dusaa — Macnaha & Turjumaada

1

(Dusaa-ga)

2

Meeraha koowaad oo iskujoogga qorraxda oo u dhexeeya qorraxda iyo waxaraxirta; sanadiisu, ama inta uu qorraxda ku soo wareegaa, waa 88 maalmood oo kuweenna ah; cuddaar.

waa la naqliyay ✓

m.l Cuddaar.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mercury (the first planet)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meeraha koowaad ee cadceedda u xiga. Dusaaga iyo dayaxa, dusaagaa cadceedda uga dhow.

waa la naqliyay ✓

1

de: Mercury (the first planet)

2

lx: Dusaa

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-loc-m

5

syn: Cuddaar

6

key: Dusaa

waa la naqliyay ✓

name-f prayer, invocation of God

waa la naqliyay ✓

1

(Dumaa-ga)

2

Caws kolkuu engego durba basa oo lul noqda.

waa la naqliyay ✓

m.l Caws gaboobay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] dry grass

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) caws gugii baxay dayrtuna aanay helin ama dhedo ku dhacday oo madoobaadey.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lul

2

de: dry grass

3

lx: dumaa

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-col

6

key: dumaa

waa la naqliyay ✓

1

(Bakaal-ka)

2

1. (cudur) bar cad oo isha birteeda ku dhalata.

3

2. Meeraha labaad oo qorraxda ku wareega oo u dhexeeya dhulka iyo Dusaaga (Sahra); Xiddigta Waabberi; Waxaraxir; (ama Bakool).

4

3. Qof lixaad weyn; dhammays ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

1

(Cuddaar-ka)

2

Meereyaasha qorraxada midkood; dusaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Meera-ha)

2

(meereyaal) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal: Dusaa (Cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (Sahra), Dhulkeenna, Farraarre (Mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (Mushtar), Raage (Saxal), Uraano, Netuun iyo Buluto.

waa la naqliyay ✓

1

(Waxaraxir-ta)

2

Meereyaasha qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexaysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka); sanadeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan-ku-dhowaad malyuun oo mayl; Xiddigta Waabberi; Sahra.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Cudur isha ku dhaca oo ay yeelato bar cad. 2. Meeraha labaad oo qorraxda ku wareega oo u dhexeeya dhulka iyo dusaaga; xiddigta waaberi; waxaraxir. 3. Qof lixaad weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l Meerayaasha waaweyn mid ka mid ah; dusaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ayaal, m.l/dh) (jooloji) Dhadhaabaha iyagoo dulal leh awgeed, biyaha u oggolaada, tusaale biyaha roobka, inay dhex galaan dabadeedna ka dhex dusaan; tusaale fiican waxaa u ah dhadhaabaha noocaan ah dhagax la yiraahdo dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

1

mahabe¹: m.l (-bayaal, m.l/dh) 1. Weel aan biyaha ka dusaynin. 2. Ciid aan si fudud biyaha u dhuuqayn.

2

mahabe²: m.l (jooloji) Dhadhaabaha aan shirqadaha lahayn oo aan biyaha gudbin: tusaale ahaan dhadhaabahaasi biyaha roobka uma oggolaanayaan inay dhex galaan oo ay ka dusaan.

waa la naqliyay ✓

1

meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.

2

meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (c.fal.) Meerayaasho qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexeysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka) sannakeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan ku dhowaad malyuun oo mayl; xiddigta waaberi; sahra.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Cudur isha ku dhaca oo ay yeelato bar cad. 2. Meeraha labaad oo qorraxda ku wareega oo u dhexeeya dhulka iyo dusaaga; xiddigta waaberi; waxaraxir. 3. Qof lixaad weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l Meerayaasha waaweyn mid ka mid ah; dusaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ayaal, m.l/dh) (jool.) Dhadhaabaha iyagoo dulal leh awgeed, biyaha u oggolaada, tusaale biyaha roobka, inay dhex galaan dabadeedna ka dhex dusaan; tusaale fiican waxaa u ah dhadhaabaha noocaan ah dhagax la yiraahdo dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

1

mahabe¹: m.l (-bayaal, m.l/dh) 1. Weel aan biyaha ka dusaynin. 2. Ciid aan si fudud biyaha u dhuuqayn.

2

mahabe²: m.l (jool.) Dhadhaabaha aan shirqadaha lahayn oo aan biyaha gudbin: tusaale ahaan dhadhaabahaasi biyaha roobka uma oggolaanayaan inay dhex galaan oo ay ka dusaan.

waa la naqliyay ✓

1

meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.

2

meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.

waa la naqliyay ✓

1

waxar¹: m.l (-ro, m.l) Orgiga yar.

2

waxar²: m.dh (-ro, m.l) Dhasha riyaha tooda yar. waxaraxir m.dh (c.fal.) Meerayaasho qorraxda tan ugu iftiin badan, waxayna u dhexeysaa dhulka iyo dusaaga (cuddaarka) sannakeedu waa 225 maalmood, qorraxdana waxay u jirtaa toddobaatan ku dhowaad malyuun oo mayl; xiddigta waaberi; sahra.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xiddigta waabberi; meerayaasha qorraxda ku wareega midkood oo ah kolka dhulka laga jeedaasho kan ugu iftiinka badan wuxuna u dhexeeyaa dhulka iyo dusaaga 'cuddaar' sannadkiisunu waa 225 maalmood qorraxdana wuxuu u jiraa toddobaatan kun oo malyuun oo mayl. Dh: Waxaraxir, Sahra.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhis adag oo webi, tog iyo waxii la mid ah laga dul dhisay, biyuhu hoosteeda ka dusaan oo noolaha iyo gaadiidku ku tallaabaan. Buundada ciyaartee, Beledwey ku taallee, biyo luluto guudkood, badhtankeeda sow maahayn. Dh: kaabad, biriish.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meerayaasha cadceedda midkood. Dh: dusaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciddood (ugaar), ka weyn sagaaradana, eeladana ka yar.

waa la naqliyay ✓

1

dulsaar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Faa'iido laga helo lacag bangi la dhigtay. 2. Lacag dheeraad ah oo laga qaato lacag cid la amahiyey. 3. D. ah: qof ka shaqeeya hay'adda uu ka tirsanyahay mid aan ahayn. 4. D. ah: cid ciddii mas'uuliyaddu ka saarrayd aan ahayn la nool. 5. la-mid: dulsaarid.

2

dulsaar²: m.dh Ood weyn oo godaha laga keymamiyo.

3

dulsaar³: f.g/lg1 (-ray, -rtay) 1. (f.lg) Ood weyn oo oodafada ka kormarid. 2. (f.g) Lacag la amaahday faa'iido dheeraad ah ku kordhin.

waa la naqliyay ✓

1

dulsaar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Faa'iido laga helo lacag bangi la dhigtay. 2. Lacag dheeraad ah oo laga qaato lacag cid la amahiyey. 3. D. ah: qof ka shaqeeya hay'adda uu ka tirsanyahay mid aan ahayn. 4. D. ah: cid ciddii mas'uuliyaddu ka saarrayd aan ahayn la nool.

2

dulsaar²: f.g/lg1 (-ray, -rtay) 1. (f.lg) Ood weyn oo oodafada ka kormarid. 2. (f.g) Lacag la amaahday faa'iido dheeraad ah ku kordhin. m.f.dh, dulsaarid.

waa la naqliyay ✓

Burden

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] extra ~ added item; something attached

waa la naqliyay ✓

-ay / tay:(v) 1. set (set)', put on the top; place (paleeys) on the top. Ex: buugga miiska dulsaar; set the book on a table. 2. dulsaar -ta: (n) interest (in-tarast); interest charge ~ ribo

waa la naqliyay ✓

1

Interesse

2

Interest

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lacagta dulsocodka ah ee bangiyada qaarkood dul dhigtaan ciddii lacag ka amaahata ama lacagtaad dhigatay lacag ay ku sii dhashay jid aan sharciga islaamka waafaqsanayn. Dh: ribo.

waa la naqliyay ✓

1

de: extra ~ added item; s.t. attached

2

lx: dulsaar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: dulsaar

waa la naqliyay ✓

adj., simple past tense: was heavy

waa la naqliyay ✓

(adj) heavy (heevi). Ex: miiskii cuslaa baa haray; the heavy desk was left over

waa la naqliyay ✓

1

de: was heavy

2

lx: cuslaa

3

ps: adj-past

4

see: culus

5

key: cuslaa

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) builder (bil-dhar)-, mason (meysany dhise. Ex: Khaliif guryuhuu dhisaa; Khalifis a builder

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarawga dadka jaadka cuna ku dhaca maalinka aanay cunin oo ah hawaawi cabsi badan. Xalay dubaab baa i helay.

waa la naqliyay ✓

m.l Garaad, maskax, xis. la-mid: dibaaq.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) maan iyo kasmo. Dalabkaad bixinaysana dubaaquu ka gartaa. Dh: caqli, garaad, laab, kal.

2

dubaaq -da: (magac, dhedig, keli) ujeeddada iyo nuxurka hadal leeyahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dubaax-da)

2

Neef fayow oo kolkaa la qalay hilibki; hilib cusub oo weli dubaaxina haya; aan tammooti ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: daabax¹.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] fresh meat

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neefka maqaaxiyaha lagu qalo ee hilibkiisa la gado ama aan cudur diline la iska qasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: fresh meat

2

lx: dubaax

3

pd: (/da)

4

ps: n1-f-col

5

key: dubaax

waa la naqliyay ✓

1

dudsan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax caraysan ahaansho (qof).

2

dųdsan: f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: didsan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax caraysan ahaansho (qof). m.f.dh, dudsanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] suspicious (of something), paranoid

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (adj) angry (ang-geri), disgruntled (dis-gurantlidh) ~ see [eeg] caraysan, xanaaqsan, xayraansan, ciishaysan,

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid dudmo ku maqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: suspicious (of s.t.), paranoid

2

lx: dudsan

3

pd: (dudsanaa)

4

ps: adj-der

5

see: didsan

6

key: dudsan

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg difaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Dugaag-ga)

2

Nafleyda dibadjoogta ah, siiba kuwa dadka iyo duunyadaba cuna; bahallo.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Bahalaha intooda hilib ku noolka ah. 2. Qof laayaan ah oo naxariis daran.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Bahalaha intooda hilib ku noolka ah. 2. Qof laayaan ah oo naxariis daran.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] beast, wild animal

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) savage beast (biist); cavage (saavej); wild beast; man-eater ~ bahal

waa la naqliyay ✓

1

Fauna

2

Fauna

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) magaca guud ee xayawaanka duurjoogta ah ee hilibkunoosha loo yaqaan. Dh: duurjoog. wuxuush. Li: dabjoog.

waa la naqliyay ✓

1

de: beast, wild animal

2

lx: dugaag

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

syn: bahal

6

key: dugaag

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gabbaad dhaxanta ama cadceedda laga galo. Dh: dugsi. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

1

(Dugsad-ka)

2

Dugsasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dugsasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhaxan kaga gabbasho oo dugsi ka dhigasho. Dh: dugaalsad, dugsash.

waa la naqliyay ✓

1

(Dukaan-ka)

2

Qol ama aqal alaabada ganacda ah la dhigo oo lagu kala gato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/-ammo, m.dh) Qol khaanado alaabta la saaro leh oo cuntada, dharka iyo wixi lamida lagu gado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/-ammo, m.dh) Qol khaanado alaabta la saaro leh oo cuntada, dharka iyo wixi lamida lagu gado.

waa la naqliyay ✓

common n. shop, store

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) shop (shop), store (istoor) ~ daas

waa la naqliyay ✓

1

Negozio

2

Shop

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meherad wax lagu iibiyo oo si joogta ah looga shaqeeyo. Dukaanka kabriid iiga soo iibi. Dh: tukaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: shop, store

3

lx: dukaan

4

pd: (-ka Pl: dukaammo ~ dukaanno (/da))

5

ps: n2b/c-m

6

key: dukaan

waa la naqliyay ✓

1

(Dumaa-sha)

2

(xeer guur) afada laga dhinto oo uu guursado, hadday oggolaato, saygeedii dhintay walaalki.

waa la naqliyay ✓

1

dumaal¹: m.dh 1. Naag laga dhintay oo nin qaraabo la ahaa ninkeedi hore guursado. 2. Roob yar; shuux.

2

dumaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Naag nin qaraabo ahi ka dhintay guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

dumaal¹: m.dh 1. Naag laga dhintay oo nin qaraabo la ahaa ninkeedi hore guursado. 2. Roob yar; shuux.

2

dumaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Naag nin qaraabo ahi ka dhintay guursasho. m.f.dh, dumaalid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. custom of a man marrying his brother's widow

2

dumaal v. marry one's brother's widow

waa la naqliyay ✓

1

-dumaasha: (n) traditional marriage between a widow and one of the relatives of deceased husband

2

dumaal -ay: (v) marry oneself to a widow of a deceased relative

waa la naqliyay ✓

1

(fal) haweenay walaalkaa ama nin xigaal ah ka dhintay guurso.

2

dumaal -ka: (magac, lab, keli) haweenay ninkeegii ka geeriyooday oo uu guursaday walaalkii ama nin xigtadiisa ah, wiilka ay dhasho.

3

dumaal -sha: (magac, dhedig, keli) haweenay ninkeegii ka geeriyooday oo uu guursaday walaalkii ama nin xigtadiisa ah. Dumaal nin ka xishooday kama dhalo, Li: bilcan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) caws sannadkii hore ka soo hadhay oo halkii uu ka baxay ku raabuqay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dumiyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dumiyey ahaansho. m.f.dh, dunsanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] broken, fractured, demolished

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (adj) collapsed (kolaapsidhy demolished (di-moolishidhy destroyed (dis-tarooyidh) ~ burbursan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) burbursan oo wax dumay ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: collapsed, broken, fractured, demolished

2

lx: dunsan

3

pd: (dunsanaa)

4

ps: adj-der

5

key: dunsan

waa la naqliyay ✓

1

duraab¹: m.dh Biyo maax ah oo ceel ku jira.

2

duraab²: f.mg1 (-bay, -btay) Ceel maaxasho.

waa la naqliyay ✓

s.f. - waaris; waqtiga uu shay soconayo.

waa la naqliyay ✓

m.l Halaq halis ah, boodda dheer oo madow.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: duxsasho.

waa la naqliyay ✓

-a: (n) half an hour ~ nusasaace

waa la naqliyay ✓

vl. n. indicator, index

waa la naqliyay ✓

1

de: indicator, index

2

initial: t

3

lx: tusaal

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

key: tusaal

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Lacag la amaahday faa'iido dheeraad ah ku kordhisasho.

waa la naqliyay ✓