Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. (Doon-ka) a) Xoolaha tabarta yar oo aan ceelka gaari karin oo guryaha lagu waraabsho. b) Ciidda iyo dhoobada ceelasha dheerdheer uurkooda laga soo saaro. c) * Wixii sidaas oo kale dhulka uurkiisa hoose laga doono oo laga soo baxsho. d) Ciid sida tallatiirriyaadda u samaysan oo ceelasha dheerdheer dhinacyadooda ka abuuranta; taallo ka samaysantay waxyaalaha dhulka uurkiisa hoose laga soo baxsho oo ceelasha agtooda lagu qubo.

2

2. (Doon-ta) Gaadiid-badeed markabkana ka yar bedenkana ka weyn; xaryan; (ama doonni).

waa la naqliyay ✓

1

doon¹: m.l 1. Xoolo tabar yar oo aan aroor dheer geli karin. 2. Meel dhulka inyar ka yara kacsan. 3. Ciidda iyo dhoobaha ceelasha dhaadheer hoostooda laga soo saro.

2

doon²: f.g/mg1 (-oomay, -oontay; -oomi) 1. (f.g) Ceel dhoobo ka soo saarasho. 2. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida caatoobid.

3

doon³: f.g1 (-nay, -ntay; -ni) 1. Wax rabid. 2. Wax raadin. 3. Gabadh guur laga doonayo reerkooda weydiisasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-oomo/-nyo, m.l) Gaadiid badeed shiraac leh oo markabka ka yar bedenkana ka weyn; xaryan. la-mid: doonni.

waa la naqliyay ✓

1

doon: f.g1 (-nay, -ntay; -ni) 1. Wax rabid. 2. Wax raadin. 3. Gabadh guur laga doonayo reerkooda weydiisasho. m.f.dh, doonid.

2

dǫon m.dh (-oomo/-nyo, m.l) Gaadiid badeed shiraac leh oo markabka ka yar bedenkana ka weyn; xaryan. la-mid: doonni.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: will, shall, be about to do something [future]

2

doon v. want, desire, wish, like; look for, seek, search for, ask for; ask in marriage, be betrothed to

3

doon v. dredge, extract mud from (a well, etc.)

4

doon m. n., [collective] mud dredged from the bottom of a well; mineral

5

doon m. n., [collective] animals too weak to be driven to the wells

6

doon [feminine] n. boat, ferry-boat, small sailing vessel

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (n) want (want); desire (di-zaayer); seek (siik); look for; like ~ rab. Ex: maxay doonaysaa? What does she wants?

2

doon -ta: (n) boat (boowt); ferry (feeri); vessel (ve-sal) ~ doonni

3

doon -ka: (n) weak animals

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax maqan oo aan laga maarmayn raadi. Baadi nimaan soo helin ma doonin.

2

doon: (fal) rab oo niyadda ka jeclaw. Arraweelo waxay tiri: dumaroow waxaad doonaysaan marka hore diida.

3

doon: (fal) gabadh dadkii dhalay weydiiso; gabadh guur awgii u doon.

4

doon -ka: (magacwadareed) adhiga inta aan aroori karin ee tabaryari la soo hadha. Dh: xaas.

5

doon -ta: (magac, dhedig, keli) gaadiidka badda mid ka mid ah oo leh shiraac iyo tiir dheer. Doon miyaad ku safartay weli?

waa la naqliyay ✓

سَفِينَة

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoon-ta)

2

1. Haan biyood oo weyn.

3

2. Tol; qolo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-oomo, m.l) 1. Haan biyood weyn. 2. Xabag weyn.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. large water vessel

2

dhoon [feminine] n. lineage, clan, kinsmen

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xabagta weyn ee ka baxda cadaadda. Dhoonta iiga soo goo geedka.

2

dhoon -ta: (magac, dhedig, keli) haanta biyaha lagu shubto ee weyn. Dhoonta higaagga u xidh. Dh: haan.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) Wax raadsasho (nafley).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) Wax raadsasho (nafley). m.f.dh, doonasho.

waa la naqliyay ✓

v. go get, fetch for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) si iskaa ah ama goonidaada ah wax u raadso. Dh: raadso.

waa la naqliyay ✓

1

de: go get, fetch for oneself

2

lx: doono

3

pd: (doontay / doonatay)

4

ps: v3b=

5

xe: They went to fetch firewood.

6

xv: Xaabay doonteen.

7

key: doono

waa la naqliyay ✓

1

(Doqon-ka, Doqon-ta)

2

Aan aqoon iyo garaad badan lahayn; nacas; dabbaal; seegseeg.

waa la naqliyay ✓

1

doqon¹: m.l (-nno, m.dh) Nin aan caqli iyo garaad badan lahayn; dabbaal.

2

doqon²: m.dh (-no, m.l) Haweeney aan caqli iyo garaad badan lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Nin aan caqli iyo garaad badan lahayn; dabbaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. stupid person, fool

waa la naqliyay ✓

-ta/ka: (n) stupid (istuupidh) person; fool (fuul); idiot (id-yat); foolish or stupid person, dolt (doolt); dumb (dam), silly (sill), goofy (guufi) or foolish (f. dish) person ~ nacas, dabaal

waa la naqliyay ✓

1

Stupido

2

Stupid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof rag ah oo aan garaad ku filan lahayn. Dogon hana u gargaarin hana gargaarsan. Dh: nacas, coon, caran, dabbaal. Li: fariid.

2

doqon -ta: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo aan garaad ku filan lahayn. Dab sayax iyo dogon ba waa la culaysiyaa. Dh: coon, dabbaalad, caran.

waa la naqliyay ✓

1

de: stupid person, fool

2

lx: doqon

3

pd: (-ka ~ -ta Pl: doqommo (/da))

4

ps: n2c-m/f

5

xe: You stupid woman!

6

xv: Doqonyahay!

7

key: doqon

waa la naqliyay ✓

1

(Aakhira-da)

2

Meesha iyo nolosha danbe oo lagu noolaan doono, kolka adduunka laga tago.

waa la naqliyay ✓

1

(Afeef-ta)

2

Hadal, kolka la dooda hayo la hormarsado, oo waxyaalo la oran doono marmarsiinyo looga dhigo, ama waxyaalo laga baqa hayo sooqaadkood lagu gudbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aflax-a)

2

Waxa la doonayo (waxbarasho...) oo guul iyo liibaan laga gaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Alkun-ka)

2

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

3

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Amaah-da)

2

Xoolo qof qof ka doono, oo haysto, oo goor lagu ballamay kaddib, kii horoo lahaa uu u cesho.

waa la naqliyay ✓

1

(Argaggixisa-da)

2

1. Dad ama urur, argaggixin ku doonta danohooda, siiba kuwa siyaasadeed.

3

2. Wax lala argaggaxo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aroor-ka) a) Biyo doonasho (xoolo). b) Hoos aadid; degitaan; jeexniin; daliig qodan.

2

2. (Aroor-ta) Kolka waagu beryo; waabberi; arooryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroorid-da)

2

1. Biyo raadin; biyo doonid.

3

2. Hoos u dhigid; wadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroorin-ta)

2

1. Biyo la doonid; ceel u kaxayn.

3

2. Hoos u dhigid, u dejin, ku fogeyn.

4

3. Qof hurda riyo wax ku tusid.

waa la naqliyay ✓

1

(Awaaji-ga)

2

War la doona hayo in dad badan la gaarsiiyo, oo lagu dhawaaqo ama si kale loo faafiyo; naado

waa la naqliyay ✓

1

(Baadiggef-ka)

2

Baadidii oo aan fudayd lagu helin oo iyadoo la doondoona hayo hadba dhinac laga maro.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaryoomid-da)

2

(doonni) markab ama deked, ka furasho, ka goosasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Banduul-ka)

2

Meel doonyaha dhexdooda ku taal oo loo sameeyey in biyuhu ku soo ururaan oo dabadeed laga dhuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Barrad-da)

2

Xarig kamid ah xargaha waaweyn oo faarmaanka doonyaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Barroosin-ka)

2

Bir culus oo ilko dhawr ah oo dib usoo laaban iyo dabo daloosha oo silsilad loogu xiro leh, oo maraakiibta iyo doonyaha badda loogu tuuro kolka la joojina hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bartiyaqaan-ka)

2

Qofka wixiisa keliya yaqaan oo dadka aan wax ku darsan; aan hantidiisa wax ka bixin dadka kalena, wax ka doonin; muudal, dhabcal, masuug.

waa la naqliyay ✓

1

(Barya-da)

2

Hadal cid wax lagaga doona hayo; tuugmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Basla-ha)

2

1. Baadiddoon aan raad iyo baytin midna loo hayn oo socod iyo wareeg badan.

3

2. Wax hab la'aan lagu doono oo aan jaangooyo hore loo dhigin.

waa la naqliyay ✓

1

(Beden-ka)

2

Gaadiid badeed oo doontana ka yar huurigana ka weyn oo lagu kalluunsado.

waa la naqliyay ✓

don, n.m. - Hibo; hadyad

waa la naqliyay ✓

1

1. (Oon-ka) Biyo u baahasho; harraad; surmi.

2

2. (Oon-ta) Cunno; soor; oomati.

waa la naqliyay ✓

1

oon¹: m.l Baahi biyo la cabbo loo qabo; harraad.

2

oon²: m.dh Wax kasta oo la cuno ama la cabbo, cunto.

3

oon³: f.mg1 (-oomay, -oontay; -oomi) Biyo rabid.

waa la naqliyay ✓

1

oon¹: m.l Baahi biyo la cabbo loo qabo; harraad. oon²: m.dh Wax kasta oo la cuno ama la cabbo, cunto.

2

oon³: f.mg1 (-oomay, -oontay; -oomi) Biyo rabid. m.f.dh, oomid.

waa la naqliyay ✓

1

conj., neg. and ... not; that ~ which ... not

2

oon [conjunction], vl. pron. which I ...; and I ...

3

oon v. be thirsty

4

oon m. n., [abstract] thirst

5

oon [feminine] n., [collective] food, nourishment; drink, beverage

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. thirst (ther esi) 2. oon -oomay / oontay: (v) feel thirst

2

oon: (conjunction) used to connect words or phrase; and (andh) ~ oo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo u baaho. Oon ad harraadka aragtide. Dh: harraad, dhanqalan.

2

oon -ka: (magac, lab, keli) harraad; biyo la cabbo la'aan. Dh: harraad.

3

oon-ta: (magac, dhedig, keli) cunto wixii dux ama dufan leh. Qof oon xoolaad haysta macaluuli ma disho.

4

oon-ta: (magac, dhedig, keli) eeg oomatida.

waa la naqliyay ✓

1

(Boon-ta)

2

(dad) Sab.

waa la naqliyay ✓

1

boon¹: m.l (boon, m.dh) Nin nolol maalmeedkiisa ka soo saaro ugaarsashada.

2

boon²: m.dh 1. Beel ugaarsato ah. 2. Haweeney ka tirsan dadka ugaarsiga ku nool.

waa la naqliyay ✓

1

boon¹: m.l (boon, m.dh) Nin nolol maalmeedkiisa ka soo saaro ugaarsashada.

2

boon²: m.dh 1. Beel ugaarsato ah. 2. Haweeney ka tirsan dadka ugaarsiga ku nool.

waa la naqliyay ✓

m. n. Boon (low caste Somali)

waa la naqliyay ✓

(n) Bonn; the de facto capital of Germany

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aan nasab ahayn ama la addoonsado.

2

boon -ka: (magac, lab, keli) heshiis dad laga saxeexo, lana ganaaxo ciddii ama beeshii jebisa.

3

boon -ta: (magacwadareed) dad bilaa sabab iyo gardarro lagu takooro oo caado ahaan la yaso. Boon bartay dhaleen in badan bay gudub tirsanayaane. Dh: sab.

4

boon-ta: (magac, dhedig, keli) ururka ku bahoobay kabdhowga. Waayadii horre waxay ahaayeen horin dagaal ama ugaarsasho ku bahooday, iyadoon sinji loo abdeyin.

5

boon -ta: (magac, lab, keli) qaansada gamuunka iyo fallaarta laga rido.

waa la naqliyay ✓

1

cf: caadaqaate

2

de: Boon (low caste Somali)

3

lx: Boon

4

pd: (-ka ~ -ta Pl: Boon (ta))

5

ps: n5-m/f

6

key: Boon

waa la naqliyay ✓

1

(Coon-ka, Coon-ta)

2

Qof fil weyn, laakiinse qarsada oo uusan ka muuqan oo la moodo inuu dhallin yar yahay; guun; hoosubbax.

waa la naqliyay ✓

1

coon¹: m.l (-nan, m.l) 1. Nin gaaban oo aan da'diisu ka muuqan. 2. Dab, webi, bad iyo wixi lamida agtooda. Tusaale: “Dabka c.kiisa”: dabka agtiisa.

2

coon²: m.dh (-oomo, m.l) 1. Haweeney gaaban oo aan da'deeda ka muuqan. 2. Gabar da' weyn oo aan la guursan; guumeys.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Nin gaaban oo aan da'diisu ka muuqan. 2. Dab, webi, bad iyo wixi lamida agtooda. Tusaale: Dabka c.kiisa: dabka agtiisa.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. midget, male dwarf; man who does not show his age

2

coon [feminine] n. midget, female dwarf; woman who does not show her age

waa la naqliyay ✓

-ka I ta: (n) someone who appears much younger than his or her age ~ hoos u bax, guun

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof da'da qarsada ama aan korsiin fiican helin. Dh: hoos'ubax, coomir.

2

coon-ka: (magac, lab, keli) kambalka ama meesha dhow. Dh: ag, koon, kambal.

3

coon -ka: (magac, lab, keli) qof maan gaaban; qof aan garaad fiican iyo garasho lahayn. Dh: doqon, nacas, dabbaal.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Doob-ka) Ninka aan weli guursan, filkii la guursan jireyna gaarey oo in door ah dhaafay.

2

2. (Doob-ta) Xubin yar oo kolay qaabki leh oo awrka qooqani afka ka soo rido oo laallaadsho kolkuu wax guulayo; doobbo.

waa la naqliyay ✓

1

doob¹: m.l (-bab, m.l) Nin aan weli guursan.

2

doob²: m.dh Cad yar, qaab kiish leh, cod weyn bixiya oo awrkaqooqani afka soo rido; gulgulo. la-mid: doobbo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Nin aan weli guursan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bachelor, virgin boy

2

doob [feminine] n. froth from the mouth of a male camel

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bachelor (baajilar); single person; an unmarried man

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wiilka aan weli guursan. Doob tuhun baa dilay.

2

doob -ta: (magac, dhedig, keli) xuuub cas oo awrku marka uu qooqan yahay uu afka ka soo tuuro. Doobta ayuu awrkii soo saaray.

waa la naqliyay ✓

عازب

waa la naqliyay ✓

1

(Dooc-a)

2

(Dooc iyo dareen) war sugan.

waa la naqliyay ✓

m.l War sugan.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) war aad xaqiiqdiisa haysid. Dooc iyo dareen midna uma lihi warkaaga.

waa la naqliyay ✓

1

1. ° (Dood-ka) Kabaha Soomaalida jaad kamid ah.

2

2. (Dood-da) Hadal; dabuub; baane; muran.

waa la naqliyay ✓

1

dood¹: m.dh (-do, m.l) Hadal lagu falanqaynaayo arrin lagu muransanyahay oo la rabo in laga gungaaro.

2

dood²: m.dh (-do, m.l) 1. (xisaab) Marka laga hadlayo loojig, waa susun hawraaro ama weedho ah oo ka bilaabanta urur qaadashooyin ah kuna dhammaata go'aan. 2. (xisaab) Urur hawraaro ama weedho ah oo loo yaqaan afeef iyo hawraar lagu soo gooyay oo loo yaqaan go'aan.

3

dood³: f.mg1 (-day, -dday) Arrin lagu muransanyahay oo la rabo in lagu gun gaaro ra'yi ka jeedin.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: nooc kabaha ka mid ah oo saanta geriga laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

dood¹: m.dh (-do, m.l) Hadal lagu falanqaynaayo arrin lagu muransanyahay oo la rabo in laga gungaaro.

2

dood²: m.dh (-do, m.l) 1. (xisaab) Marka laga hadlayo loojig, waa susun hawraaro ama weedho ah oo ka bilaabanta urur qaadashooyin ah kuna dhammaata go'aan. 2. (xisaab) Urur hawraaro ama weedho ah oo loo yaqaan afeef iyo hawraar lagu soo gooyay oo loo yaqaan go'aan.

3

dood³: f.mg1 (-day, -dday) Arrin lagu muransanyahay oo la rabo in lagu gun gaaro ra'yi ka jeedin. m.f.dh, doodid.

4

dǫod: m.l.kh D. ah: nooc kabaha ka mid ah oo saanta geriga laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

Argument

waa la naqliyay ✓

1

v. debate, argue, dispute, discuss; criticize

2

dood vl. n. act of arguing

3

dood [feminine] n. discussion, argument, debate

4

dood pron., det, pl. their

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) debate (dibeyt); argument (aargu-ment); dispute (dis-piyuut); discussion (dis-ka-shin); controversy (kon-tera-veersi); deliberation (dili-bareey-shin) ~ muran

2

dood -ay I day: (v) debate (dibeeyt); argue (aargiyuu); deliberate (dili-bareeyt)

waa la naqliyay ✓

1

Discussione; dibattito

2

Discussion; debate

waa la naqliyay ✓

1

(fal) anqayn ama faaqidid. Dh: gorfayn, muran.

2

dood -da: (magac, dhedig, keli) hadal la isku. celcelinayo oo ka dhexeeya dad badan.

waa la naqliyay ✓

مناقشة، مُناظرة، مُجَادَلة

waa la naqliyay ✓

1

1. (Doog-ga) Doogaad; naq; tigaad.

2

2. (Doog-ta) Nabarka biskooda soo labakaclayntiisa.

waa la naqliyay ✓

1

doog¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska cusub ee uu roobka soo saaro; naq; tigaad. 2. Xilli roob da'ay, dhulku cagaaranyahay dadka iyo xooluhuna baraare ku jiraan. la-mid: doogaad.

2

doog²: m.dh 1. Soo laba kacleynta uu soo laba kacleeyo nabar hore u biskooday. 2. D. ah: biyo cirka ka yimid oo weel loo hoorsaday. 3. la-mid: daab².

3

doog³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Nabar hore u biskooday mar labaad soo kicid. 2. Roob da'aya weel u hoorsasho (qof).

waa la naqliyay ✓

1

doog¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska cusub ee uu roobka soo saaro; naq; tigaad. 2. Xilli roob da'ay, dhulku cagaaranyahay dadka iyo xooluhuna baraare ku jiraan.

2

doog²: m.dh 1. Soo laba kacleynta uu soo laba kacleeyo nabar hore u biskooday. 2. D. ah: biyo cirka ka yimid oo weel loo hoorsaday. 3. daab².

3

doog³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Nabar hore u biskooday mar labaad soo kicid. 2. Roob da'aya weel u hoorsasho (qof). m.f.dh, doogid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] green grass, fresh vegetation; green (color)

2

doog [feminine] n. pain from an old wound

3

doog v. conserve ~ set aside rain water (for use during drought)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. green vegetation; greenery (giriineri) ~ naq, laac. 2. doog -ta: (n) pain from an old injury ~ kacdoon

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax cagaaran oo u eg doogga. Shaati doog ah buu soo gatay. Dh: akhtar.

2

doog -ga: (magac, lab, keli) daaq dhulka ka baxa marka roobku da'o oo xooluhu cunaan. Deegaanta roobkiyo, adaa doogna ka udgoon.

3

doog -ta: (magac, dhedig, keli) kacdoon nabar hore dhacay uu yeesho. Doogtii dakharkaa ku soo laba kaclaysay. Dh: eel, eelo.

waa la naqliyay ✓

1

Dooh!

2

Erey geela soconaya loogu dhawaaqo kolkii la doona hayo inuu istaago oo joogsado.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey geela soconaya loogu dhawaaqo kolkii la doonayo inuu istaago oo joogsado.

waa la naqliyay ✓

inter. whoa!

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) loo adeegsado awrka marka la joojinayo ama dhinac loo duwayo. War awrka adhiga dooh ka dheh. Li: oho.

waa la naqliyay ✓

1

de: whoa! Command to calm down or stop a nervous camel

2

lx: dooh

3

ps: intj

4

key: dooh

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dool-ka) Doolaalo ku yimid, dal kale ka yimid; doolaal.

2

2. (Doo-sha) a) Barida dadka labadeeda qaybood middood. b) Doon yar oo webiyada lagaga tallaabo.

waa la naqliyay ✓

1

dool¹: m.l (-lal, ml.) Qof dilaa ah, tuug khatar ah, bahal halis ah iyo wixi lamida oo meel aan laga aqoon yimid.

2

dool²: m.dh (-llo, ml.) 1. Labada qaybood ee barida dadka ama idaha middood. 2. Doon yar oo webiyada looga tallaabo.

3

dool³: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Qof, bahal iyo wixi lamida meel aan laga aqoon aadid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, ml.) Qof dilaa ah, tuug khatar ah, bahal halis ah iyo wixi lamida oo meel aan laga aqoon yimid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. buttock ~ buttocks

2

dool [feminine] n. pontoon; small barge; ferry-boat

3

dool m. n. distant destination; stray animal; stranger, foreigner, migrant

4

dool v. go off to a distant ~ far away place

waa la naqliyay ✓