dugul — Macnaha & Turjumaada

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m. n. dark item, black thing

waa la naqliyay ✓

name-m dark, black

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil madaw u dhashay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

1

de: dark item, black thing (e.g., hair, eyes, gums, etc)

2

lx: dugul

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: dugul

waa la naqliyay ✓

name-f dark, black

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh madow u dhalatay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) timaha dameeraha iyo gamaanka kale margaagga kaga yaalla.

waa la naqliyay ✓

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fly

2

duul v. raid; attack

3

duul vl. n. attack, raiding

4

duul m. n. people, group of people

waa la naqliyay ✓

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

2

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

3

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

4

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw ah oo dhalaalaya.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xilliga waariga ee xiraadka ka dambeeya illaa habeen badhka. Dh: migil.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan ad'adkayn; jilicsan.

2

2. (Nugul-ka) Xoolaha intooda aan harraadka u adkaysan (lo'da, gammaanka).

waa la naqliyay ✓

1

nugul¹: m.l/dh.u Xoolaha aan harraadka u adkeysi badnayn sida lo'da, fardaha iyo idaha.

2

nugul²: f.mg4 (-glaa, -glayd) Nafley aan adkeysi lahayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

nugul¹: m.l/dh.u Xoolaha aan harraadka u adkeysi badnayn sida lo'da, fardaha iyo idaha.

2

nugul²: f.mg4 (-glaa, -glayd) Nafley aan adkeysi lahayn ahaansho. m.f.dh, nuglaan.

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] soft; delicate, weak, not hardy; docile

2

nugul m. n. animal that cannot endure thirst for a long time

waa la naqliyay ✓

1

Tenero

2

Tender

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan adkaysi lahayn. Yuusuf waa nin nugul.

2

nugul: (tilmaame) dhaqdhaqaaq leh oo aan aad u qotomin.

3

nugul: (tilmaame) dhegafudud oo dadka aqbala.

4

nugul -ka: (magac, lab, keli) dad iyo duunyaba intooda aan harraadka u adkaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Sugu-sha)

2

Madowga dhuxusha.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.kh S. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.kh S. ah: midab aad u madow.

waa la naqliyay ✓

f. n. black color of charcoal

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) madowga dhuxusha oo kale, madow dhalaal ku jiro.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhuxul, madow

2

de: black color of charcoal

3

initial: s

4

lx: sugul

5

pd: (/sha)

6

ps: n-f

7

key: sugul

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) naf la carar ku jira noloshii u dambaysay. Taliska dugulee, naflacaang ah, ee naxashka saaran... Dh: sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuguc-a)

2

(miro) sida miraha aad u bislaadaa noqdaan; hoobaan.

waa la naqliyay ✓

1

dhuguc¹: m.l 1. Miro aad u bislaaday; dhuubaan. 2. la-mid: dhugucid.

2

dhuguc²: f.mg1 (-gcay, -gucday; -gci) Miro aad u bislaasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] overripe fruit

2

dhuguc [inchoative] v. be ~ become overripe

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) ripe (raayp); fresh (fareesh); juicy (juu-si) ~ daray, bisil

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aad u billaw; wax xoog u bislaaday ahaw.

2

dhuguc -a: (magac, lab, keli) bislaashaha aadka ah ee midhaha. Midhuhu hadday dhuguc noqdaan ma kaydsamaan. Dh: bislaaddhaaf.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Qof gaaban oo murqo kuuskuusan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxu-sha)

2

1. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo; waxay ka samaysantay dhir malyuunno sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

3

2. Tan laga sameeyo qoryaha la gubey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): charcoal

waa la naqliyay ✓

name-m charcoal; black

waa la naqliyay ✓

-dhuxusha: (n) 1. charcoal (jaar-kool) ~ dhuxusha dhirta. 2. coal (kool) ~ dhuxusha dhulka laga qodo

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil u dhashay midab madaw.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) qoryaha marka la shido ee haddana la bakhtiiyo gubadka madow ee ka soo hadha. Alla dheeriyaa, dhuxusha ka madoobiyaa!

waa la naqliyay ✓

1

cf: madduul

2

de: charcoal

3

lx: dhuxul

4

pd: (-sha)

5

ps: n1-f-mass

6

key: dhuxul

waa la naqliyay ✓

فحم

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gabbaad dhaxanta ama cadceedda laga galo. Dh: dugsi. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socod liita soco. Dh: luud.

2

dugdug -ga: (magac, lab, keli) socodka qof gaboobay oo horey loo sii dhacdhaco. Dh: luud.

waa la naqliyay ✓

m.dh Baali; areebo.

waa la naqliyay ✓

duquel, pron. rel. - Kee

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) marka noole si orod iyo booddo ku jirto meel uga soo baxo. Durguf buu doofaarkii igaga soo yihi ijaarka beerta.

2

durguf: (tilmaame) qof waalan ama khafiifay.

3

durguf -ka: (magac, lab, keli) col jabay intii ka hadhay oo baydad ah ama firxad. Durgufkii ka hadhay gaaladaan doy ka ridayaaye.

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: with you ... using (X)

waa la naqliyay ✓

1

de: with you ... using (X) = ku (pro) + ku (prep) + la

2

lx: kugula

3

ps: pro + prep

4

key: kugula

waa la naqliyay ✓

m.l Beergooye.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dug-ga) Dugsi; duggaal.

2

2. (Dug-ta) a) Afgenbi u dhicid; ba', b) (Dug iyo deleb).

waa la naqliyay ✓

1

dug: m.l (-gag, m.l) 1. Meel aan dhaxan lahayn; duggaal; dugsi. 2. Dhinaca dabeyshu u socoto.

2

dųg¹: m.dh Delebka oo inta la rido aan wax dhibic ah lagu helin (cayaarta delebka).

3

dųg²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax jihadey u socdeen ka leexin. 2. (f.mg) Foorarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. shelter (from the wind ~ bad weather)

2

dug v. stoop down; fall face-down; have something bad happen (to oneself)

waa la naqliyay ✓

/dhag/ (v) eeg; dig.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) dibida loo adeegsado oo ah in yar hore u soco.

waa la naqliyay ✓

n., (udder, nipple) candho, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dul-ka) a) Labada dalool oo sanka ku yaal, midkiiba. b) Dalool yar sida kan irbadda.

2

2. (Du-sha) a) Oogada dadka, kd., korkeeda; kor; dhabar, b) Dhibaha oo loo adkaysto; adkaysiinyo; dhabar'adayg; dulqaad; sabir, c) Dhul sarreeya; dullo.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

1

dul¹: m.dh (-llo, ml.) 1. Oogada sare ee wax kasta leeyihiin. 2. Meel sare oo dhulka intiisa kale ka yara kacsan. 3. Sabir iyo adkeysi dhibaato loo yeesho.

2

dul²: m.dh (-llo, m.l) (juqraafi) Aad u fidsan, waa heer ama ugu badnaan heer meeleed oo dhul dheer, dhul sare ah.

3

dųl: m.l (-lal, m.l) 1. Labada dalool ee sanka middood. 2. Dalool kasta oo yar.

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Surface

waa la naqliyay ✓

Plateau

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc., [collective] top, surface; on, above, over, on top of, upon

2

dul [feminine] n., [abstract] patience

3

dul m. n. nostril

waa la naqliyay ✓

1

-dusha: (n) 1. patience (peey-shansi)-, tolerance (too-leensif, endurance (en-dhuurensi); tolerance (too-lerensi) ~ dulqaad. Ex: waxaan dul ma laha: this person has no patience. 2. top (taap), the uppermost part, surface (ser-fes). 3. dul -ka: (n) nostril (nastal)-, naris (neeres). Ex: sanka dulkiisa; openings of the nose

2

dul -dusha: (n) stony land

waa la naqliyay ✓

1

Pazienza

2

Patience

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labada dalool ee sanka midkood. Dul baa i xidhan caawa oo duray baa i haya.

2

dul-sha: (magac, dhedig, keli) oogada sare; xagga sare ee korka ah. Dh: kor. Li: hoos.

3

dul: (tilmaame) guud ahaan; si guud. Dul ahaan dhulku waa nabad.

4

dul-sha: (magac, dhedig, keli) dulqaad, adakaysi iyo xilkasnimo uu Ilaahay qof siiyo. Maxamed waa nin dul badan. Dh: dulqaad.

5

dul -sha: (magac, dhedig, keli) halka dumarku fooddada ku xidhaan ee dhexda ah, halkaas oo ay qadhaabka iyo maydhaxda ku ritaan. Dh: faraq, nabas.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

1

prep and preposition: to ... for / at; by (it) ... to (him)

2

ugu prep and preposition: most, -est [superlative.]

waa la naqliyay ✓

le plus (superlatif).

waa la naqliyay ✓

used to form the superlative of adjectives and adverbs

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw dhalaalaya ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Buul-ka)

2

1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn.

3

2. Aqalka shinbirta.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m. n. hut; nest

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Plural buulal- buulasha] hut (hat); makeshift dwelling ~ waab

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aqalka yar ee noocyada kala duwan leh ee ay shimbirtu dhisato.

2

buul -ka: (magac, lab, keli) aqalsoomaali aan si wanaagsan u dhisnayn, raro fiican ka samaysnayn.

3

buul -ka: (magac, lab, keli) timo badan ama dhogor badan. Dh: gas.

waa la naqliyay ✓

1

de: hut; nest

2

lx: buul

3

pd: (-ka Pl: buulal)

4

ps: n4-m

5

key: buul

waa la naqliyay ✓

عُش الطَّائِرِ، وَكْرِ، كُوحَ

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-uulay, -uushay) Wax hullaab ku qarin (qof).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

Earth

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Earth (our world ~ the third planet)

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land; homeland, fatherland; earth, dirt, soil, ground

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. land (laandh); territory (tere-tori); country ~ wadan. 2. earth (eerath) ground (grawndh); soil (sooyl) ~ ciid

waa la naqliyay ✓

1

Terra

2

Land

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dunida ballaadhan ee aan ku dhaqannahay, xiddigga keliya ee biyo iyo hawo leh ee noole dul degi karo ama lagu dul noolaan karo. Dh: arlo.

waa la naqliyay ✓

1

de: disease of camels

2

lx: dhul

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: dhul

waa la naqliyay ✓

أرض

waa la naqliyay ✓

/dhuwal/ (adj) labo ah, lammaan.

waa la naqliyay ✓

/duwel/ (n) 1. loollan, halgan, dirir (v) 2. loollamid, halgamid.

waa la naqliyay ✓

/dhal/ (adj) 1. damiin ah, fahmo-daran. e.g. His oldest child is very dull. (adj) 2. liita (xiiso-daran) (adj) 3. aan caddayn; aan dhalaalayn.

waa la naqliyay ✓

a., qulabsan, doqon, -ki, silcan (for work); to make dictionaries is a dull work; isku daranka erayada waa shuqul silcan.

waa la naqliyay ✓