dooyo — Macnaha & Turjumaada

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Col ilaala ah; duul; dad. 2. Caws waaweyn oo dooxooyinka ka baxa oo ay xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. attack force, war party

2

dooyo [feminine] n. grass species

waa la naqliyay ✓

Eragrostis cilianensis 10, Panicum coloratum 10

waa la naqliyay ✓

1

(Doio) C Coelachyrum stoloniferum C.E. Hubb. Gramineae.

2

N Dactyloctenium aegytium (L) Willd. Gramineae.

3

C Eragrostis cilianensis (All.) Lut.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

name-m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh firfircoon oo lagu metaalay weerar.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro dad ah oo kooban oo col sahan u ah.

2

dooyo-da: (magac, dhedig, keli) geed cawsaad aan dhaadheerayn oo jilicsan kana baxa balliyada iyo buurahaba. Sicii dooggii, dooyo meersaday, daleel ma habsado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hab qof fadhiyaa uu maro jilbaha iyo dhabarka isugu xiro oo ku nasta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) koox yar oo millateri ah oo sirdoon ahaan wax u kormeeraysa. Dh: dooyo.

waa la naqliyay ✓

nickname; name--m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil weerar iyo dagaal dhexdiisa dhashay. Waxa kale ee loo baxshaa wiil dhiirran oo weerar la moodo.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciiddiisu midab gaduudan leedahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciiddiisu midab gaduudan leedahay.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) Meel roob badan ku di'id.

waa la naqliyay ✓

1

v. fall abundantly (of rain)

2

doogo v. reopen, become painful (of an old wound)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul, doog yeelo oo tigaad cusub bixi.

2

doogo: (fal) nabar, goco oo hoosta ka soo bukoo.

3

doogo -da: (magac, dhedig, keli) midab cagaar ah oo sida doogga u eg. Shaati doogo ah iyo surwaaal bunni ah isku qaado. Dh: akhtar, cagaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caws dhaadheer, rarada laga sameeyo oo geed gaabyada ka hoos baxa.

waa la naqliyay ✓

m.l Nagaarka ka soo hoos baxa dalagga la beero.

waa la naqliyay ✓

m.l Nagaarka ka soo hoos baxa dalagga la beero.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caano laga dhuro geedka baarka ama bahaashka la yidhaa. Dh: shelemi.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) Wax raadsasho (nafley).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) Wax raadsasho (nafley). m.f.dh, doonasho.

waa la naqliyay ✓

v. go get, fetch for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) si iskaa ah ama goonidaada ah wax u raadso. Dh: raadso.

waa la naqliyay ✓

1

de: go get, fetch for oneself

2

lx: doono

3

pd: (doontay / doonatay)

4

ps: v3b=

5

xe: They went to fetch firewood.

6

xv: Xaabay doonteen.

7

key: doono

waa la naqliyay ✓

1

(Doora-da)

2

1. Shinbiraha gurijoogta ah, tooda dheddig; diyaad dheddig; digaag.

3

2. Baaro.

waa la naqliyay ✓

1

dooro¹: m.dh 1. (u) Shimbir aan buubin, guri joog ah oo dadku manaafacaadsadaan; digaag. 2. (u) Digaagga middeeda dheddig. 3. Baaro.

2

dooro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xulasho. 2. Cid doorasho ku jirta codsiin.

waa la naqliyay ✓

1

dooro¹: m.dh 1. (u) Shimbir aan buubin, guri joog ah oo dadku manaafacaadsadaan; digaag. 2. (u) Digaagga middeeda dheddig. 3. Baaro.

2

dooro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xulasho. 2. Cid doorasho ku jirta codsiin. m.f.dh, doorasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pick and choose, select for oneself; elect

2

dooro [feminine] n. chicken, hen

3

dooro [feminine] n. smegma (white substance by sexual organs)

waa la naqliyay ✓

1

-doorada:. (n) chicken (ji-kin); poultry (pool-tari); fowl (faawl) ~ digaag.

2

dooro² -doorada: (n) smegma (ismeg-ma) ~ baaro

3

dooro -doortay / dooratay: (v) choose (juus); select (salekt); pick out; make one's choice. Ex: fadlan mid dooro! please choose one!

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pollo, generico;

2

(E) Chicken, generic

3

(S) Dooro, DORA (S. c. m.: Doro, Dora)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) digaagadda naalada dhasha. Dooro ayaan u qalay martida. Dh: digaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooxa-da)

2

Dhul hooseeya oo dhinacyada buuro ama dhulal sarreeyaa ka xigaan.

waa la naqliyay ✓

1

dooxo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Dhul hooseeya oo dhinacyada buuro ama dhulal sarreeya ka xigan.

2

dooxo²: m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Godan dhuuban, dheer oo dhulka korkiisa ah, oo badanaa leh tiiro hoosaad caadi joogto u ah.

waa la naqliyay ✓

1

dooxo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Dhul hooseeya oo dhinacyada buuro ama dhulal sarreeya ka xigan.

2

dooxo²: m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Godan dhuuban, dheer oo dhulka korkiisa ah, oo badanaa leh tiiro hoosaad caadi joogto u ah.

waa la naqliyay ✓

Valley

waa la naqliyay ✓

f. n. valley, dry river valley

waa la naqliyay ✓

-dooxada: (n) valley (vaali) a lowland between ranges of mountains, hills, or other uplands

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul ballaadhan oo biyo fadhiisin leh dooguna si fiican uga baxo oo aan dhagax iyo buur toona lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: valley, dry river valley

2

lx: dooxo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dooxo

waa la naqliyay ✓

1

(Hooya-da)

2

Qof dumar ah ama nafley kale oo dheddig oo ilmo dhalay; habar; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

hooyo¹: m.l.w eeg hoy.

2

hooyo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. U.j: hooyoy! 4. U.j: wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. u-j hooyoy! 4. u-j wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mother

2

hooyo v. come ~ go home at the end of the day

waa la naqliyay ✓

-hooyada: (n) mother (maathar); mama or mamma

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid ka caloosha ilmaha ku siday ee naaska nuujiya; qof dumar ah ama nafley dhedig oo kale oo ilmo dhalay. Dh: ummo, hiindo. Li: aabbo.

waa la naqliyay ✓

وَالِدَة وَأُمِّ

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) loo adeegsado, wixii aan la hubin laakiin la rajaynayo. Dh: billaayoo, tolow.

waa la naqliyay ✓

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyo) N Kirkia burgeri Stannard. Simaroubaceae.

2

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedcaleemaad ka baxa buuraleyda didibka ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooyeyn-ta)

2

Dooyo dooyo u socosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dooyo; col

2

de: attack, raiding

3

hm: 3

4

lx: duul

5

pd: (-ka)

6

ps: vn-m

7

key: duul_3

waa la naqliyay ✓

1

cf: duul

2

de: attack force, war party

3

hm: 1

4

lx: dooyo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: dooyo_1

waa la naqliyay ✓

1

de: grass sp.

2

hm: 2

3

lx: dooyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-gen

6

key: dooyo_2

waa la naqliyay ✓

1

(Dhooba-da)

2

Ciid jilicsan oo budo ah oo kolkay qoydo is qabqabsata oo dheryaha, kd., laga sameeyo, waxna lagu dhisto; dhooqo.

waa la naqliyay ✓

1

dhoobo¹: m.dh Ciid budo ah, qoyan oo is haysata.

2

dhoobo²: m.dh (jooloji) Nooc ciidda ka mid ah oo ah budo khafiifa, oo ah ma habe. Dhoobadu waxay noqotaa balaastig marka biyo lagu daro. Dhoobadu waxay ka koobantahay dhadhaabo-lakabeed iyo aluminiya.

3

dhoobo³: f.g3 (-btay, -batay) 1. Meel istuumin (xoolo, dad iyo wixi lamida). 2. Waabaayo marsasho (fallaar). 3. Dhis (guri iyo wixi lamida) salaaxasho. 4. Wax dhoobo marsasho. 5. Dheri iyo wixi lamida dhoobo ka samaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhoobo¹: m.dh Ciid budo ah, qoyan oo is haysata.

2

dhoobo²: m.dh (jool.) Nooc ciidda ka mid ah oo ah budo khafiifa, oo ah ma habe. Dhoobadu waxay noqotaa balaastig marka biyo lagu daro. Dhoobadu waxay ka koobantahay dhadhaabo-lakabeed iyo aluminiya.

waa la naqliyay ✓

Clay

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] mud, dirt, soil, clay; daub; china, porcelain

2

dhoobo v. pile up; come in great numbers

waa la naqliyay ✓

-dhoobada: (n) mud (madh); clay (kaleeyf sludge (islaaj) ~ dhooqo, dhiiqo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad badan meel soo tubo oo soo ururso.

2

dhoobo -da: (magac, dhedig, keli) ciiddu markay qoyantahay ee ay jilicdo.

3

dhoobo-da: (magac, dhedig, keli) camuud jilicsan marka ay qoyantahay.

waa la naqliyay ✓

وحل، وَحَل

waa la naqliyay ✓

name-f travel abroad, emigrate; embark, ride off -- away; depart, leave

waa la naqliyay ✓

1

(Dhooqa-da)

2

Dhoobada qoyan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhoobo aad u qoyan. 2. Wasakh.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhoobo aad u qoyan. 2. Wasakh.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): mud

waa la naqliyay ✓

-dhooqada:: (n) mud (madh) wet, sticky, soft soil ~ dhiiqo-da

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhoobo.

waa la naqliyay ✓

1

de: mud

2

lx: dhooqo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhooqo

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m intelligent

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil laga filayo inuu yeesho fahmad badan.

waa la naqliyay ✓

1

(Doobba-da)

2

1. Geesaha fiiqfiiqan oo dheerdheer oo lo'da, kd.

3

2. Doobta awrta qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. geesaha fiiqfiiqan oo dhaadheer oo lo'da. 2. la-mid: doob².

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] horns of cattle

2

doobbo [feminine] n. froth from the mouth of a male camel

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) doobta awrta. Baarqab aan doobbo lahayni baarqab maaha.

2

doobbo -ha: (magac, lab, keli) geesaha dhaadheer ee lo'da. Dh: geeso.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday;-oobi) Wax doog ka soo baxay noqosho (meel).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday;-oobi) Wax doog ka soo baxay noqosho (meel). m.f.dh, doogoobid.

waa la naqliyay ✓

v. be covered with greenery; prosper, thrive

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul naq helay, doog yeelo.

2

doogow -ga: (magac, lab, keli) doog yeelasho. Dhulku imika ayuu doogow bilaabayaa. doograac -a: (magac, lab, keli) cid kolba halka uu doog jiro uun daba socota oo u guurta. Nin xoolo wataa waa doograac.

waa la naqliyay ✓

1

de: be covered with greenery; prosper, thrive

2

lx: doogow

3

pd: (doogoobay)

4

ps: v1=intr

5

key: doogow

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob iyo barwaaqo helid. 2. Xoolo biyo la doonid. 3. Ka d.: nabar, dhibaato iyo wixi lamida ka bogsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob iyo barwaaqo helid. 2. Xoolo biyo la doonid. 3. Ka d.: nabar, dhibaato iyo wixi lamida ka bogsasho. m.f.dh, doogsasho.

waa la naqliyay ✓

v. receive abundant rain

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg doogo.

waa la naqliyay ✓

1

de: receive abundant rain

2

lx: doogso

3

nt: doogsad (ka) [vn2-m], doogsasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (doogsaday)

5

ps: v3a=

6

key: doogso

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul sare oo siman.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Wax, wax kale ku beddelasho. 2. (f.g) Wax sarrifasho (lacag). 3. (f.mg) Cudur ka bogsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Wax, wax kale ku beddelasho. 2. (f.g) Wax sarrifasho (lacag). 3. (f.mg) Cudur ka bogsasho. m.f.dh, doorsasho.

waa la naqliyay ✓

v. change; heal, get better; exchange

waa la naqliyay ✓

1

de: change; heal, get better; exchange

2

lx: doorso

3

pd: (doorsaday)

4

ps: v3a=

5

key: doorso

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-yeeyay, -yeysay) Fardo ku ilaala tegid.

waa la naqliyay ✓

v. walk slowly

waa la naqliyay ✓