Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dun-ta)

2

Liilammo laga soohay cudbiga iyo dhogorta iyo xariirta, kd., oo dharka laga sameeyo, meeshii uu ka dillaacana lagaga tolo.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dųn¹: m.l.kh D. ah: caws qallalan oo weli daaq ku habboon.

3

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin.

4

dųn²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin. m.f.dh, dumid.

3

dųn: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid. m.f.dh, dum(ø)id. m.f.dh, dųmid.

waa la naqliyay ✓

1

v. slide, cave in; collapse; fall; arrive (night, etc.)

2

dun [feminine] n. thread; twine

waa la naqliyay ✓

-ta:(n) 1. thread (thareedh)-, yarn (yaan); filament (fili-ment). 2. texture (takis-jery fabric (faab-rik)

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) asal iyo ab, halka ruuxu ka soo jeedo. Waa isku dun oo waa dad walaalo ah. Dh: isir, dunji.

2

dun-ta: (magac, dhedig, keli) xadhkaha miigmiiqsan ee laga sameeyo dharka. Dadna adaa u qurux badan, dookhna waa ka igu jira, duntuna iigu kaa xiran.

waa la naqliyay ✓

خَيْط

waa la naqliyay ✓

1

(Aboor-ka)

2

Cayayaan beelo beelo u dega oo dundumooyinka sameeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Adduun-ka)

2

1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu nool yahay; duni.

3

2. Maal; xoolo; hanti; adduunyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Adduunya-da)

2

Adduun; duni; maal; xoolo; hanti.

waa la naqliyay ✓

1

(Arla-da)

2

Dal; dhul; ardi; duni.

waa la naqliyay ✓

1

(Bul-ka)

2

Xirmo ka samaysan dun ama mayrax ama wax kaloo la budliyey oo la jilciyey.

waa la naqliyay ✓

1

Caku!

2

Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo ama la nebcaysto, sida: Caku ninkaas, maxaa noo keenay! Caku dunida! Hah!

waa la naqliyay ✓

1

(Cudbi-ga)

2

Bul jilicsan oo cad oo uu dhalo geed dhulka kulul ka baxa: dun iyo dhar iyo waxyaalo kale oo aan la tirin karin baa laga sameeyaa; barkimooyinka iyo joodariyaasha baa laga buuxshaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalasha-da)

2

1. Ifka ama dunida imaansho, u soo bixid.

3

2. Bilaabasho.

4

3. (bil) soo bixid; bilasho.

5

4. (cayaar) gool; duq, kd., helid, keenid.

6

5. Nasab; gobannimo.

7

6. (wada dhalasho) isku aabbe iyo hooyo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhar-ka)

2

Wax laga sameeyo dunta cudbiga, dhogorta, xariirta iyo waxyaalo kale oo badan: badanaa dadkaa qaata oo huwada; hub; marashi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhogor-ta)

2

1. Timaha nafleyda qaarkeed oogadeeda ka baxa (xoolaha, ugaarta; dugaagga...).

3

2. Dunta dhogorta.

4

3. Dharka dhogorta laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

1

(Dudduma-da)

2

Duddun; (ama dundumo).

waa la naqliyay ✓

1

(Duddun-ta)

2

Taallo adag oo kolkol aad u dheer oo jaad aboorka kamid ahi samaysto; wuxuu ka dhisaa ciid candhuufo lagu qooyey; duddumo; (ama dundun).

waa la naqliyay ✓

1

(Dunduma-da)

2

Duddumo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dundun-ka)

2

Duluc; xudduud; ujeeddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dunji-ga)

2

Aan wax ka maqnayn; dhammi; giddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dunmid-da)

2

Isku duwmid; isku dubbarridmid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dunnayn-ta)

2

Feer la dhicid; feerid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dunna-da)

2

Sacabka oo duuban oo wax lagu dhufto; tantoonyo; feer.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho. m.f.dh, dhumid.

waa la naqliyay ✓

v. be ~ get lost, lose one's way

waa la naqliyay ✓

-dhumay / dhuntay: (v) 1. lose (luus) ~ xoor. Ex: furihii baa iga dhumay; I lost the key. 2. be lost; get lost (luus); be unable to find one's way ~ lun [lumay]. Ex: ilmihii dhumay; the lost child. 3. waste (weeyst); fail to take advantage of or use for profit ~ khasaar & wakhti badan baa iga dhumay; I have wasted [lost] a lot of time

waa la naqliyay ✓

(fal) hallaw; habaw; lun.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhumi

2

de: be ~ get lost, lose one's way

3

lx: dhun

4

pd: (dhumay)

5

ps: v1=intr

6

key: dhun

waa la naqliyay ✓

s.f. - bacaad.

waa la naqliyay ✓

Bacaad

waa la naqliyay ✓

/dyuun/ sand dune (n) bacaad, cammuud.

waa la naqliyay ✓

/dan/ (n) faanto, dhiriqda lo'da, fardaha iwm.

waa la naqliyay ✓

n., (excrement) xaar, -ki, saxaro, -adi, uus, -ki; of camels, horses and cattle, faanto, -adi, fulul, -ki (when dry) and falti, -di (when liquid); of camels, sheep and goats, saalo, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

(Duni-da)

2

Adduun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Koon; adduun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Koon; adduun.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] world

waa la naqliyay ✓

-da: (n) world (wooldhy earth (eerth); universe (yune-veersi); globe (galowb) ~ adduun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) adduunweynaha Ilaahay uumiyaha saaray. Waa duni la kala iibsadoon nala ogaysiine. Dh: adduun. Li: aakhiro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: world

3

lx: duni

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f-col

6

syn: adduun

7

key: duni

waa la naqliyay ✓

/dhank/ (v) 1. ku daarasho (ku dhuugid). e.g. to dunk biscuit in tea (v) 2. maquufid, biyo dhex-gelin suiba in-yar. e.g. He dunked his head in the water.

waa la naqliyay ✓

1

(Duun-ka)

2

Lafti; laf- (laftayda, kd.); Naf- (naftayda, kd.).

waa la naqliyay ✓

m.l D.kayga, d.kaaga iyo wixi lamida: laftayda, laftaada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n. self

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dunida iyo waxa kor saaran. Dh: adduun.

2

duun -ka: (magac, lab, keli) naf ama ruux iyo nolol. Ninkan fulaha ah, duun kuma jiro naxdin baa naftii ka saartay.

waa la naqliyay ✓

1

de: self with the possessive pronouns

2

lx: duun

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

xe: I myself

6

xv: laf, naf

7

key: duun

waa la naqliyay ✓

attributive [adjective] or [adverb] only, alone

waa la naqliyay ✓

(adj) any (en-i); some (sam). Ex: wax un ii sheeg; tell me something

waa la naqliyay ✓

(uno, una, un') art. - qodob aan cayinnayn (eeg qaybta naxwaha).

waa la naqliyay ✓

1

un, adj. - kow; hal; mid.

2

l'un l'autre - mid ahaan, mid ama ka kale; kasta.

waa la naqliyay ✓

1

de: only, alone

2

initial: u

3

lx: un

4

ps: adj-atr / adv

5

xe: That is all I want.

6

xv: uun

7

key: un

waa la naqliyay ✓

1

(Bun-ka)

2

1. Cabitaan la cabbo oo udgoon oo laga sameeyo miro yaryar oo kulkulucsan oo beer leh oo uu dhalo geed dheer oo dhulka kulul ka baxa: inta iniinaha la dubo oo la budeeyo baa sida shaaha loo karshaa; qaxwe.

3

2. Sharuur.

4

3. Miraha geedka.

5

4. Geedka laftiisa (caleemihiisa waxaa la yiraahdaa quddi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dhulka kulul ka baxa, dhala miro kuuskuusan oo beer iyo qolof adag leh. 2. Miraha geed bunka oo laga sameeyo qaxwaha, kafee. 3. Miraha bunka oo saliid ma subag lagu shiilay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dhulka kulul ka baxa, dhala miro kuuskuusan oo beer iyo qolof adag leh. 2. Miraha geed bunka oo laga sameeyo qaxwaha, kafee. 3. Miraha bunka oo saliid ma subag lagu shiilay.

waa la naqliyay ✓

Coffee

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] coffee (generic for plant, raw beans ~ grounds)

waa la naqliyay ✓

(Bun) All.Som. Coffea arabica L. Rubiaceae.

waa la naqliyay ✓

/baan/ (n) 1. rooti ama keeg wareegsan 2. timaha duuban ee dumarku gadaal u xiro

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) coffee (kofee) ~ qaxwe

waa la naqliyay ✓

/ban/ (n) 1. rooty yer on wereegsyng. 2. Baraar.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geedka aad aan u sii weynaan oo baxsha caleemo, midho iyo qolof ku dahaadhan oo intaba la karsado oo cabbitaankooga aad loo jecelyahay.

2

bun-ka: (magac, lab, keli) cabbitaan la cabbo oo udgoon lagana sameeyo midhaha bunka inta la saloolo, ka dib kolkii la tumo ama la daqiijo. Bun ninkii cabbaa hurdadu, sawka bi'i mayso. Dh: qaxwe.

3

bun-ka: (magac, lab, keli) cuntada la kariyo ee la sameeyo marka arday uu dhammeeyo jus Quraan ah farxad aawadeed. Waa buneey booboow dharjac Dh: bunays.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaxwe ~ qahwo

2

de: coffee (generic for plant, raw beans or grounds)

3

lx: bun

4

pd: (-ka Pl: bunan (ka))

5

ps: n4-m-col

6

key: bun

waa la naqliyay ✓

قَهْوَة، بُنٌ

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cunto quudasho. 2. Qaniinyo wax ku yeelid. 3. Cayayaan, nafley dhiig ka jaqid. 4. Cid il wax ku yeelid. 5. Ciyaar turub haad, haad kale oo ka adag ku qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cunto quudasho. 2. Qaniinyo wax ku yeelid. 3. Cayayaan, nafley dhiig ka jaqid. 4. Cid il wax ku yeelid. 5. Ciyaar turub haad, haad kale oo ka adag ku qaadasho. m.f.dh, cunid.

waa la naqliyay ✓

1

v. eat

2

cun v. spend

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. eat (nt); fare (feer); take food by the mouth —Syn: consume, devour, ingest. 2. spend (ispeedh) pay out or expend money.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaniin, calali oo dabadeed na liq.

waa la naqliyay ✓

1

(Dan-ta)

2

Wax qof, kd., wax ugu jiraan ama u roon ama saameeya (dheef, hawl, muraad, arrin, ...).

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. m.f.dh, damid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, suf. this, these

2

dan [inchoative] v. be extinguished, die (out); stall (as engine)

3

dan [feminine] n. interest, aim, objective

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) aim (eeym); purpose (par-pas); interest (in-tarest); intention (in-teen-shin); objective (ob-jak-tiv) ~ ujeedo. Ex: maxaad danayinaysaa? what is your intention?

waa la naqliyay ✓

1

Scopo

2

Purpose

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu qofku u arko inuu noloshiisa lagamammaarmaan u yahay oo aanu qofku dhaafi karin. Dani waa seeto.

2

dan-ta: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan garanuugtu kolka ay tahay koox isla socota.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-emey, -entey) la-mid: dąn.

waa la naqliyay ✓

/dhen/ (n) 1. xerada ama rugta dugaagga (n) 2. qol gaar ah (sida qoolad hawIl gaar ah lugu qabsado).

waa la naqliyay ✓

(fal) dab ama laydh shidan bakhti.

waa la naqliyay ✓

n., (cavern) booraan, -ti, god, -ki.

waa la naqliyay ✓

/dhin/ (n) shangar-dheer oo is-dabajoog ah, qaylo-dheer.

waa la naqliyay ✓

don, n.m. - Hibo; hadyad

waa la naqliyay ✓

f.a eeg duw.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhinac ama doc u leexi. Saca darka ku du'.

waa la naqliyay ✓

1

(Dub-ka)

2

1. (oogada dadka) haragga docdiisa kore oo midabka leh.

3

2. Daboolka sare oo ku rogan dhirta iyo miraha iyo wixii soo raaca.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dųb¹: m.l (-bab, m.l) la-mid: dib¹.

3

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

4

dųb²: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka, dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

3

dųb: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid. m.f.dh, dųbid.

waa la naqliyay ✓

1

v. bake, cook, fry

2

dub m. n. skin, peeling, peel

waa la naqliyay ✓

name-m skin; peeling

waa la naqliyay ✓

/dhab/ (v) 1. ku naanaysid, magac ugu yeerid siiba cay ah (v) 2. cod u samayn, sida filin oo kale (v) 3. koobbi filin ka samayn.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. bake (beeyk); roast (rowsf); grill (giriil); broil (barooyel) ~ foornee, sol. Ex: Hooyaday waxay tiri, maanta waxaan dubayaa doolshe; My mother said she would bake a cake today. 2. dub -ka: (n) skin (iskiiri); rind (raayndh); peel (piil)', bark (baak) ~qob, qolof, jir. Ex: dubka ka fiiq; peel the skin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabka saar oo sol. Innoo dub xasiidda beertaada.

2

dub -ka: (magac, lab, keli) saanta sare ee dadka iyo xayawaanka iyo dhita qaarkeed. Finan baa cunnugga ka soo yaacay dubka. Dh: diir, maqaar.

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓