duddo — Macnaha & Turjumaada

1

(Dudda-da)

2

Cido meel wada deggan; beel; degmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Ood ku wareegsan meel la degganyahay.

waa la naqliyay ✓

f. n. settlement, community, village

waa la naqliyay ✓

-duddada: (n) a group of nomadic families who are concentrated in a particular area; village (vi-laj) ~ beel

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel dhan walba laga xego oo badhtan ah. Nin la doonayaa duddo kuma jiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: settlement, community, village

2

lx: duddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: beel, degmo

6

key: duddo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: duud².

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ciddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: deddo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) aad iyo aad u miyirdoorsamid.

2

daddo -da: (magac, dhedig, keli) carcarta u horraysa ee nabarka. Dh: carcar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dedda-da)

2

Qabow badan; qarqaryo; dhaxan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow aad ah oo dhaxan badan leh. la-mid: daddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow aad ah oo dhaxan badan leh. la-mid: daddo.

waa la naqliyay ✓

f. n. cold, low temperature

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxan iyo qabow tiro badan oo uu xanuun keenay oo aad u daran. Dh: daddo.

waa la naqliyay ✓

1

de: cold, low temperature

2

lx: deddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: deddo

waa la naqliyay ✓

1

(Dudma-da)

2

Caro fudud oo ka timid wax la qoonsaday.

waa la naqliyay ✓

1

dųdmo: m.dh la-mid: didmo.

2

dudmo²: m.dh Caro lagu muujiyo fooltub iyo aftuur.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caro lagu muujiyo fooltub iyo aftuur.

waa la naqliyay ✓

f. n. fit of sulks; anger

waa la naqliyay ✓

1

Rabbia

2

Anger

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) socod cadho lagu tago oo inta wixii cadhada keenay la xallinayo la soo noqon waayo. Dudmo ayay dumaashiday ku magan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: fit of sulks; anger

2

lx: dudmo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dudmo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: didso.

waa la naqliyay ✓

v. deliberately frighten (an animal in order to clear it away)

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg dudi.

waa la naqliyay ✓

1

a: didso

2

de: deliberately frighten (an animal in order to clear it away)

3

lx: dudso

4

pd: (dudsaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: dudso

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) milix ama cusbo. Guddo ma laha raashinku.

waa la naqliyay ✓

1

(Kudda-da)

2

Orod booddo ku anbabbaxa oo xawli dheer leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Orod booddo ku anbabbaxa oo xawli dheer leh. 2. Dagaal aan habeys-nayn oo aan laysu tureyn. 3. Masaafada u dhexeysa laba qof oo orotameysa oo kala horreeysa. 4. Orgoodka gammaanka.

waa la naqliyay ✓

f. n. fast running pace, gallop

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) orod booddo ku anbabbaxa oo xawli dheer leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kud

2

de: fast running pace, gallop

3

lx: kuddo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: kuddo

waa la naqliyay ✓

1

(Mudda-da)

2

Waqti; goor; waa; shin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqti, goor, waa, shin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqti, goor, waa, shin.

waa la naqliyay ✓

f. n. period of time

waa la naqliyay ✓

-muddada: (n) period (pir'yadh)-, duration (duureey-shin); an interval of time ~ kal

waa la naqliyay ✓

1

Periodo

2

Period

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xilli go'an oo la isla og yahay. Muddo noo qabo. Dh: door, shin, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: cabbaar

3

de: period of time

4

lx: muddo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-time

7

key: muddo

waa la naqliyay ✓

مدة

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bowd-ka)

2

Oodda xerada ama ardaaga, derbigeeda; mus; gaso; duddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Degma-da)

2

1. Rugta la deggan yahay.

3

2. Cid; beel; duddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gasa-da)

2

Xerada ama aqalka salkooda danbe; duddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Qeyra-da)

2

1. Dad meel miyi ah wada deggan; duddo; beel.

3

2. Beesha shinnida.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

/swoorm/ (n) raxan (sida shinni ama dad duddo u wada socda) (v) 2. raxan u wada socosho (tiro badan isku raacid, sida shinnida).

waa la naqliyay ✓

-buulada: (n) small village; hamlet (haam lit) ~ duddo

waa la naqliyay ✓

Duddo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shayga aan cadceedda iyo debadda laga xeraynin ee bannaanka yaalla ama aan qarsoonayn. Dh: bannaanyaal, dibadyaal. Li: duddoyaal.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan duqsiga u eg oo dadka iyo nafleyda kale qaniina cudurana u keena. Dh: gemi.

2

gandi -ga: (magac, lab, keli) cudur iyo jirro ka dhalata dikhsiga dhiigga nuuga ee xoolaha laaya.

3

gandi -ga: (magac, lab, keli) reer ama duddo meel wada daggan.

waa la naqliyay ✓

1

de: settlement, group of families, community; [col] colonization

2

hm: 3

3

lx: beel

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f

6

syn: beled, degmo, duddo

7

key: beel_3

waa la naqliyay ✓

1

de: settlement; camp; community, town; administrative district

2

lx: degmo

3

pd: (-da)

4

ps: n6-f

5

syn: beel, duddo

6

key: degmo

waa la naqliyay ✓

1

(Dudduma-da)

2

Duddun; (ama dundumo).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: duddun.

waa la naqliyay ✓

f. n. termite mound, ant hill

waa la naqliyay ✓

-duddumada: (n) anthill ~ duddun, dundumo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kuus ciid ah oo siyaabo kala duwan u samaysan oo aboorku dhiso. Dh: dundumo.

waa la naqliyay ✓

1

de: termite mound, ant hill

2

lx: duddumo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: duddun

6

key: duddumo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday,-ootay) la-mid: deddoo.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhaxan iyo qabaw daraaddii, la qadhqadhyoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) la-mid: deddow.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Qabow aad ah oo dhaxan badan leh. la-mid: daddoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Qabow aad ah oo dhaxan badan leh. la-mid: daddoo.

waa la naqliyay ✓

(fal) qabaw ha ku helo; aad u qadhqadh. Dh: qadhqadhyoo, dhaxmoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax deddo hayso noqosho. la-mid: daddow.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax deddo hayso noqosho. m.f.dh, deddoobid. la-mid: daddow.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg deddoo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhidda-da)

2

Caanaqub, kashiito, yaadaddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Caanaqub; kashiito.

waa la naqliyay ✓

f. n. porcupine

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan kuusan oo fuq yuuban, dushana qodxo dhaadheer ku leh oo ka mid ah duurjoogta hilibkoodu xalaasha yahay. Dh: gashiito, caanoqub, raamsato.

waa la naqliyay ✓

1

de: porcupine

2

lx: dhiddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dhiddo

waa la naqliyay ✓

1

(Diidda-da)

2

Oggolaad la'aan; wax yeelis la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ku gacan sayridda lagu gacan sayro codsi, amar, siismo iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

dįiddo: m.dh Ku gacan sayridda lagu gacan sayro codsi, amar, siismo iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

f. n. refusal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la is faray ama talo la soo jeediyay, oo aan la oggolaan. Dh: diiddanaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: refusal

2

lx: diiddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: diiddo

waa la naqliyay ✓

1

(Duddun-ta)

2

Taallo adag oo kolkol aad u dheer oo jaad aboorka kamid ahi samaysto; wuxuu ka dhisaa ciid candhuufo lagu qooyey; duddumo; (ama dundun).

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-ooyin, m.l) Taallo dhoob adag ka samaysan, godad leh oo nooc aboorka ka mid ahi candhuuftiisa ku dhiso. la-mid: duddumo, dundumo, dundun³.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-ooyin, m.l) Taallo dhoob adag ka samaysan, godad leh oo nooc aboorka ka mid ahi candhuuftiisa ku dhiso. la-mid: duddumo, dundumo, dundun.

waa la naqliyay ✓

f. n. ant hill, termite mound

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) anthill ~ duddumo

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ku garab dhashay duddun. Waxa kale ee loo baxshaa wiil dhashay isaga oo buurri darteed dundumo la moodo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid uu aboorku qandhuuftiisa ku qooyo oo inta uu dhoobo ka dhigo, dhis weyn ka sameeyo. Duddun dheeraataaba way dumi. Dh: dundumo, dudumo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dundumo ~ dundun

2

de: ant hill, termite mound

3

lx: duddun

4

pd: (-ta Pl: duddumo (/ha))

5

ps: n1-f

6

key: duddun

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Ilmo duud ku xambaarasho. 2. Biyo yar oo weel salkiisa ku jira ka shubasho.

waa la naqliyay ✓

magaca gabadh xaambaaristeedu fududayd ahayd ama miisaan yarayd xilligay dhalatay.

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin, dan ama wax la mid ah, maarayso adiga oo aan cid kale ku talo galin; talo abaabulo ama maamulo.

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saxaro. 2. Cudur geela dhabxanagga kaga dhaca.

waa la naqliyay ✓