dul — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Dul-ka) a) Labada dalool oo sanka ku yaal, midkiiba. b) Dalool yar sida kan irbadda.

2

2. (Du-sha) a) Oogada dadka, kd., korkeeda; kor; dhabar, b) Dhibaha oo loo adkaysto; adkaysiinyo; dhabar'adayg; dulqaad; sabir, c) Dhul sarreeya; dullo.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Plateau

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc., [collective] top, surface; on, above, over, on top of, upon

2

dul [feminine] n., [abstract] patience

3

dul m. n. nostril

waa la naqliyay ✓

1

-dusha: (n) 1. patience (peey-shansi)-, tolerance (too-leensif, endurance (en-dhuurensi); tolerance (too-lerensi) ~ dulqaad. Ex: waxaan dul ma laha: this person has no patience. 2. top (taap), the uppermost part, surface (ser-fes). 3. dul -ka: (n) nostril (nastal)-, naris (neeres). Ex: sanka dulkiisa; openings of the nose

2

dul -dusha: (n) stony land

waa la naqliyay ✓

1

Pazienza

2

Patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labada dalool ee sanka midkood. Dul baa i xidhan caawa oo duray baa i haya.

2

dul-sha: (magac, dhedig, keli) oogada sare; xagga sare ee korka ah. Dh: kor. Li: hoos.

3

dul: (tilmaame) guud ahaan; si guud. Dul ahaan dhulku waa nabad.

4

dul-sha: (magac, dhedig, keli) dulqaad, adakaysi iyo xilkasnimo uu Ilaahay qof siiyo. Maxamed waa nin dul badan. Dh: dulqaad.

5

dul -sha: (magac, dhedig, keli) halka dumarku fooddada ku xidhaan ee dhexda ah, halkaas oo ay qadhaabka iyo maydhaxda ku ritaan. Dh: faraq, nabas.

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysasha-da)

2

Hawl, dhib, xanuun adkaysi u lahaansho; dhabar-adkaansho; dulqaadasho

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysi-ga)

2

Hawl, dhibaato, xanuun, dhabar-adayg u lahaansho; dulqaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaddil-ka)

2

Aan xaq ahayn; dulmi; gardarro; jiddarro.

waa la naqliyay ✓

1

(Babac-a, Babac-da)

2

1. Meel taag ah oo dululub ah; hoobad.

3

2. Gudub.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Booyaan-ka)

2

Hadal badan oo aan duluc lahayn oo layska taxo; daroori; sooyaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cuq-da)

2

Dulfariisadka shinbiruhu ugaxdooda dul fariistaan oo u kululeeyaan taniyo inta ay ka dillaacaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Daad-ka)

2

Biyaha roobka (xareedda) ama webiyaasha oo dhulka dulundulceeya ama xoog ugu soo dillaaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Daallin-ka)

2

Dhagarqabe; gaboodfale; dulmilow.

waa la naqliyay ✓

1

(Deg-ta)

2

1. Dhul korreeya (buur kd.) docdiisa dululubka ah oo laga dego.

3

2. Qarqar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabar-ka)

2

Oogada qaarkeed; dadka iyo nafley kaloo badan, waa docda laabata iyo caloosha u tusmaysan oo ka bilaabata surka salkiisa taniyo meesha lafdhabartu ku dhammaato; dul; kor; siijeed.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dharaarin-ka) Duleed.

2

2. (Dharaarin-ta) Maalin; dharaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dillaamid-da)

2

Wax weyn oo culus ama badan, iyagoo isku duuban xoog doc ugu dhicid, ama ugu leexasho: aguugid; (ama dullaamid).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dillaan-ka) Wax weyn uo culus ama badan oo iyagoo isku duuban, xoog doc ugu dhaca ama ugu leexda; wax weyn oo soo guura ama soo ruqa; aguug; (ama dullaan).

2

2. (Dillaan-ta) Wax la diley ahaansho (ama dilnaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Dulaandul-ka)

2

Labada muruq oo xoogga badan oo dheerdheer oo lafdhabarta labadeeda dhinac ku kala dhilan, midkood.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulalaati-ga)

2

Dalool ka muuqda geedo jiq ah ama wax la mid ah, dhexdood; (ama dululaati).

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbaa'i-ga)

2

Jaho muuqata oo fog; dhinac; doc; xag.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbaax-da)

2

1. Baruurta xalleefsan oo haragga xigta.

3

2. Meel sare oo babac ama taag ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbadi-da)

2

Dhibta u dulqaadad badan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulbeel-ka)

2

(xoolaha la rarto) dhabarka nabar ama qoon ku yeelad; garbabbeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

Earth

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Earth (our world ~ the third planet)

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land; homeland, fatherland; earth, dirt, soil, ground

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. land (laandh); territory (tere-tori); country ~ wadan. 2. earth (eerath) ground (grawndh); soil (sooyl) ~ ciid

waa la naqliyay ✓

1

Terra

2

Land

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dunida ballaadhan ee aan ku dhaqannahay, xiddigga keliya ee biyo iyo hawo leh ee noole dul degi karo ama lagu dul noolaan karo. Dh: arlo.

waa la naqliyay ✓

1

de: disease of camels

2

lx: dhul

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: dhul

waa la naqliyay ✓

أرض

waa la naqliyay ✓

/dhuwal/ (adj) labo ah, lammaan.

waa la naqliyay ✓

/duwel/ (n) 1. loollan, halgan, dirir (v) 2. loollamid, halgamid.

waa la naqliyay ✓

/dhal/ (adj) 1. damiin ah, fahmo-daran. e.g. His oldest child is very dull. (adj) 2. liita (xiiso-daran) (adj) 3. aan caddayn; aan dhalaalayn.

waa la naqliyay ✓

a., qulabsan, doqon, -ki, silcan (for work); to make dictionaries is a dull work; isku daranka erayada waa shuqul silcan.

waa la naqliyay ✓

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fly

2

duul v. raid; attack

3

duul vl. n. attack, raiding

4

duul m. n. people, group of people

waa la naqliyay ✓

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

2

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

3

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

4

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

waa la naqliyay ✓

1

(U-sha)

2

1. Xidid ama laan dhuuban oo geed laga gooyo oo loo qaato xarrago ama faraqabsi ama lagu dagaallamo ama wax laysaga cesho, ama waxyaalo kale lagu qabsado; dhenged.

3

2. Hoodo; ayaan; nasiib.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. (-lo, m.l) Qori dhuuban, geedaha laga goosto oo loo qaato in laysku daafaco ama xoolaha lagu raaco. 2. Lo' tiradeedu boqol (100) gaartay. 3. Tiro lo' ah oo gaar isula soofta.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. (-lo, m.l) Qori dhuuban, geedaha laga goosto oo loo qaato in laysku daafaco ama xoolaha lagu raaco. 2. Lo' tiradeedu boqol (100) gaartay. 3. Tiro lo' ah oo gaar isula soofta.

waa la naqliyay ✓

f. n. stick, piece of wood; staff, cane, racquet

waa la naqliyay ✓

-usha: (n) stick (istik); cane (keeyn); rod (rood) ~ laan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl isku dubbarid ama abaabul.

2

ul: (fal) weel dareere lagu shubto, qiiq ku shid. Dh: buukhuuri.

3

ul-sha: (magac, dhedig, keli) laan ama xidid geed laga gooyo oo faraqabsi laga dhigto ama xoolaha lagu celiyo ama lagu dagaallamo.

4

ul-sha: (magac, dhedig, keli) hoodo iyo nasiib. Dh: ayaan, tag.

waa la naqliyay ✓

1

de: stick, piece of wood; staff, cane, racquet

2

initial: u

3

lx: ul

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f

6

key: ul

waa la naqliyay ✓

عصا

waa la naqliyay ✓

1

(Bul-ka)

2

Xirmo ka samaysan dun ama mayrax ama wax kaloo la budliyey oo la jilciyey.

waa la naqliyay ✓

1

bul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Miiqyo badan oo dun, mayrax iyo wixi lamida ah oo salka isaga xiran waxna lagu qurxiyo. 2. Saynta ka laallaadda dabada nafleyda qaarkeed inteeda dambe.

2

bul²: f.g1 (bulay, bushay) Mayrax, dun iyo wixi lamida miiqyo yaryar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Miiqyo badan oo dun, mayrax iyo wixi lamida ah oo salka isaga xiran waxna lagu qurxiyo. 2. Saynta ka laallaadda dabada nafleyda qaarkeed inteeda dambe.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tassel; fringe

2

bul v. take (away); reduce, curtail

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bul ka dhig maydhax ama xaskul. Aan horey u dhammeeyee xaskusha ii bul.

2

bul: (fal) u yeel bul oo bulad u samee. Cidaadda bul oo dhiilka si fiican u cug.

3

bul!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo qarax halmar isla kaca. Dh: bug.

4

bul -ka: (magac, lab, keli) xaskul ama maydhax aad loo tumay oo bul jilicsan noqday.

5

bul -ka: (magac, lab, keli) ul qoyan oo laga soo gooyo galoolka, qararrida ama salaalmacada oo inta la jarjaro, afka hore loo bulo, geeljirku kolkuu dhiilasha cugayo catir ama masaxaad ahaan u adeegsado. Dh: cidaad.

waa la naqliyay ✓

Madaxa burushaanta rinjiga biyaha, caddaynta iyo kan saliidda ee ka samaysan xig ama diriq.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ulay, -ushay) Weel caanood ama biyood qori dab ah gudihiisa oo dhan xoqid, si loo nadiifiyo. la-mid: cug².

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ulay, -ushay) Weel caanood ama biyood qori dab ah gudihiisa oo dhan xoqid, si loo nadiifiyo. m.f.dh, culid. la-mid: cug.

waa la naqliyay ✓

v. purify (a milk-vessel) by burning twigs inside it

waa la naqliyay ✓

-ay / cushay: (v) disinfect with fire, especially the milk container or vessel ~ cug

waa la naqliyay ✓

(fal) weel culay ku nadiifi; qoriqadiid gorofka mari. Dh: cug.

waa la naqliyay ✓

1

a: cug

2

de: purify (a milk-vessel) by burning twigs inside it

3

lx: cul

4

pd: (culay)

5

ps: v1=

6

key: cul

waa la naqliyay ✓

1

(Dal-ka)

2

Dhul yar ama weyn oo seere la yaqaan leh oo la deggan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dal¹: m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.

2

dal²: f.g1 (-alay, -ashay) Harag rogob ka gurid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land, territory, state

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) country (kaantari); land (laandh); territory (tera-tori), state (isteeyt) ~ waddan

waa la naqliyay ✓

1

Paese

2

Country

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel busho ku wada nooshahay oo uu maamul iyo dhaqan ama nidaam yaallo. Dh: waddan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dil-ka)

2

Falka, geerida ama waxyeello kale, waca.

waa la naqliyay ✓

1

dil¹: m.l 1. Qurgoynta nafley qurta laga gooyo. 2. Garaacid nafley la garaaco.

2

dil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Nafley qurgoyn. 2. Nafley garaacid.

waa la naqliyay ✓

1

dil¹: m.l 1. Qurgoynta nafley qurta laga gooyo. 2. Garaacid nafley la garaaco.

2

dil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Nafley qurgoyn. 2. Nafley garaacid. m.f.dh, dilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. kill; beat (up), hit

2

dil vl. n. killing, murder, execution, assassination; beating

waa la naqliyay ✓

1

-ay / dishay: (n) kill (kil); hit (hit); beat (biit)

2

dil -ka: (n) the killing or beating

3

dil toogasho ah: (n) death penalty (dheethpanalti) by shooting ~ xukun toogasho ah

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, nafta ka jar oo ku dhagaraw. Nin kuu digay kuma dilin.

2

dil: (fal) ulee ama xanuuji ilmo yar oo aad edebdarro ka celinayso.

3

dil -ka: (magac, lab, keli) nafta oo cid kale laga saaro.

waa la naqliyay ✓

قَتْلِ وَ اِعْتِبَالَ

waa la naqliyay ✓

f.a eeg duw.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhinac ama doc u leexi. Saca darka ku du'.

waa la naqliyay ✓

1

(Dub-ka)

2

1. (oogada dadka) haragga docdiisa kore oo midabka leh.

3

2. Daboolka sare oo ku rogan dhirta iyo miraha iyo wixii soo raaca.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dųb¹: m.l (-bab, m.l) la-mid: dib¹.

3

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

4

dųb²: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka, dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

3

dųb: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid. m.f.dh, dųbid.

waa la naqliyay ✓

1

v. bake, cook, fry

2

dub m. n. skin, peeling, peel

waa la naqliyay ✓

name-m skin; peeling

waa la naqliyay ✓

/dhab/ (v) 1. ku naanaysid, magac ugu yeerid siiba cay ah (v) 2. cod u samayn, sida filin oo kale (v) 3. koobbi filin ka samayn.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. bake (beeyk); roast (rowsf); grill (giriil); broil (barooyel) ~ foornee, sol. Ex: Hooyaday waxay tiri, maanta waxaan dubayaa doolshe; My mother said she would bake a cake today. 2. dub -ka: (n) skin (iskiiri); rind (raayndh); peel (piil)', bark (baak) ~qob, qolof, jir. Ex: dubka ka fiiq; peel the skin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabka saar oo sol. Innoo dub xasiidda beertaada.

2

dub -ka: (magac, lab, keli) saanta sare ee dadka iyo xayawaanka iyo dhita qaarkeed. Finan baa cunnugga ka soo yaacay dubka. Dh: diir, maqaar.

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓