duleed — Macnaha & Turjumaada

1

(Duleed-ka)

2

Dhabar; gadaal; dibad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m. n. back (side), end; complement {mathematics}

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) side (saaydh); outside (awt-saaydh)-, lee side (lii-saaydh)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax guud; si guud.

2

duleed -ka: (magac, lab, keli) reerka agagaarkiisa, meel aan aqallada ka durugsanayn. Dh: kambal.

waa la naqliyay ✓

1

de: back (side), end; [ext.] complement {mathematics}

2

lx: duleed

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: duleed

waa la naqliyay ✓

Wax dhul lee yahay ama lug ku lee yahay.

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: terrestrial, earthly

waa la naqliyay ✓

1

de: terrestrial, earthly

2

lx: dhuleed

3

ps: np-gen

4

key: dhuleed

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax la gaadayo gadaal ugu imaan. 2. Cid, cid kale uga hiilin.

waa la naqliyay ✓

v. attack from the rear

waa la naqliyay ✓

-yay: (v) ambush (ambush), attack from a side position or opposite of the lee side ~ gaad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) guudmar ama korka xaadi.

2

duleedi: (fal) labo qof oo is dilaya mid garabsii oo u duleedi ka kale.

waa la naqliyay ✓

1

de: attack from the rear

2

lx: duleedi

3

pd: (duleediyey)

4

ps: v2a=

5

key: duleedi

waa la naqliyay ✓

(fal) dalooli oo dul u yeel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel aan geed iyo guri midna ku oollin oo bannaan ah. Dh: daleel.

waa la naqliyay ✓

1

duleel¹: m.l la-mid: dalool¹.

2

duleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: dalool².

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dalool¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. hole

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hole (hool); gap (gaap)-, opening (owpening); cavity (kaviti) ~ hog, dalool

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel hoos u qodan ama daloosha. Soomaalaay dareenlay, boholaha duleeliyo, deylaanta loo qoday, dusha maro ka saaraay. Dh: dalool.

2

duleel -ka: (magac, lab, keli) wax isku sigib tiran meel yar oo furan oo ka bannaan. Duleelka dhegta waxa la geliyaa hilqad. Dh: dalool.

waa la naqliyay ✓

1

de: hole

2

lx: duleel

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: dalool

6

key: duleel

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dharaarin-ka) Duleed.

2

2. (Dharaarin-ta) Maalin; dharaar.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (baayoloji) Faylam xayawaan oo leh adhax duleed oo ay dhexda ugu jirto xangulle dareen wade, heerarkooda kobcinta qaarkood waxay leeyihiin adhax dabacsan iyo dalool waafiyeed oo u furan dalqada. Waxa jira faylam hooseed, kuwaas oo kan ugu weyn loo yaqaan lafdhabarley. la-mid: araxle.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) (kiimika) Qaababka kala duwan ee curiye yeelan karo; kuwaas oo ku kala geddisan astaamaha duleed; inkasto ay sameeyaan iskudhisyo kiimikaad oo isku mid ah. Tusaale ahaan, salfartu waxay leedahay dhawr jinsi oo qaab ahaan kala duwan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (baayoloji) Faylam ka tirsan xayawaanka laf dhabarla'da oo ka kooban in ka badan hal milyan oo sinji. Waa faylamka ugu ballaadhan ee boqortooyada xayawaanka. Artaraboodhuhu waxay ku noolyihiin biyaha macaan, badaha iyo dhulalka kala duwan. Astaan ahaan artaraboodhuhu waxay leeyihiin dub sare oo loo yaqaanno toxob, kaas oo dabool adag u ah qalfoof duleedka. Koritaankooduna waxa uu suurtaggal yahay oo keliya xilliga xuub siibashada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Soobaxyo uu jidhku leeyahay oo u soo baxa dub duleedka lafdhabarleyda, kuwaasi oo kordhiya halka ay iskaga yimaadaan laba nudood.

waa la naqliyay ✓

1

dharaarin¹: m.l Duleed.

2

dharaarin²: m.f.dh eeg dharaari.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Kor ka bax hal unugley ah oo dhuumaysan oo ka soo baxa dubka sare ee unugga xididka. Waxa uu leeyahay derbi dhuuban oo had iyo jeer deris la ah carrada. Tiro badan oo gas xidid ah ayaa ka baxa dub duleedka, marka uu xididku sii dheeraadana waxa baaba'a gas xididka gaboobey waxaana soo baxa midcusub.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Qanjidh marinla' oo laba laab leh oo laga helo lafdhabarleyda kuna yaalla salka qoorta. Wuxuu dhiijiyaa laba horomoon oo ay ku jirto ayoodhiin, oo kala ah tayrogsiin iyo tarayodhoytayrosiin, kuwaas oo xukuma dariiqooyinka dheefsasho ee jidhka oo dhan. Waxa kale oo ay duudsiyaan koritaanka duleed.

waa la naqliyay ✓

1

soog¹: m.l 1. Duleedka meel la deggan yahay oo loo kor-tago. 2. S. ah: qof dhuuban oo xoog leh. 3. S. ah: xarig xooggan.

2

soog²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax qotomin.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (baay.) Faylam xayawaan oo leh adhax duleed oo ay dhexda ugu jirto xangulle dareen wade, heerarkooda kobcinta qaarkood waxay leeyihiin adhax dabacsan iyo dalool waafiyeed oo u furan dalqada. Waxa jira faylam hooseed, kuwaas oo kan ugu weyn loo yaqaan lafdhabarley. la-mid: araxle.

waa la naqliyay ✓

m.l (alotarobiyo, m.dh) (kiim.) Qaababka kala duwan ee curiye yeelan karo; kuwaas oo ku kala geddisan astaamaha duleed; inkasto ay sameeyaan iskudhisyo kiimikaad oo isku mid ah. Tusaale ahaan, salfartu waxay leedahay dhawr jinsi oo qaab ahaan kala duwan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (baay.) Faylam ka tirsan xayawaanka laf dhabarla'da oo ka kooban in ka badan hal milyan oo sinji. Waa faylamka ugu ballaadhan ee boqortooyada xayawaanka. Artaraboodhuhu waxay ku noolyihiin biyaha macaan, badaha iyo dhulalka kala duwan. Astaan ahaan artaraboodhuhu waxay leeyihiin dub sare oo loo yaqaanno toxob, kaas oo dabool adag u ah qalfoof duleedka. Koritaankooduna waxa uu suurtaggal yahay oo keliya xilliga xuub siibashada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baay.) Soobaxyo uu jidhku leeyahay oo u soo baxa dub duleedka lafdhabarleyda, kuwaasi oo kordhiya halka ay iskaga yimaadaan laba nudood.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (baay.) Kor ka bax hal unugley ah oo dhuumaysan oo ka soo baxa dubka sare ee unugga xididka. Waxa uu leeyahay derbi dhuuban oo had iyo jeer deris la ah carrada. Tiro badan oo gas xidid ah ayaa ka baxa dub duleedka, marka uu xididku sii dheeraadana waxa baaba'a gas xididka gaboobey waxaana soo baxa midcusub.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

(Duleedin-ta)

2

(dagaal) dhabarka kaga imaansho oo waxyeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg duleedi.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhabarjebin samayn oo ciidan sii jeeda dagaal xagga dambe kaga keenid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: daloolid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel in yar ka furantahay ahaan. Dh: daloolid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbeel-ka)

2

(xoolaha la rarto) dhabarka nabar ama qoon ku yeelad; garbabbeel.

waa la naqliyay ✓

1

dulbeel¹: m.l Dhaawac midda uu dusha ka dhaawacmo neef gaadiid ah oo la rarto.

2

dulbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Neef gaadiid ah dusha ka dhaawacmid rar la saaray awgeed.

waa la naqliyay ✓

1

v., [compound] have a sore on the back (of animal)

2

dulbeel v., [compound] be impatient, lose one's patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) adkaysi la'aan iyo dulqaad waayid.

2

dulbeel -ka: (magac, lab, keli) xamilgab muurka ku dhaca kolka uu nabar dhabarka ama garbaha ka soo baxo, rar si xun loo raray darteed. Dh: dhabarbeel, garbabeel.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dalooli.

waa la naqliyay ✓

v. pierce

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) pierce (piris), make a hole or opening in; perforate (peer-fareeyt); drill (diriil) ~ dalooli

waa la naqliyay ✓

(fal) duleel u samee; meel xidhan in yar ka bannee oo fur. Gabadha yar dhegta u duleeli. Dh: dalooli.

waa la naqliyay ✓

1

de: pierce

2

lx: duleeli

3

pd: (duleeliyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: dalooli

6

key: duleeli

waa la naqliyay ✓

name: Victor

waa la naqliyay ✓

name-m victor; victorious

waa la naqliyay ✓

(n) 1. Victor (vikter); 2. winner (win ner)

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil guul iyo barwaaqo ay dhalashadiisu horseedday ama sidaa laga filanayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: Victor

2

lx: Guuleed

3

ps: name-m

4

key: Guuleed

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cagta inteeda kore, cid kale ku dhufo. Dh: laad.

2

leed -ka: (magac, lab, keli) cagta inteeda kore, cid kale ku dhufasho. Dh: laad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax ul la dhicid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax ul la dhicid. m.f.dh, ulayn.

waa la naqliyay ✓

v. beat someone with a stick

waa la naqliyay ✓

-yey / uleysay: (v) hit or beat with a stick; cane (keeyn)

waa la naqliyay ✓

(fal) ul ku garaac; ul la dhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: beat s.o. with a stick

2

initial: u

3

lx: ulee

4

pd: (uleeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: ulee

waa la naqliyay ✓

1

(v) to lose blood.

2

dhiigayaa

waa la naqliyay ✓

/biliidh/ (v) 1. dhiig bixid. e.g. His nose is bleeding. 2. maal badan bixin (israafid)

waa la naqliyay ✓

/biliidh/ (v) dhiigow.

waa la naqliyay ✓

1

v.i., (lose blood) dhiig bax; my wound is bleeding, qoontayda dhiig ka baxayaa or ka imanayaa.

2

bleed, v.tr., (let blood) dhig ka sii daa.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leyay, -laysay) Maro, ul iyo wixi lamida bul u yeelid.

waa la naqliyay ✓

v. put tassel(s) on; make into a tassel

waa la naqliyay ✓

(fal) ul qoyan bul u yeel. Cidaadda bulee.

waa la naqliyay ✓

1

de: put tassel(s) on; make into a tassel

2

lx: bulee

3

pd: (buleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: bulee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Wax cusboonaysiin ama qurxin. 2. Guri, meel ay hawo ka soo gasho u yeelid. 3. Dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah nasin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Wax cusboonaysiin ama qurxin. 2. Guri, meel ay hawo ka soo gasho u yeelid. 3. Dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah nasin. m.f.dh, dalayn.

waa la naqliyay ✓

v. found a country, establish a nation; decorate

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gal u samee. Kitaabka dalee. Dh: galee.

2

dalee: (fal) dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah. nasi.

waa la naqliyay ✓

1

de: found a country, establish a nation; decorate

2

lx: dalee

3

pd: (daleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dalee

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-ceeyay, -ceysay) Eebbe khayr ka dalbid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-ceeyay, -ceysay) Eebbe khayr ka dalbid. m.f.dh, ducayn.

waa la naqliyay ✓

v. pray, bless

waa la naqliyay ✓

-yey / duceysay: (v) pray (pareey); say or recite a prayer

waa la naqliyay ✓

(fal) Eebbe bari; Rabbi tuug. Li: habaar.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: duco

3

de: pray, bless

4

lx: ducee

5

pd: (duceeyey)

6

ps: v2b=

7

key: ducee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-feeyay, -faysay) Cid dulli badid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-feeyay, -faysay) Cid dulli badid. m.dh, dufayn.

waa la naqliyay ✓

v. spoil, degrade, ruin; humiliate

waa la naqliyay ✓

1

(fal) duf ka dhig. Maydhaxda aad kebedda ku samaynayso dugfee.

2

dufee: (fal) xumee oo sidii hore si ka sii liidata ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: spoil, degrade, ruin; humiliate

2

lx: dufee

3

pd: (dufeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: dufee

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ul dheer oo suun amaba xadhig ku xidhan yahay oo lagu kaxeeyo dibida marka beerta lagu qodayo. Dh: shaabuug.

waa la naqliyay ✓

Soofe ka tirsan soofeyaasha birta lagu soofeeyo ee ah bog la'aan duuban oo isku wada siiban afkana usii dhuubta oo lagu soofeeyo duleellada birta ah.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Maro dun ku dul tolid si loogu qurxiyo.

waa la naqliyay ✓

v. adorn ~ embellish something with colored threads

waa la naqliyay ✓

(fal) abaabul oo isku tubbarid, Dh: dun.

waa la naqliyay ✓

1

de: adorn ~ embellish s.t. with colored threads

2

lx: dumee

3

pd: (dumeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: dumee

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-qeeyay, -qeysay) 1. (f.g) Hub culus meel ku garaacid. 2. (f.g) Wax burburin. 3. (f.mg) Kharabid (matoor). 4. (f.mg) Ka d.: arrin oday ka noqosho.

waa la naqliyay ✓