dum — Macnaha & Turjumaada

(fal) dad abaabul oo soo ururi.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaabulid-da)

2

Arrin isku duwid; hagaajin; qabanqaabin; dumid (col).

waa la naqliyay ✓

1

(Bilis-ta)

2

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

3

2. Haween; dumar; dheddigood.

waa la naqliyay ✓

1

(Bisad-da)

2

Nafley yar oo dhogor jilicsan oo hebed ah oo dadka la dhaqanta: waxay ku nooshahay jiir, shinbiro, hilib kale, caano; dinnad; dummad; mukulaal, yaanyuuro; basho.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqor-ka)

2

1. Nin tol ama qaran u taliya; madaxa boqortooyada.

3

2. Dhuub maro ah oo faraq leh oo dumarku dhexda ku xirto.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqorad-da)

2

Qof dumar ah oo boqortooyo u talisa; marantida boqorka.

waa la naqliyay ✓

1

(Bulayn-ta)

2

Bul u yeelid; dumayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Caqdaad-ka)

2

(keli — caqdad) dhar midab badan oo dumarku qaato.

waa la naqliyay ✓

1

(Celiya-ha)

2

Suun xalleefsan oo jilicsan oo badanaa dumaysan oo faraska surkiisa iyo kooraha moqotinkiisa hore isu haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciddi-da)

2

Cad xalleefsan oo gees la moodo oo farta caaraddeeda, docda kore, ka baxa; wax la mid ah oo ka baxa nafley badan cagahood: libaax, dummad, eey, shinbir.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Cillaan-ka) a) Midabka dahabka iyo liinta bisil. b) Geed la harsado oo aan qodxo lahayn oo ubax udgoon. c) Caleemaha cillaanka oo la tumo oo wax lagu daro oo dabadeed dumarku isku qurxiyo inta ciddiyaha, sacabbada, kd. marsadaan; xinni.

2

2. (Cillaan-ta) Bahal yar oo qurux badan, oo mulaca u eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Cimaamad-da)

2

Maro, badanaa la dumeeyey oo la qurxiyey oo madaxa lagu duubto; Duub.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciniin-ka)

2

(nin) aan dumarka u tegiddooda karti u lahayn, aan u galmoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Cumuri-ga)

2

Boqorrada dumarku dhexda ku xirto, jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Curra-ha)

2

Dummadda keeda lab; (ama curri).

waa la naqliyay ✓

1

(Cusbur-ka)

2

Geedaha dumarku is marshaan oo isku qurxiyaan mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabafada-sha)

2

Cayaar sacabka u eg oo ragga iyo dumarku wada tuntaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dahab-ka)

2

Macdan sinni badan oo la jecel yahay: midabkiisu waa cillaan ifa haya, sidii la doonona waa loo tumi karaa oo loo rogrogi karaa; ma uu miriro, badanaana waxaa laga sameeyaa lacagta iyo billadaha iyo alaabta dumarku ku xarragoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Deewali-ga)

2

Boqorrada dumarku dhexda ku xirtaan, jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabee-sha)

2

Qof dumar ah oo maamulka reerkeeda ka adag oo aad u wanaajisa; aan baali ahayn; gaari.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalmaddeys-ka)

2

Qof dumar ah, kd., oo gaarey filka lagu dhalmaddaayo.

waa la naqliyay ✓

/dram/ (n) 1. durbaan (v) 2. durbaan tumid.

waa la naqliyay ✓

n., durbaan, -ki.

waa la naqliyay ✓

/dham/ (adj) 1. aan hadli-karin (adj) 2. dogon, nacas.

waa la naqliyay ✓

a., (mute) carrabla’; deaf and dumb, carrab iyo dhegaba la’, or carrab iyo dhega la’.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dhisme burburin. 2. Dhisme furfurid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dhisme burburin. 2. Dhisme furfurid. m.f.dh, dumin.

waa la naqliyay ✓

v. destroy, dismantle, demolish

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) destroy (dis-tarooy ); tear down; break up; demolish (di-moolish); raze (reeyz)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dhisan rid oo dhulka soo dhig. Dh: burburi. Li: dhis.

waa la naqliyay ✓

1

de: destroy, dismantle, demolish rw: dun

2

lx: dumi

3

pd: (dumiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: dumi

waa la naqliyay ✓

/dhamp/ (n) 1. qashin-qub, dukaafad (v) 2. qashin ku daadin (v) 3. ku daadin (ku qubid).

waa la naqliyay ✓

/bam/ (n) darbi-jiif (qof kharaab ah)

waa la naqliyay ✓

n., (the buttocks) sal, -ki.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. D. dheh: hadal tilmaama wax dhaca ama wax basa. 2. D. ka sii: wax burburin; wax seexin.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. D. dheh: hadal tilmaama wax dhaca ama wax basa. 2. D. ka sii: wax burburin; wax seexin.

waa la naqliyay ✓

Biyo xidheen

waa la naqliyay ✓

/dhaam/ (n) 1. biyo-xireen (v) 2. biyo-xir u samayn.

waa la naqliyay ✓

Biyaxir

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) meel mugdi ah.

2

dam: (ereycodeed) lagu tusmeeyo cod weyn sida wax qarxay ama wax dhulka ku dhacay. Dh: dhug.

waa la naqliyay ✓

n., (a mole, a bank) deer, -ki, xer, -ki.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu cabbiro jabaqda wax meel ka soo dhaca. Odaygii intuu garbada ka dhacay ayuu dhulka dam ku yidhi. Dh: bug.

waa la naqliyay ✓

/dhim/ (adj) 1. nuxuus ah (v) 2. nuxuusid.

waa la naqliyay ✓

f.a eeg duw.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhinac ama doc u leexi. Saca darka ku du'.

waa la naqliyay ✓

1

(Dub-ka)

2

1. (oogada dadka) haragga docdiisa kore oo midabka leh.

3

2. Daboolka sare oo ku rogan dhirta iyo miraha iyo wixii soo raaca.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dųb¹: m.l (-bab, m.l) la-mid: dib¹.

3

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

4

dųb²: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka, dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

3

dųb: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid. m.f.dh, dųbid.

waa la naqliyay ✓

1

v. bake, cook, fry

2

dub m. n. skin, peeling, peel

waa la naqliyay ✓

name-m skin; peeling

waa la naqliyay ✓

/dhab/ (v) 1. ku naanaysid, magac ugu yeerid siiba cay ah (v) 2. cod u samayn, sida filin oo kale (v) 3. koobbi filin ka samayn.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. bake (beeyk); roast (rowsf); grill (giriil); broil (barooyel) ~ foornee, sol. Ex: Hooyaday waxay tiri, maanta waxaan dubayaa doolshe; My mother said she would bake a cake today. 2. dub -ka: (n) skin (iskiiri); rind (raayndh); peel (piil)', bark (baak) ~qob, qolof, jir. Ex: dubka ka fiiq; peel the skin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabka saar oo sol. Innoo dub xasiidda beertaada.

2

dub -ka: (magac, lab, keli) saanta sare ee dadka iyo xayawaanka iyo dhita qaarkeed. Finan baa cunnugga ka soo yaacay dubka. Dh: diir, maqaar.

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓

/dhiyuu/ (adj) 1. lugu leeyahay; ku waajibtay (adj) 2. munaasib, habboon (adj) 3. sababid, sabab u noqosho (adj) 4. la-filayo, la rajaynayo (n) 5. xuquuq.

waa la naqliyay ✓

Kalgal

waa la naqliyay ✓

agg. - labo.

waa la naqliyay ✓

a.; it is money - lacagtan amaah baa la igu leeyahay; come in time, goor goor ah kaalay, or goor wanaagsan kaalay; that letter is written in due form, warqadaas si wanaagsan baa la qoray; n., give everyone his due, nin walba waxiisa hala siiyo; we must give the devil his due, shaydaanka wuxuu leeyahay aan siino.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duf-ka, Duf-ta) Timo adag oo iska baxay; gan; dhogor.

2

2. (Duf-ta) a) Alaab raagtey oo jilicday; lul; calal; baabba'. b) Hoog; ba'; dooriso; belo.

waa la naqliyay ✓

1

duf: m.dh 1. D. ah: wax rifan, wax calal ah. 2. D. ah: dulli. 3. D. iyo dooriso!: hoog!; ba'!

2

dųf: m.l/dh (-faf, m.l) 1. Dhogor badan oo is- haysata. 2. Wax dhogor leh. 3. Mayrax la jilciyey oo la feeray. 4. Shukumaan.

waa la naqliyay ✓

1

duf: m.dh 1. D. ah: wax rifan, wax calal ah. 2. D. ah: dulli. 3. D. iyo dooriso!: hoog!; ba'!

2

dųf: m.l/dh (-faf, m.l) 1. Dhogor badan oo is- haysata. 2. Wax dhogor leh. 3. Mayrax la jilciyey oo la feeray. 4. Shukumaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thick head of hair

2

duf [feminine] n. old, worn out object; misfortune, calamity

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) fur (feer) ~ dhogor

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maydhaxda kabadda laga sameeyo ee la budliyey ee aan la soohine filiqsan oo gas badan leh. Laba minjood oo dufah baan maleegay saaka oo qudha.

2

duf -ka: (magac, lab, keli) xanuun dadka seedaha cagta kaga dhaca oo daalka badani sababo. Duf baa i dilay duugmo ku filanna ma helin.

3

duf -ka: (magac, lab, keli) bulka shaashka ah ee kebeddu dhanka dambe ku leedahay. Kebedda dufkiibaa ka dhammaaday.

4

duf -ka: (magac, lab, keli) dhogorta adhiga ee cufan gaar ahaan ta uu iska gooyo xiilliga uu dhogorgoosanayo. Dufka ka jar laxda.

5

duf-ta: (magac, dhedig, keli) alaab raagtay oo calal noqotay. Wixii duf ah ee gaboobay naga daadiya.

6

duf -ta: (magac, dhedig, keli) xumaan dhibaato laga Allabaryo. Duf iyo wax daran Alloo naga hay. Dh: balaayo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dug-ga) Dugsi; duggaal.

2

2. (Dug-ta) a) Afgenbi u dhicid; ba', b) (Dug iyo deleb).

waa la naqliyay ✓

1

dug: m.l (-gag, m.l) 1. Meel aan dhaxan lahayn; duggaal; dugsi. 2. Dhinaca dabeyshu u socoto.

2

dųg¹: m.dh Delebka oo inta la rido aan wax dhibic ah lagu helin (cayaarta delebka).

3

dųg²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax jihadey u socdeen ka leexin. 2. (f.mg) Foorarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. shelter (from the wind ~ bad weather)

2

dug v. stoop down; fall face-down; have something bad happen (to oneself)

waa la naqliyay ✓

/dhag/ (v) eeg; dig.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) dibida loo adeegsado oo ah in yar hore u soco.

waa la naqliyay ✓

n., (udder, nipple) candho, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dul-ka) a) Labada dalool oo sanka ku yaal, midkiiba. b) Dalool yar sida kan irbadda.

2

2. (Du-sha) a) Oogada dadka, kd., korkeeda; kor; dhabar, b) Dhibaha oo loo adkaysto; adkaysiinyo; dhabar'adayg; dulqaad; sabir, c) Dhul sarreeya; dullo.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Plateau

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc., [collective] top, surface; on, above, over, on top of, upon

2

dul [feminine] n., [abstract] patience

3

dul m. n. nostril

waa la naqliyay ✓

1

-dusha: (n) 1. patience (peey-shansi)-, tolerance (too-leensif, endurance (en-dhuurensi); tolerance (too-lerensi) ~ dulqaad. Ex: waxaan dul ma laha: this person has no patience. 2. top (taap), the uppermost part, surface (ser-fes). 3. dul -ka: (n) nostril (nastal)-, naris (neeres). Ex: sanka dulkiisa; openings of the nose

2

dul -dusha: (n) stony land

waa la naqliyay ✓

1

Pazienza

2

Patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labada dalool ee sanka midkood. Dul baa i xidhan caawa oo duray baa i haya.

2

dul-sha: (magac, dhedig, keli) oogada sare; xagga sare ee korka ah. Dh: kor. Li: hoos.

3

dul: (tilmaame) guud ahaan; si guud. Dul ahaan dhulku waa nabad.

4

dul-sha: (magac, dhedig, keli) dulqaad, adakaysi iyo xilkasnimo uu Ilaahay qof siiyo. Maxamed waa nin dul badan. Dh: dulqaad.

5

dul -sha: (magac, dhedig, keli) halka dumarku fooddada ku xidhaan ee dhexda ah, halkaas oo ay qadhaabka iyo maydhaxda ku ritaan. Dh: faraq, nabas.

waa la naqliyay ✓

1

(Dun-ta)

2

Liilammo laga soohay cudbiga iyo dhogorta iyo xariirta, kd., oo dharka laga sameeyo, meeshii uu ka dillaacana lagaga tolo.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dųn¹: m.l.kh D. ah: caws qallalan oo weli daaq ku habboon.

3

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin.

4

dųn²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin. m.f.dh, dumid.

3

dųn: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid. m.f.dh, dum(ø)id. m.f.dh, dųmid.

waa la naqliyay ✓

1

v. slide, cave in; collapse; fall; arrive (night, etc.)

2

dun [feminine] n. thread; twine

waa la naqliyay ✓

-ta:(n) 1. thread (thareedh)-, yarn (yaan); filament (fili-ment). 2. texture (takis-jery fabric (faab-rik)

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) asal iyo ab, halka ruuxu ka soo jeedo. Waa isku dun oo waa dad walaalo ah. Dh: isir, dunji.

2

dun-ta: (magac, dhedig, keli) xadhkaha miigmiiqsan ee laga sameeyo dharka. Dadna adaa u qurux badan, dookhna waa ka igu jira, duntuna iigu kaa xiran.

waa la naqliyay ✓

خَيْط

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duq-a) ) Nin fil weyn; waayeel; oday. b) Madax, taliye. c) Gaboobey.

2

2. (Duq-da) a) habar. b) (cayaar) foorad, dhibic.

waa la naqliyay ✓

1

duq¹: m.l (-qey/-qeyti, m.dh) 1. (-qow, m.dh) Qof da' weyn. 2. (-qey/qeyti, m.dh) Qof bulsho madax u ah. 3. D. ah: wax gaboobay.

2

duq²: m.l Biciid dheddig oo curad ah.

3

duq³: m.dh 1. Haweenay da' weyn. 2. Foorad, dhibic (cayaar).

waa la naqliyay ✓

m.l (-qey/-qeyti, m.dh) 1. (-qow, m.dh) Qof da' weyn. 2. (-qey/qeyti, m.dh) Qof bulsho madax u ah. 3. D. ah: wax gaboobay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. old man

2

duq m. n. elder, leader, chief; mayor

3

duq [feminine] n. old woman

4

duq [feminine] n. old female camel

5

duq [feminine] n. winning point (in game) {sports}

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. elder (eldherf, chief (jiif) ~ odaga, madaxa.. 2. old man. 3. duq -da: (n) old woman ~ islaanta

waa la naqliyay ✓

1

Vecchio; anziano

2

Old; senior

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) noole muddo dheer jirey. Dh: waayeel.

2

duq -da: (magac, dhedig, keli) ruux dumar ah oo da'weyn ama waayeel ah. Dh: habar. Li: dhoorray.

waa la naqliyay ✓

شیخ

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax caarad dhuuban cid ku mudid. 2. Cid dawo cirbad ku siin. 3. Marag, dood, iyo wixi lamida iin u yeelid.

2

dųr: m.l 1. Shilin, kumi iyo wixi lamida dhinaca aan sawirka lahayn. 2. Ciyaarta delebka, qoriga lagu ciyaaro dhiniciisa durka leh.

waa la naqliyay ✓