dukhuun

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

m. n., [abstract] life

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

Tubo

Pipe

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

-ta: (magac, dhedig, keli) baahi sigaar. buuri, jaad iyo wixii la mid ah, loo qabo oo lala dawakho. Odayga yahuun ayaa haysa oo wuu seexan kari la'yahay: Dh: hamuun.

yuhuun -ta: (magac, dhedig, keli) qalbi furan iyo laab xaadhan oo laba qof isu hayaan. Yuhuuntaa ka wanaagsan wax la isa siiyo. Dh: kalfurraan, yahuun. Li: cuqdad.

-ka: (magac, lab, keli) geedo udgoon oo dumarku aqallada ku shido oo nocyo kala duwan leh. Waxan galay dukaan bukhuurka lagu iibiyo waxan ka soo gatay jaawi. Dh: udug, saahood.

bukhuur-ka: (magac, lab, keli) naqaska iyo cabudhaadda ka soo baxda meel ay dad badani iskugu yimaaddeen.

(Dukhan) NFD, S Cadaba glandulosa Forsk. Capparidaceae.

-ta:(n) air raid (eerreeydh); bombardment ~ rushayn

mukhuur¹: m.l la-mid: maquurid.

mukhuur²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: maquur².

v. immerse oneself under (water); dive

(fal) biyaha wada dhexgeli oo ku wada qari. Dh: quusi, muquur, limmi.

mukhuur -ta: (magac, dhedig, keli) quusidda biyaha la quuso ee madax iyo mijo la wada dhex galo biyaha. Dh: muquur.

a: makhuur ~ maquur ~ muquur

bw: Arabic

de: immerse oneself under (water); dive

lx: mukhuur

pd: (mukhuuray)

ps: v1=tr

key: mukhuur

-ka: (magac, lab, keli) geed xeebeed weligii cagaaran oo calenta jaadka tu u eg bixiya oo geelu jecel yahay. Geelu wuxu daaqayaa xudhuunka dhexdiisa.

-ta: (magac, dhedig, keli) ur udgoon ku shidid.

m.dh la-mid: maquurin.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo dhex muquursiin. Dh: muquuro.

(fal) bukhuur udgoon ku shid ama ku carfi oo udgoonee. Bukhuuri aqalku waa suyuce. Dh: udgoonee.

(Dhashuun-ka)

Qoyaan aan badnayn oo meel ka soo habya oo badanaa aan nafiid ahayn (sida dhacaan, milil, malax).

dhashuun¹: m.l 1. Dhacaan adag oo meel bugta ka yimaada; malax, milil. 2. la-mid: dhashuumid.

dhashuun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) Meel bugta dhacaan adag ka imaansho.

m.l Dhacaan adag oo meel bugta ka yimaada; malax, milil.

m. n. oozing moisture; pus

dhashuun v. ooze

-ka: (n) 1. the act of oozing or discharging fluid 2. (v) dhashuun -dhashuumay / dhashuuntay: (v) ooze (uuz); exude moisture; drain of sap (saap) dhacaan

-ka: (magac, lab, keli) qoyaan meel ka soo heema. Milliluhu dhashuun ayuu keenaa. Dh: heen, qoyaan.

m.dh (-bbo, m.dh) Biyamareen dhuuban.

(fal) biyaha ku limmi oo ku wada qari. Wiilka biyaha mukhuuri oo ha ku raajin. Dh: quusi, muquur, limmi.

(fal) adu biyaha quus oo isku wada dhex qari. Bal mukhuuro haddaad dabaal tagaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qadhmuun.

-ka: (magac, lab, keli) wax tiradoodu aad u yar yihiin ama dhiciddoodu adag tahay, wax lagu diimo: dhif.

dhuundhuun¹: m.l 1. Hilib aad loo daahiyay. 2. Miro aad u bisil. 3. la-mid: dhuundhuumid.

dhuundhuun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; - uumi) 1. Wax bisayldhaaf ah noqosho (hilib). 2. Wax aad u bisil noqosho (miro).

-ka: (magac, lab, keli) gubasho ama bislaasho xoog ah oo mataataq ah.

f.g4 (-naa, -nayd) la-mid: maquursan.

(tilmaame) muquursan oo dayl biyaha ku wada dhex qarsoon oon waxba laga arkayn ah.

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho.

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho. m.f.dh, dhumid.

v. be ~ get lost, lose one's way

-dhumay / dhuntay: (v) 1. lose (luus) ~ xoor. Ex: furihii baa iga dhumay; I lost the key. 2. be lost; get lost (luus); be unable to find one's way ~ lun [lumay]. Ex: ilmihii dhumay; the lost child. 3. waste (weeyst); fail to take advantage of or use for profit ~ khasaar & wakhti badan baa iga dhumay; I have wasted [lost] a lot of time

(fal) hallaw; habaw; lun.

cf: dhumi

de: be ~ get lost, lose one's way

lx: dhun

pd: (dhumay)

ps: v1=intr

key: dhun

(Dhuu-ga)

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

m. n. garment made of leather

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

de: garment made of leather

lx: dhuu

pd: (-ga)

ps: n2a-m

syn: qayraan

key: dhuu

m. n. old man, elder, chief, mayor

a: duq

de: old man, elder, chief, mayor

lx: dukh

pd: (-a)

ps: n7-m

key: dukh

(Duun-ka)

Lafti; laf- (laftayda, kd.); Naf- (naftayda, kd.).

m.l D.kayga, d.kaaga iyo wixi lamida: laftayda, laftaada iyo wixi lamida.

m. n. self

-ka: (magac, lab, keli) dunida iyo waxa kor saaran. Dh: adduun.

duun -ka: (magac, lab, keli) naf ama ruux iyo nolol. Ninkan fulaha ah, duun kuma jiro naxdin baa naftii ka saartay.

de: self with the possessive pronouns

lx: duun

pd: (-ka)

ps: n-m

xe: I myself

xv: laf, naf

key: duun

(Ukun-ta)

Ugax.

m.dh.u (-umo, m.l) Shay kakoonsan, qolof adag oo ay dhasho nafleyda inta aan naasleyda ahayn, oo uu ku jiro abuurkii ilmaha iyo nafaqadii korin lahayd.

m.dh.u (-umo, m.l) Shay kakoonsan, qolof adag oo ay dhasho nafleyda inta aan naasleyda ahayn, oo uu ku jiro abuurkii ilmaha iyo nafaqadii korin lahayd.

f. n. egg (of chicken)

-ta: (n) egg (eeg) ~ ugxan

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ugac.

ukun-ta: (magac, dhedig, keli) unug dheddig oo ka soo go'ada xubinta bacriminta ee ilmagaleenka.

bw: ugax, unfax

de: egg (of chicken)

initial: u

lx: ukun

pd: (-ta Pl: ukumo ~ ukuno (/ha))

ps: n1-f-enum

syn: beed

key: ukun

بَيْضٍ، بَيْضَة

(Dhuub-ka)

1. Waxyaalo dhawr ah oo laysku xiray ama laysku duubay; xirmo.

2. Daliig mayrax ah ama wax la mid ah.

3. Sacab muggi; dhererto; xantoobo.

4. Ubaxa docihiisa middood.

dhuub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

dhuub²: m.dh Dhenged.

dhuub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax baaxaddiisa yaryar.

m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

m. n. thin person, long narrow object

dhuub v. bind long ~ thin objects together, bundle

dhuub m. n. bundle (of long ~ thin items); handful

-ay / tay: (v) make longer, slender and round; attenuate (a-ten-yu-weeyt)

(fal) wax dhuuban oo aan buurnayn ka dhig. Birta dhuub oo mudac le'ekeysii. Dh: miiq.

dhuub: (fal) sonkor, milix iyo wixii la mid ah, biyo ku mil oo resiin ka dhig. Sonkor noo dhuub. Dh: tariib.

dhuub -ka: (magac, lab, keli) liillan maydhax ah oo aan weynayn. Hoo dhuubka maydhaxda ah ii calali.

dhuub -ka: (magac, lab, keli) laacasha iyo faraha oo la soo goday lagu qaadi karo; sacab muggii. Dh: sacab.

-ka: (magac, lab, keli) dhagaculays uu maqalku adkaado.

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) dareere isjiidanaya oo ka soo baxa labada dul ee sanka. Dh: duuf, siin.

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) neef aan la xalaalayne, iskiisa u dhintay.

(Dhuug-ga)

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. la-mid: dhuuq.

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. m.f.dh, dhuugid. la-mid: dhuuq.

m. n., [collective] tse-tse fly

dhuug v. sip, suck in, inhale; smoke (tobacco)

-ga: (n) tsetse fly, also tzetze fly; a two-winged bloodsucking African fly

dhuug -ay / tay: (n) suck (sak); suckle (sakal); absorb (ab soorb) ~ nuug, dhuuq

(fal) nuug. Dhuug naaska. Dh: jaq.

dhuug-ga: (magac, lab, keli) cayayaan diqsiga waaweyn u eg oo waxa uu qaniino dhiigga ka jaqa. Dh: gendi, riibi.

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: dhuug².

v. sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

-ay / day: (v) 1. suck (sak); absorb (absoorby suckle (sakal); draw liquid ~ nuug, dhuug. 2. Inhale (inheely draw smoke into the lungs; puff (paf) ~ jiid

(fal) dareere qori ama farta geli ka dibna ka leefleef ama ka muudmuudso.

de: sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

lx: dhuuq

pd: (dhuuqay)

ps: v1=

key: dhuuq

(Dhuur-ta)

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

f. n., [collective] evergreen tree species

(Durr) S,C,Og Tamarix aphylla (L) Karst. Tamaricaceae,

N Tamarix nilotica (Ehrenb.) Bunge Tamaricaceae.

C, S Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.

-ka: (n) woods (wuudhisy, a dense growth of trees; forest (foorest) ~ jiq, baadiye

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka baxa dooxyada biyaha iyo dixaha oo laamo dhaadheer.

de: evergreen tree sp. grows at river banks and around lakes

lx: dhuur

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: dhuur

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn.

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn. m.f.dh, dhuusid.

v. break wind, pass gas, fart

-ay / tay: (v) fart (faartf break wind; expel intestinal gas

(fal) neef qadhmuun dabada ka sii daa.

de: break wind, pass gas, fart

lx: dhuus

pd: (dhuusay)

ps: v1=intr

key: dhuus