dumaal

de: custom of a man marrying his brother's widow

hm: 1

lx: dumaal

pd: (/sha)

ps: n0-f

key: dumaal_1

de: marry brother's widow

hm: 2

lx: dumaal

pd: (dumaalay)

ps: v1=

key: dumaal_2

(Dumaalid-da)

Guursashada walaalku guursado afadii walaalki ka dhintay.

m.f.dh eeg dumaal². la-mid: dumaalis.

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh nimaad xigto tihiin ka dhintay guursashadeeda.

m.dh la-mid: dumaalid.

-ha: (magac, lab, keli) milay ama meel ay duumo dad badan ku laysay.

(Dhimaal-ka)

Waxyeello.

m.l Waxyeello cid loo geesto.

m. n., [collective] harm, injury, wrong

-sha: (magac, dhedig, keli) wax yeello, dhibaato ama iin.

de: harm, injury, wrong

lx: dhimaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: dhimaal

(Dugal) S Maerua subcordata (Gilg) Dewolf. Capparidaceae.

dhuraal¹: m.l Ceel biyo yarood ah oo in qof la geliyo oo uu biyaha soo dhuro mooyee aan si kale looga cabbin.

dhuraal²: m.l/dh 1. Dh. ah: ceel biyo yarood ah oo aan wadaamaha la dardari karin. 2. Dhuridda biyo weel lagu dhuro iyadoo meel kale lagu shubayo.

-ka: (magac, lab, keli) socod aan qor shaysnay iska dhaqaadid.

m.l la-mid: dube.

name: Dualeh, Duwaale

name-m blessed, holy man

magac loo baxsho wiil duco ku dhashay ama loo arko in uu yahay qof duco qaba oo barakaysan.

de: Dualeh, Duwaale

lx: Ducaale

ps: name-m

key: Ducaale

-ka: (magac, lab, keli) qofka dadka isagoo aan u kala aabbayeelin af iyo addinba ku xumeeya. Dh: nacas, doqon, caran, dabbaal, coon, caqligaab.

(fal) wax, dugsi ka dhig.

(Duggaal-ka)

Docda aan dhaxanta xigin ee dugsoon.

duggaal¹: m.l (-llo, m.dh) Meel dhaxanta celisa.

duggaal²: f.mg1 (-lay, -latay) la-mid: duggaali.

m.l (-llo, m.dh) Meel dhaxanta celisa.

m. n. shelter

-ka: (n) shelter (shalter), shelter from the weather

a: dug

de: shelter

lx: duggaal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: duggaal

(Dullaal-ka)

Qof hawl qaata oo dad wax kala gadanaya dhex gala oo heshiisiiya.

dullaal¹: m.l la-mid: dąllaal¹.

dullaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) la-mid: dąllaal².

m. n. broker, intermediary, middleman

dullaal v. act as broker

-ka: (n) broker (barooker); middle man (midhal maari) ~ dillaal, dallaal

(fal) dad wax la kala iibsanaya u dhexee labada dhinac. Dh: dillaal.

dullaal -ka: (magac, lab, keli) eeg dhuunqabad.

m.f.dh eeg duman². la-mid: dumnaansho.

f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid dulmiyid. 2. Wax juqa-juqayn.

m.dh.kh (-iyaal, m.l/dh) T. ah: wax gacan lagu farsameeyay (bir).

-ka: (magac, lab, keli) waa qof tunkiisa rarta ama muruqmaal. Dh: muruqmaal, qalinmaal.

(Daal-ka)

1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.

2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.

m. n., [collective] fatigue, tiredness

daal v. be tired, tire, get fatigued

daal m. n., [collective] bean species

daal m. n. eyeglasses; magnifying glass

-ay / daashay: (v) become tire or fatigued; tire (taayar)-, fatigue (fatiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost) ~ noog

daal -ka: (n) tiredness (taayidh-nes) exhaustion (ig-zoos-shen); jade (jeeydh) ~ noog

(fal) qabo hawl is dabajoog ah oo tacab iyo burbur dareen. Marti daashay baa duleedka fadhida. Dh: noog, dakaan.

daal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo nasassho la'aan darteed oo lala tabar beelo. Daal dabadii baa la dhergaa. Dh: noog.

daal -ka: (magac, lab, keli) dhalo iyo wixii la mid ah oo bikaaco ah, iftiinka soo gala ururisa ama faafisa dabadeedna gudbisa. Waxa loo kaalmaystaa xoojinta aragga. Daalku faa'iido badan ayuu leeyahay.

daal -ka: (magac, lab, keli) iniinyo jaadadka digirta ka mid ah oo qaab wareegsan leh. Waxaan arkay meel daal ka baxay.

تَعَبِ لُغُوب

/dhuwal/ (adj) labo ah, lammaan.

1. (Maal-ka) Xoolo, adduunyo hanti, guuyo.

2. (Maa-sha) Malax culus.

maal¹: m.l 1. Hanti. 2. la-mid: maashi. (-lal, m.l) Neef irmaan oo cid la ammaanaysiiyo si uu u intifaacsado. 3. la-mid: maalid.

maal²: m.dh Malax.

maal³: f.g1 (-aalay, -aashay) Neef irmaan caano ka lisid.

maal¹: m.l 1. Hanti. 2. la-mid: maashi. (-lal, m.l) Neef irmaan oo cid la ammaanaysiiyo si uu u intifaacsado.

maal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Neef irmaan caano ka lisid. m.f.dh, maalid.

v. milk

maal m. n., [collective] finance; goods, property, wealth, riches

maal [feminine] n., (mass n.): pus

-ka: (n) wealth (weelth); riches (rijas); capital (kapital); means (miinis); resources (ri soorsis) ~ xoolo, hanti, maaliyad, raasammaal

maal -ay / maashay: (v) draw milk from an animal; example a cow, goat or she camel; milk (milk) ~ see also [eeg] muruqmaal

maal -maasha: (n) pus (pas); abscess (ab 'sees); matter (maater); mucus (miyuukas) ~ malax

(fal) candho caano ka lis. Saca ka maal. Dh: liso. Li: gaaxi.

maal -ka: (magac, lab, keli) magac guud oo koobsada hanti wixii eebbe ku siiyo oo dhan. Shanta maal ee adduunyo dameer shaa la yidhaa shuhuuraad iga geysay. Dh: xoolo, hanti.

maal -ka: (magac, lab, keli) neef ama in ka badan oo intay irmaan yihiin cid kale ergiso loo siiyo si ay u maalaan. Dh: awrqaad.

maal-sha: (magac, dhedig, keli) gunaad soo buurnaada oo yeesha malax iyo dhiig oo xoolaha ka soo baxa; qanjidh xumaada. Laxdii dharo maal baa ka soo baxday. Dh: dhullax.

(Umal-ka)

Wax gardarro ah oo af layska yiri ama addin layska yeelay ka xumaanta laga xumaado; caro; ciil.

umal¹: m.l Caro ciilqab ah.

umal²: f.mg1 (-mlay, -mashay; -mli) Caro ciilqab leh dareemid. la-mid: umashoo.

m.l Caro ciilqab ah.

m. n., [abstract] wrath, anger, rage

nickname-unisex wrath, anger, rage

-ka: (n) resentment (ri-zant-ment); rage (reeyj); anger (aang-ger); exasperation (ig-zaas-pa-reey-shin) urug, urugo, caro, uurkutaallo, xanaaq

magac loo baxsho wiil ciil iyo cadho ku dhashay.

(fal) ciil iyo cadho dareen.

umal -ka: (magac, lab, keli) ciil iyo uurxumo ka dhasha gardarro af ama addin ah. Dh: cadho, ciil, uurxumo.

de: wrath, anger, rage

initial: u

lx: umal

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: umal

name-f hopes, aspirations

(Damal-ka)

Geed (qurac, kd.) tahanti koray oo weynaadey: kolkuu yar yahay waa cigan; kolkuu gaboobo waa dogob, kolkuu dhallin yar yahayna waa (dimcad).

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

m. n., [collective] acacia tree species

(Damal) S Acacia circummarginata Chiov. Mimosaceae.

May Acacia sieberiana DC. Mimosaceae.

S Acacia macalusoi Mattei Mimosaceae.

S Acacia elatior Brenan. Mimosaceae.

name-m acacia tree sp., Lit: born under an acacia tree.

magac loo baxsho wiil geed damal ah ama hadh weyn ku hoos dhashay ama isagaba laga filayo inuu noqdo nin la hadhsado oo dhabar ah.

-ka: (magac, lab, keli) geed hadh weyn. Damal ayaa loo hoos goglay martidii. Dh: hadhac, dhamal.

damal -ka: (magac, lab, keli) qudhaca kiisa waaweyn ee hadhka leh. Dhidi la hadhsay damalkii markuu dhacay balaadhnaayee.

de: acacia tree sp.

lx: damal

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: damal

(Dhaal-ka)

1. Dheri yar oo dhoobo ah.

2. Dhuun buuriga lagu cabbo.

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

m. n. earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

-ka: (magac, lab, keli) digsi aan mugiisu waynayn kana mida dharyaha reerku wax ku karsado. Dh: dhari.

dhaal-ka: (magac, lab, keli) weel yar oo dhoobo ah oo haddii wax loogu rido dad badan, aan deeqin. Sida kaal danley qaybsatiyo kur iyo dhaal yaabis.

dhaal -ka: (magac, lab, keli) dhuun buuriga ama sigaarka lagu cabbo. Dh: laf.

de: earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

lx: dhaal

pd: (-ka Pl: dhaalal (ka))

ps: n4-m

key: dhaal

name-f prayer, invocation of God

duman¹: f.mg1 (-ummay, -umantay; -unmi) Isu d.: wax isu ururay noqosho (dad ama xoolo).

duman²: f.mg1 (-mnaa, -mnayd) Wax la isu ururiyay ahaansho (dad ama xoolo).

duman¹: f.mg1 (-ummay, -umantay; -unmi) Isu d.: wax isu ururay noqosho (dad ama xoolo). m.f.dh, dunmid.

duman²: f.mg1 (-mnaa, -mnayd) Wax la isu ururiyay ahaansho (dad ama xoolo). m.f.dh, dumnaan.