul vl. n. attack, raiding

4

duul m. n. people, group of people

waa la naqliyay ✓

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

2

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

3

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

4

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m. n. dark item, black thing

waa la naqliyay ✓

name-m dark, black

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil madaw u dhashay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

1

de: dark item, black thing (e.g., hair, eyes, gums, etc)

2

lx: dugul

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: dugul

waa la naqliyay ✓

1

(Duula-ha)

2

1. Habaar-qabe; lala-tage; alla-qaad.

3

2. Ku colka duullaanka ah kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

duule: m.l (-layaal, m.l/dh) Qof dhibaato badan, dhallin yar.

2

dųule: m.l (-layaal, m.l/dh) Col; qof dųulaya.

waa la naqliyay ✓

m. n. aggressor, attacker, invader

waa la naqliyay ✓

ama Duulaan, wiil dhashay xilli uu aabihii duullaan tegayay ama ku maqnaa. Waxa kale oo loo baxshaa wiil la rajaynayo in uu noqdo mid duula oo cadawga weerara.

waa la naqliyay ✓

1

de: aggressor, attacker, invader

2

lx: duule

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: duule

waa la naqliyay ✓

1

duuli: f.g2 (-iyay, -isay) Diyaarad iyo wixi lamida hawada dhexdeeda ku wadid.

2

dųuli: f.g2 (-iyay, -isay) Col dagaal u hoggaamin.

waa la naqliyay ✓

1

duuli: f.g2 (-iyay, -isay) Diyaarad iyo wixi lamida hawada dhexdeeda ku wadid. m.f.dh, duulin.

2

dųuli: f.g2 (-iyay, -isay) Col dagaal u hoggaamin. m.f.dh, dųulin.

waa la naqliyay ✓

v. fly, cause to fly; pilot (an airplane)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to fly (falaay); operate an aircraft or spacecraft

waa la naqliyay ✓

(fal) diyaarad ama wax kale oo duula oo degsanaa kici oo samada u dir. Duuli diyaaradda oo dubay gee. Li: deji.

waa la naqliyay ✓

1

de: fly, cause to fly; pilot (an airplane)

2

lx: duuli

3

pd: (duuliyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: duuli

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaanduula-ha)

2

Col ama ciidan duullaan ah, kan u madax ah; colwade; maqaddin (ama ammaanduule).

waa la naqliyay ✓

1

(Ayax-a)

2

Bahal yaryar oo baalal leh, oo tiro badan, oo si daruur la moodo isu raaca oo u duula, oo dhirta iyo beeraha baabbi'iya.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.

2

2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baal-ka) a) Garbaha wixii duulaa ku duulaan midkood; baad, b) Xashi labo bog leh. c) Buunshe.

2

2. (Baa-sha) Doc; dhinac; gees.

waa la naqliyay ✓

1

(Baalalley-da)

2

Bahalhoosaadka duula jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Baalfallaar-ta)

2

Mid ka mid ah shinbiro wadajir u duula oo xilliba dal u talaaba; caloosha waa ka caddahay, dhabarkuna waa madow iyo buluug isku darsan; waxay leedahay baalal dheerdheer oo fallaarta u eg, iyo dabo ganto leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidid-da)

2

1. Dareensasho aan la hubin; u qaadasho; malayn; tuhmid.

3

2. Hawada marid; duulid; haadid; lalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bitin-ta)

2

Bito kicin; duulin; buubin; haadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Buub-ka)

2

1. (geel) aan jabsanayn ee weli buubaal ah; didid dhow oo rarka la carara oo wax kala daadsha.

3

2. Orod; duulis; dheerayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Buubid-da)

2

1. Hawada dhexdeeda ku duulid.

3

2. (geel) cararidda iyo dididda awrta aan weli rarka baran.

waa la naqliyay ✓

1

(Buubin-ta)

2

1. Eryid, cagaajin.

3

2. Lalin, haadin, bitin, duulin.

4

3. (biyo) dhibco ama roob ahaan meel ama qof ku kor doojin.

waa la naqliyay ✓

1

(Col-ka)

2

1. Dad badan oo dagaal raba.

3

2. Aan is jeclayn; is neceb; colaadi ka dhexayso.

4

3. Dad; duul.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dar-ka) a) Yeelka xoolaha lagu shubo mid kamid ah oo ka samaysan harag weyn oo wareegsan oo gadow leh; b) meelo dhisan oo loogu talaggalay in biyuhu ku soo ururaan ama lagu shubto; qabaal; berked. c) Dad; duul.

2

2. (Dar-ta) Daraad; aw.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayuurad-da)

2

Gaadiid la duuliyo oo baalal leh oo dadkiyo alaabadaba qaada, qaarkoodna lagu dagaallamo oo aad u dheereeya (ama diyaarad)

waa la naqliyay ✓

1

(Dhicin-ta)

2

1. Xoolo col qaaday ka dabo duulid oo kasoo celin.

3

2. Ilmo dhicis ah, dhalid.

4

3. (ka dhicin) Wax ka celin ama ka qabasho; daaficid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuug-ga)

2

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuunyaala-ha)

2

1. Cayayaan yaryar oo duulduula oo gelmiga u eg.

3

2. Qof cunno jacayl meel walba u galgala.

waa la naqliyay ✓

1

(Digiiran-ka)

2

Shinbiro dibadjoog iyo gurijoogba leh oo aan dhab u duulin; midabkoodu waa beymadow (lafcir) xarriiqo iyo dhibco yaryar oo cadcadi ku dhafan yihiin; (ama digirin).

waa la naqliyay ✓

1

(Diirdiir-ta)

2

1. Jaad ugaarta kamid ah oo diillimo leh.

3

2. Balanbaallis, nirgadhoob, iyo cayayaan kaloo badan oo duula oo aan weli dillaacin; waxay u eg tahay dixiri, badanaa dhogor leh iyo oogo dhawr iyo toban xubnood leh; Sida cayayaanka kale, lix lugood oo run ah oo laboba iska soo horjeeddo, bay lee dahay; (ama diir).

waa la naqliyay ✓

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dul-ka) a) Labada dalool oo sanka ku yaal, midkiiba. b) Dalool yar sida kan irbadda.

2

2. (Du-sha) a) Oogada dadka, kd., korkeeda; kor; dhabar, b) Dhibaha oo loo adkaysto; adkaysiinyo; dhabar'adayg; dulqaad; sabir, c) Dhul sarreeya; dullo.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Plateau

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc., [collective] top, surface; on, above, over, on top of, upon

2

dul [feminine] n., [abstract] patience

3

dul m. n. nostril

waa la naqliyay ✓

1

-dusha: (n) 1. patience (peey-shansi)-, tolerance (too-leensif, endurance (en-dhuurensi); tolerance (too-lerensi) ~ dulqaad. Ex: waxaan dul ma laha: this person has no patience. 2. top (taap), the uppermost part, surface (ser-fes). 3. dul -ka: (n) nostril (nastal)-, naris (neeres). Ex: sanka dulkiisa; openings of the nose

2

dul -dusha: (n) stony land

waa la naqliyay ✓

1

Pazienza

2

Patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labada dalool ee sanka midkood. Dul baa i xidhan caawa oo duray baa i haya.

2

dul-sha: (magac, dhedig, keli) oogada sare; xagga sare ee korka ah. Dh: kor. Li: hoos.

3

dul: (tilmaame) guud ahaan; si guud. Dul ahaan dhulku waa nabad.

4

dul-sha: (magac, dhedig, keli) dulqaad, adakaysi iyo xilkasnimo uu Ilaahay qof siiyo. Maxamed waa nin dul badan. Dh: dulqaad.

5

dul -sha: (magac, dhedig, keli) halka dumarku fooddada ku xidhaan ee dhexda ah, halkaas oo ay qadhaabka iyo maydhaxda ku ritaan. Dh: faraq, nabas.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw dhalaalaya ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Buul-ka)

2

1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn.

3

2. Aqalka shinbirta.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m. n. hut; nest

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Plural buulal- buulasha] hut (hat); makeshift dwelling ~ waab

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aqalka yar ee noocyada kala duwan leh ee ay shimbirtu dhisato.

2

buul -ka: (magac, lab, keli) aqalsoomaali aan si wanaagsan u dhisnayn, raro fiican ka samaysnayn.

3

buul -ka: (magac, lab, keli) timo badan ama dhogor badan. Dh: gas.

waa la naqliyay ✓

1

de: hut; nest

2

lx: buul

3

pd: (-ka Pl: buulal)

4

ps: n4-m

5

key: buul

waa la naqliyay ✓

عُش الطَّائِرِ، وَكْرِ، كُوحَ

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-uulay, -uushay) Wax hullaab ku qarin (qof).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

Earth

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Earth (our world ~ the third planet)

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land; homeland, fatherland; earth, dirt, soil, ground

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. land (laandh); territory (tere-tori); country ~ wadan. 2. earth (eerath) ground (grawndh); soil (sooyl) ~ ciid

waa la naqliyay ✓

1

Terra

2

Land

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dunida ballaadhan ee aan ku dhaqannahay, xiddigga keliya ee biyo iyo hawo leh ee noole dul degi karo ama lagu dul noolaan karo. Dh: arlo.

waa la naqliyay ✓

1

de: disease of camels

2

lx: dhul

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: dhul

waa la naqliyay ✓

أرض

waa la naqliyay ✓

/dhuwal/ (adj) labo ah, lammaan.

waa la naqliyay ✓

/duwel/ (n) 1. loollan, halgan, dirir (v) 2. loollamid, halgamid.

waa la naqliyay ✓

/dhal/ (adj) 1. damiin ah, fahmo-daran. e.g. His oldest child is very dull. (adj) 2. liita (xiiso-daran) (adj) 3. aan caddayn; aan dhalaalayn.

waa la naqliyay ✓

a., qulabsan, doqon, -ki, silcan (for work); to make dictionaries is a dull work; isku daranka erayada waa shuqul silcan.

waa la naqliyay ✓

1

(Duub-ka)

2

Maro dhuuban oo si gaar ah loo sameeyey oo loo qurxiyey oo raggu madaxa ku xirto; cimaamad.

waa la naqliyay ✓

1

duub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maro yar oo si gaar ah madaxa loogu xirto. 2. D. ah: xirmo tubaako, dhis, gaarso iyo wixi lamida ah.

2

duub²: f.g1 (-bay, -btay) Xoolo si loo kaxeeya meel isugu keenid.

3

duub³: f.g/mg1 (-bay,-btay) 1. (f.g) Dermo, maro, xarig iyo wixi lamida dhowr jeer isku-dulwareejin. 2. (f.g) Nabar gaarso ku marid. 3. Cid boqrid. 4. Cajalad, hadal, hees, iyo wixi lamida ku sajalid. 5. (f.g) Xoolo si ay u dheereeyaan u kaxayn. 6. (f.g) Xoolo jihaday u socdeen ka leexin. 7. (f.mg) Isk u d.: qof ku dhegid.

waa la naqliyay ✓

1

duub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maro yar oo si gaar ah madaxa loogu xirto. 2. Nin beeshiisi u soo dooratay in uu madax u noqdo; boqor, ugaas, suldaan, malaaq iyo wixi lamida. 3. D. ah: xirmo tubaako, dhis, gaarso iyo wixi lamida ah.

2

duub²: f.g/mg1 (-bay,-btay) 1. (f.g) Dermo, maro, xarig iyo wixi lamida dhowr jeer isku-dulwareejin. 2. (f.g) Nabar gaarso ku marid. 3. Cid boqrid. 4. Cajalad, hadal, hees, iyo wixi lamida ku sajalid. 5. (f.g) Xoolo si ay u dheereeyaan u kaxayn. 6. Xoolo si loo kaxeeya meel isugu keenid. 7. (f.g) Xoolo jihaday u socdeen ka leexin. 8. (f.mg) Isk u d.: qof ku dhegid. m.f.dh, duubid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fold, roll up, wind; put a turban on; appoint as king ~ leader, crown; wrap ~ tie up; bandage

2

duub m. n. turban

waa la naqliyay ✓

(Dob) N Bothriochloa insculpta (A.Rich.) A. Camus. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: <v) 1. roll (root); wrap (raap); fold (fooldh) ~ laab, galool. 2. record (rikoordh). Ex: cajalad ku duub; with tape

2

duub: -ka: (n) 1. roll (rowl); something rolled up ~ galool. Ex: laba duub ii soo dhiib; sei I me two rolls. 2. turban (toorban) Ex:, duub cad; white turban

3

duub: -ay / tay: (v) wrap up (raap ap); enfold (enfooldh)-, fold (fooldh)-, roll (rooZ)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax fidsan isku laablaab. Aloolka duub oo meel ku tiiri. Dh: giringiri. Li: fidi.

2

duub -ka: (magac, lab, keli) cimaamad iyo wixii la mid ah oo raggu madaxa ku duubtaan. Culimadii hore waxa lagu yaqiin duub.

3

duub -ka: (magac, lab, keli) bir wareegsan oo gacanta dumarku gashado inta badanna ka samaysan naxaas. Inanta duub u geli oo da'deed raaci. Dh: jijin.

4

duub -ka: (magac; lab, keli) nin beeshiisu u soo dooratay inuu madax u noqdo oo uu u taliyo. Dh: bogor, hoggaandhaqameed, malaaq, wabar, ugaas, suldaan, islaam.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duud-da) a) (-°) Dhir badan oo waaweyn oo xoonsan; toon; kayn. b) Buuro xiriira.

2

2. (Duud-ka) Dul; kor; dhabar.

waa la naqliyay ✓

1

duud¹: m.l (-dad, m.l) 1. Dhabar. 2. Meel dhulka ka sarreysa oo labada dhan dooxooyin ama togag ka xigan.

2

duud²: m.l (-dad, m.l) Biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. la-mid: duuddo.

3

duud³: m.dh Buuro xiriira, sanaag.

4

dųud: m.dh 1. Dhir badan oo waaweyn oo xoonsan; toon; kayn. 2. Qof odayga uu ku abtirsanayo aan wax badan ka tirsan. 3. Reer; qabiil.

waa la naqliyay ✓

1

duud: m.l (-dad, m.l) 1. Dhabar. 2. Meel dhulka ka sarreysa oo labada dhan dooxooyin ama togag ka xigan.

2

dųud: m.dh 1. Dhir badan oo waaweyn oo xoonsan; toon; kayn. 2. Qof odayga uu ku abtirsanayo aan wax badan ka tirsan. 3. Reer; qabiil.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. back (of human being); upper part (of anything)

2

duud [feminine] n. mountain top ~ peak; forest

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) back (baak); human back. Ex: duudkuu ku qaaday: he carried it on his back

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) gar adag oo dixda loola dhaadhaco oo dhiig ama dhaqaaqil lagu furdaaminayo.

2

duud-da: (magac, dhedig, keli) meel geedo badan oo is wada haysta oo aan si fudud loo mari karin. Dh: kayn, juuq, xidh, hilo, ay.

3

duud-ka: (magac, lab, keli) lafta dheer ee dhabarka. Duudka ayaa Kayd xanuunaya oo ma foorarsan karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Duuf-ka)

2

1. (-°) a) Biyaha iyo qoyaanka kale oo sanka ka yimaada, durey ama hargab darti; siin. b) Quus. c) (dagaal) soo farabbaxsasho; weyrax.

3

2. Xaaraan; baqti; wax xun.

waa la naqliyay ✓

1

duuf¹: m.l 1. Hilib la nacay. 2. la-mid: duufid.

2

dųuf¹: m.l 1. Xaaraan; baqti; wax xun. 2. la-mid: dįif. 3. la-mid: dųufid.

3

duuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ku d.: cid si loola dagaallamo ku boodid.

4

dųuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka soo d.: soo farabbaxsasho (dagaal); weyrax.

waa la naqliyay ✓

1

duuf: f.mg1 (-fay, -ftay) Ku d.: cid si loola dagaallamo ku boodid. m.f.dh, duufid.

2

dųuf: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka soo d.: soo farabbaxsasho (dagaal); weyrax. m.f.dh, dųufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): mucus, snot

2

duuf m. n. emaciated animal; any prohibited thing

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) nasal mucus (neey-sal miyukas); snot (isnaat); phlegm (faleem); rheum (ruum) ~ diif

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bakhti oo naftu ha kaa baxdo.

2

duuf: (fal) dhimashada horteed noqo qof aan macno lahayn. Naga tag duuf ku baxe.

3

duuf -ka: (magac, lab, keli) neef isaga oo aan la xalaalayn dhintay.

4

duuf -ka: (magac, lab, keli) dareere ka yimaadda sanka. Nin duray hayo duuf lagama waayo. Dh: siin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duug-ga) (maro, kd.) Aan cusbayn; wax badan laga joogo waagii la sameeyey.

2

2. (Duug-ta) Qof dhintay, xabaalid, aasid.

waa la naqliyay ✓