Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

duleel¹: m.l la-mid: dalool¹.

2

duleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: dalool².

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dalool¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. hole

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hole (hool); gap (gaap)-, opening (owpening); cavity (kaviti) ~ hog, dalool

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel hoos u qodan ama daloosha. Soomaalaay dareenlay, boholaha duleeliyo, deylaanta loo qoday, dusha maro ka saaraay. Dh: dalool.

2

duleel -ka: (magac, lab, keli) wax isku sigib tiran meel yar oo furan oo ka bannaan. Duleelka dhegta waxa la geliyaa hilqad. Dh: dalool.

waa la naqliyay ✓

1

de: hole

2

lx: duleel

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: dalool

6

key: duleel

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbeel-ka)

2

(xoolaha la rarto) dhabarka nabar ama qoon ku yeelad; garbabbeel.

waa la naqliyay ✓

1

dulbeel¹: m.l Dhaawac midda uu dusha ka dhaawacmo neef gaadiid ah oo la rarto.

2

dulbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Neef gaadiid ah dusha ka dhaawacmid rar la saaray awgeed.

waa la naqliyay ✓

1

v., [compound] have a sore on the back (of animal)

2

dulbeel v., [compound] be impatient, lose one's patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) adkaysi la'aan iyo dulqaad waayid.

2

dulbeel -ka: (magac, lab, keli) xamilgab muurka ku dhaca kolka uu nabar dhabarka ama garbaha ka soo baxo, rar si xun loo raray darteed. Dh: dhabarbeel, garbabeel.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dalooli.

waa la naqliyay ✓

v. pierce

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) pierce (piris), make a hole or opening in; perforate (peer-fareeyt); drill (diriil) ~ dalooli

waa la naqliyay ✓

(fal) duleel u samee; meel xidhan in yar ka bannee oo fur. Gabadha yar dhegta u duleeli. Dh: dalooli.

waa la naqliyay ✓

1

de: pierce

2

lx: duleeli

3

pd: (duleeliyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: dalooli

6

key: duleeli

waa la naqliyay ✓

(fal) dalooli oo dul u yeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalee-sha)

2

Aan cidi joogin; cidla'; bannaan; dalleen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): evacuated area; empty, void

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin ama meel madhan ah. Afdaleel ah weeyaan waxaad iigu amraysaaye.

2

daleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax aan ciidan lahayn oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

Meel bannaan ama firaaqo leh. Daleel cidlo ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: evacuated area; [atr.] empty, void

2

lx: daleel

3

pd: (/sha)

4

ps: n2-f

5

key: daleel

waa la naqliyay ✓

(Dubel) May Hyphaene reptans Becc. Palmae.

waa la naqliyay ✓

1

(Duleed-ka)

2

Dhabar; gadaal; dibad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m. n. back (side), end; complement {mathematics}

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) side (saaydh); outside (awt-saaydh)-, lee side (lii-saaydh)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax guud; si guud.

2

duleed -ka: (magac, lab, keli) reerka agagaarkiisa, meel aan aqallada ka durugsanayn. Dh: kambal.

waa la naqliyay ✓

1

de: back (side), end; [ext.] complement {mathematics}

2

lx: duleed

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: duleed

waa la naqliyay ✓

1

(Huleel-ka)

2

Socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

huleel¹: m.l la-mid: huleelid.

2

huleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Ka h.: Wax la rabay oo laga quustay iyada oo la cagajiidayo ka tegid.

waa la naqliyay ✓

v. walk slowly and dejectedly

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) socod caajis iyo caga jiid ah. Ka huleele hagar aadankii hoobalaayn jiray e. Dh: caga jiid.

2

huleel: (fal) (ka ~) socod cagajiid ah, soco.

3

huleel -ka: (magac, lab, keli) socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: walk slowly and dejectedly

2

lx: huleel

3

nt: huleel (ka) [vn-m]

4

pd: (huleelay)

5

ps: v1=

6

key: huleel

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] heat, warmth

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) heat (hiit); hotness (hatnes)

waa la naqliyay ✓

1

a: kulayl

2

de: heat, warmth

3

lx: kuleel

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-abs

6

key: kuleel

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida haan iyo wixi lamida haruub ka qaadid. 2. Wax meel ka duleelin.

waa la naqliyay ✓

1

dalool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Meel yar furan, wareegsan oo wax ka bannaan. 2. Saddex qaybood oo wax loo qaybshay middood. la-mid: duleel¹.

2

dalool²: m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Dalool ku dhex yaallo saytobalaasanka unug noolkaas oo ay ka buuxaan hawo, biyo, dareerayaal kale, dheecaan ama saxarro cunto ah. Unugyada dhirta, had iyo jeer waxay leeyihiin dalool weyn oo keliya, laakiin unugyada xayawaanku inta badan waxay leeyihi in dhowr dalool oo yaryar.

3

dalool³: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Meel yar, furan, wareegsan, bannaan yeelasho (wax). la-mid: duleel².

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dalool u yeelid. la-mid: duleeli.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dalool³. la-mid: duleelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dalooli. la-mid: duleelin.

waa la naqliyay ✓

m.l Bir af dhuuban oo girgirro leh oo alwaaxda, birta iyo wixi lamida lagu dalooliyo. la-mid: duleeliye.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Duleelka beejada weynaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Xabaal labo af oo hoos isaga duleela leh oo lagu aaso carruurta saqiirka ah.

waa la naqliyay ✓

1

malaasan¹: f.mg1 (-smay, -santay; -smi) 1. Wax la malaasay noqosho. 2. Ka m. wax xallintooda maaro loo waayey noqosho. Tusaale: “Cabdi arrintii way ka malaasantay”.

2

malaasan²: f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Wax la malaasay ahaansho. 2. Meel furnayd sida irrid, god, duleel iyo wixi lamida wax la xiray ahaansho. 3. Qof aan wax fahmin ahaansho. 4. Ka malaasan qof aan arrin xogteeda la socon ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

qafil¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Shey bir ka samaysan oo gacan yar oo qoolaaban iyo duleel yar oo uu furaha galo leh, oo faseexadda albaabka, sanduuqa iyo wixi lamida lagu xiro. 2. la-mid: qafilid. 3. quful ¹, qunful¹.

2

qafil²: f.g1 (-ilay, -ishay) Albaab, sanduuq iyo wixi lamida faseexaddooda qafil ku xirid. la-mid: quful², qunful².

waa la naqliyay ✓

1

qallaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Balli yar oo ay biyo ku hareen. 2. Duleelka sanka iyo afku ay isaga furanyihiin.

2

qallaal²: m.dh Waddo aan toobiye ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

qod¹: m.l Wax iswato qayb ka mid ah.

2

qod²: m.l (-dad, m.l) Qori weyn oo qalalan.

3

qod³: m.dh 1. Dhinac; gees. 2. Qayb; in.

4

qod⁴: f.g1 (-day, -dday) 1. Meel duleelin. 2. Beer ka shaqeyn.

waa la naqliyay ✓

1

qun¹: m.l (-uman, m.l) 1. Labada qanjir oo kulkulucsan oo afka salkiisa labada dhinac kaga yaal middood. 2. Xanuun qanjirrada afka salkiisa ku yaal ku dhaca; majin; majinow; xoqato. 3. Duleelka yar ee wax laga arko ee diiradda. 4. Si toos ah oo aan laalaabasho lahayn.

2

qun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Nafley meel ka tegid. 2. Arrin iyo wixi lamida si wanaagsan u fulid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida haan iyo wixi lamida haruub ka qaadid. 2. Wax meel ka duleelin. m.f.dh, bujin.

waa la naqliyay ✓

1

dalool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Meel yar furan, wareegsan oo wax ka bannaan. 2. Saddex qaybood oo wax loo qaybshay middood. la-mid: duleel.

2

dalool²: m.l (-lo, m.dh) (baay.) Dalool ku dhex yaallo saytobalaasanka unug noolkaas oo ay ka buuxaan hawo, biyo, dareerayaal kale, dheecaan ama saxarro cunto ah. Unugyada dhirta, had iyo jeer waxay leeyihiin dalool weyn oo keliya, laakiin unugyada xayawaanku inta badan waxay leeyihi in dhowr dalool oo yaryar.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dalool u yeelid. m.f.dh, daloolin. la-mid: duleeli.

waa la naqliyay ✓

m.l Bir af dhuuban oo girgirro leh oo alwaaxda, birta iyo wixi lamida lagu dalooliyo. la-mid: duleeliye.

waa la naqliyay ✓

1

qafil¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Shey bir ka samaysan oo gacan yar oo qoolaaban iyo duleel yar oo uu furaha galo leh, oo faseexadda albaabka, sanduuqa iyo wixi lamida lagu xiro. ld. quful, qunful.

2

qafil²: f.g1 (-ilay, -ishay) Albaab, sanduuq iyo wixi lamida faseexaddooda qafil ku xirid. m.f.dh, qafilid. la-mid: quful, qunful.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) 1. Meel duleelin. 2. Beer ka sha+D501qeyn. m.f.dh, qodid.

waa la naqliyay ✓

1

qun¹: m.l (-uman, m.l) 1. Labada qanjir oo kulkulucsan oo afka salkiisa labada dhinac kaga yaal middood. 2. Xanuun qanjirrada afka salkiisa ku yaal ku dhaca; majin; majinow; xoqato. 3. Duleelka yar ee wax laga arko ee diiradda. 4. Si toos ah oo aan laalaabasho lahayn.

2

qun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Nafley meel ka tegid. 2. Arrin iyo wixi lamida si wanaagsan u fulid. m.f.dh, qumid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: daloolid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel in yar ka furantahay ahaan. Dh: daloolid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: daloolin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel, in yar oo dalool ah ka furid. Dh: duleelin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Sabir iyo dulqaad ku sifoobid (qof).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Sabir iyo dulqaad ku sifoobid (qof). m.f.dh, dulyeelasho.

waa la naqliyay ✓

v. be patient, bear up under hardship ~ hard work

waa la naqliyay ✓

(fal) dulqaado oo gefefka dadka dul iyo nabas u yeelo. Dh: dulqaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: be patient, bear up under hardship ~ hard work

2

lx: dulyeelo

3

pd: (dulyeeshay)

4

ps: v3b=

5

key: dulyeelo

waa la naqliyay ✓

Wax dhul lee yahay ama lug ku lee yahay.

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: terrestrial, earthly

waa la naqliyay ✓

1

de: terrestrial, earthly

2

lx: dhuleed

3

ps: np-gen

4

key: dhuleed

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax la gaadayo gadaal ugu imaan. 2. Cid, cid kale uga hiilin.

waa la naqliyay ✓

v. attack from the rear

waa la naqliyay ✓

-yay: (v) ambush (ambush), attack from a side position or opposite of the lee side ~ gaad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) guudmar ama korka xaadi.

2

duleedi: (fal) labo qof oo is dilaya mid garabsii oo u duleedi ka kale.

waa la naqliyay ✓

1

de: attack from the rear

2

lx: duleedi

3

pd: (duleediyey)

4

ps: v2a=

5

key: duleedi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka h.: cid wax ay lahayd ka dhaqaajin iyadoo xoog lagu muquuninayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

/duwel/ (n) 1. loollan, halgan, dirir (v) 2. loollamid, halgamid.

waa la naqliyay ✓

/dhal/ (adj) 1. damiin ah, fahmo-daran. e.g. His oldest child is very dull. (adj) 2. liita (xiiso-daran) (adj) 3. aan caddayn; aan dhalaalayn.

waa la naqliyay ✓

a., qulabsan, doqon, -ki, silcan (for work); to make dictionaries is a dull work; isku daranka erayada waa shuqul silcan.

waa la naqliyay ✓

m. n. night

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: night

3

lx: leel

4

pd: (-ka Pl: leelal (ka))

5

ps: n4-m

6

key: leel

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax ul la dhicid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax ul la dhicid. m.f.dh, ulayn.

waa la naqliyay ✓

v. beat someone with a stick

waa la naqliyay ✓

-yey / uleysay: (v) hit or beat with a stick; cane (keeyn)

waa la naqliyay ✓

(fal) ul ku garaac; ul la dhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: beat s.o. with a stick

2

initial: u

3

lx: ulee

4

pd: (uleeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: ulee

waa la naqliyay ✓

1

(Alee-sha)

2

Bocoosha iyo tammaanka jaad ka mid ah oo aan waaweyneyn; bocool; tammaan; laji: cangaleel.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seashell species, small cowry shells

waa la naqliyay ✓

-aleesha: (n) seashell (siisheel) ~ angaleel, bacool

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xaaxeeyada badda oo jaadad kala duwan leh. Waxaa loo adeegsadaa qurxinta qalabka guryaha. Inta dun lagu taxo ayaa kuula ahaanna loo isticmaalaa. Habar dhaliwayday aleel ku waalatay. Dh: alalaxay, aleeloxaaxaa, olixaaxaa, bacool, tammaan, laji, cangalee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bocool, laji

2

de: seashell sp., small cowry shells

3

lx: aleel

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f-col

6

key: aleel

waa la naqliyay ✓