diyo — Macnaha & Turjumaada

1

(Diya-da)

2

Qof la diley xoolaha laga baxsho ~ qaan; mag.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti ku waajibtay qof cid dilay oo la siiyo ehelada qofka laga dilay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti ku waajibtay qof cid dilay oo la siiyo ehelada qofka laga dilay; mag.

waa la naqliyay ✓

f. n. blood-money, compensation paid for death ~ injury

waa la naqliyay ✓

-diyada: (n) compensation (kompanseeyshin); blood money (blaadh mani); restitution (resta tuu shin); reparation (ra-par eey-shin); indemnity (indhem-niti) ~ magdhaw, mag

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolaha ama lacagta la baxsho marka cid la dilo. Wax diyo ah lama kala qaadan weli. Dh: mag, dhiig.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: blood-money, compensation paid for death ~ injury (in Somali traditional law)

3

lx: diyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

syn: mag

7

key: diyo

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka labaad oo ka kooban 'adi' iyo 'iyo'.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) 'adi' oo lagu ladhay 'iyo'.

waa la naqliyay ✓

1

(Mag-ta)

2

Qiimaha dhiigga; qofka gardarro lagu dilo, xoolaha laga bixiyo; diyo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Qaan-ka) a) Geela intiisa dhallinta yar ubadkana ka waaweyn. b) Kalluun.

2

2. (Qaan-ta) Dhaawac ama waxyeello kale oo cid la gaarsiiyey, qiimaha laga simo, oo qofka wax la yeelay ama wax ka maqan yihiin la siiyo; mag; gashi; diyo.

waa la naqliyay ✓

1

mag¹: m.dh (-go, m.l) Diyo.

2

mag²: f.g1 (-gay, -gtay) Khasaaro cid loo geystay qiimaheeda bixin. 2. Diyo bixin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti horumarin ahaan looga qaato cid diyo lagu yeeshay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) Diyo.

waa la naqliyay ✓

/diyooderant/ (n) shiir-dhawr (dareere suuliya shiirka dadka).

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) compensation (kom-panseeyshin); blood money (blaadh mani); restitution (resta-tuushin); reparation (ra pareey-shin); indemnity (indhamanti) ~ magdhaw, diyo

2

u magdhaw -bay / -day: (v) pay compensation, blood money or restitution

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) compensation (kom-pan-seey shin); blood money (blaadh mani); restitution (resta-tuu-shin); reparation (ra-pareey shin); indemnity (indhamanti) ~ mag, diyo.

2

u magdhaw -bay / day: (v) pay compensation, blood money or restitution

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac. lab, keli) tiro ka kooban toban meelood oo min toban ah, sagaashan iyo sagaal ka sarreysa oo ku xigta; boqol. Nin buka boqoli u talisay.

2

boqol-ka: (magac, lab, keli) magta qof la dilay laga baxsho oo bogol neef oo geel ah. Dh: mag, diyo. boqolaad: (tilmaame) tiro lanbarro badan ah, lanbarka godka boqolka u yaal. Tusaale ahaan, 342 lambarka (3) waa boqlaad lambarka (4) waa tobnaad lambarka (2) waa koobaad.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) bixinta mag lagugu lahaa. Maanta ayuu diyobaxii naga dhammaaday. Dh: magbax.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hanti ka bixi dhib ad geysati. Waad na dishee walaalkayoow na mag.

2

mag -ta: (magac, dhedig, keli) maal laga bixiyo qoon ama qudh baxdey; hanti laga bixiyo dhimasho ama dhaawac qof la gaadhsiiyo. Dh: dhiig, diyo, magdhaw.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magacwadareed) ishinka inta aan weli curan. Geel horweyntii durdurisay qaankii maxaad moodday. Dh: aaran.

2

qaan-ka: (magac, lab, keli) nooc kalluunka ka mid ah. Bad qaan lagama waayo.

3

qaan -ta: (magac, dhedig, keli) hanti cid u baahan si ku meel gaadh ah loo siiyo oo kolka ay muraadkeeda ku dhammaysato ciddii lahayday u celiso. Intaan lagu qaban qaanta iska bixi. Dh: amaah, deyn.

4

qaan -ta: (magac, dhedig, keli) magdhaw la siyo qof dhibaato nafeed ama maal loo geysto. Ninka gacan la gooyay qaantiisa ha la qiimeeyo Dh: mag: galshi; diyo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: rafiso

2

de: blood-money, compensation payment for killing s.o. In Somali traditional law

3

hm: 1

4

lx: mag

5

pd: (-ta)

6

ps: n1-f, n2a-f

7

syn: diyo

8

key: mag_1

waa la naqliyay ✓

s.m. - Ilaah, Eebbe.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey tixda labadeeda dhinac xiriiriya.

2

2. Astaanta (+).

waa la naqliyay ✓

xi. Eray lagu xiriiriyo magacyo ama tixo. Tusaale: “Hilib iyo bariis”, “Inuu yimid iyo in kale soo hubso”.

waa la naqliyay ✓

xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo magacyo ama tixo. Tusaale: Hilib iyo bariis. Inuu yimid iyo in kale soo hubso.

waa la naqliyay ✓

And

waa la naqliyay ✓

conj. and

waa la naqliyay ✓

et.

waa la naqliyay ✓

(conjunction) and (andh)

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) eray lagu xiriiriyo magacyo ama tixo. Biyo iyo baad midna ma haysanno.

waa la naqliyay ✓

1

de: and Contrast: ee, oo, -na, -se

2

lx: iyo

3

ps: conj

4

key: iyo

waa la naqliyay ✓

و

waa la naqliyay ✓

1

(Biya-ha)

2

Wax shubma oo aan ur iyo midab iyo dhadhan midna lahayn; waxaa ka samaysma badaha, webiyaasha, harooyinka, durdurrada, roobka, ... kolkay kululaadaan waxay u rogmadaan qiiqbiyood, kolkay qaboobaanna baraf.

waa la naqliyay ✓

1

biyo¹: m.l.w 1. Hoore aan lahayn midab, dhadhan iyo ur oo ka sameysan haydaroojiin iyo oksijiin oo lama huraan u ah nolosha. 2. Hoore ka yimaadda lab iyo dhigdhig nafley marka ay isu galmoodaan ee uu ubadku ka abuurmo.

2

biyo²: m.l.w (kiimika) (H2O) Hoor midablaawe ah oo ku barafooba 0°C kuna uu biyooba 100°C marka cadaadisku yahay ka atmosfeerka. auumiga biyuhu wuxuu ka koobanyahay molikuyullo HO ah madi (kelikeli) ah. Biyuhu hoor ahaan, waa milaha ciriflaha ah ee ugu awood badan. Tan waxa ugu wacan sarraynta madoorsoomaheeda labdanab.

waa la naqliyay ✓

1

biyo¹: m.l.w 1. Hoore aan lahayn midab, dhadhan iyo ur oo ka sameysan haydaroojiin iyo oksijiin oo lama huraan u ah nolosha. 2. Hoore ka yimaadda lab iyo dhigdhig nafley marka ay isu galmoodaan ee uu ubadku ka abuurmo.

2

biyo²: m.l.w (kiim.) (H2O) Hoor midablaawe ah oo ku barafooba 0°C kuna uu biyooba 100°C marka cadaadisku yahay ka atmosfeerka. auumiga biyuhu wuxuu ka koobanyahay molikuyullo HO ah madi (kelikeli) ah. Biyuhu hoor ahaan, waa milaha ciriflaha ah ee ugu awood badan. Tan waxa ugu wacan sarraynta madoorsoomaheeda labdanab.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): water, fluid; sperm, semen

waa la naqliyay ✓

1

-biyaha: (n) water (wootar)

2

biyo -biyaha: (n) semen (sii men)-, sperm (ispeerm) ~ shahwo, mino

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) walax dareere ah oo aanu wax ka maarmi karaa dunida aanu jirin, ka kooban labada curiye ee kala ah Haydaroojiin (H) iyo 2 Ogsiijiin (O) oo isu tegay, aan ur, midab iyo dhadhdhan toona lahayn, qaata kolba weelka ay ku jiraan qaabkiisa, waxay ku baylaan 100°, waxayna ku barafoobaan 0°, waxay ka samaysmaan badaha, webiyada, harooyinka waaweyn marka heerkulka cadceeddu ku dhaco ayuu uumi ka baxaa, uumigaas ayaa daruuro isu baddala. kaddibna qabooba kaddibna isu baddala biyo oo ku soo da'a dhulka isaga oo dhibco ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: water, fluid; sperm, semen

2

lx: biyo

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-mass, n6-m

5

xe: river water

6

xv: mino

7

key: biyo

waa la naqliyay ✓

ماء

waa la naqliyay ✓

1

(Daya-da)

2

Dawaco; dawo (ama deyo).

waa la naqliyay ✓

1

dayo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Caleenta quraca, siiba intay weli qoyantahay. 2. la-mid: dawaco.

2

dayo²: f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn. m.f.dh, dayasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. jackal

2

dayo pron., det, pl. our [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan duurjoog ah oo dhogor cawlan leh eydana u eg. Naa dayo, dayo caliyeey dabkaa ba'. Dh: dacawo, dawaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Diga-da)

2

Xoolaha iyo bahallada, kd., xaarkooda iyo saaladooda.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid. m.f.dh, digasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. announ (a wedding ceremony)

2

digo [feminine] n., [collective] dung

waa la naqliyay ✓

-da: (n) dung (doong); manure (ma-nuur); muck (mak) ~ saalo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) ku farax dhibaato cid ku dhacday. Dh: wiirso.

2

digo -da: (magac, dhedig, keli) saalada xooluhu dhigaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) Ilmo dhashay kalgacal u muujin. la-mid: daho, doho.

waa la naqliyay ✓

(fal) duco oo soo saar ilmaha. Dh: doco, jiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gurid wax meel laga soo guro. Dh: gurid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dire.

waa la naqliyay ✓

s.m. far.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho. m.f.dh, dixasho.

waa la naqliyay ✓

v. dig for water in sand (of a streambed)

waa la naqliyay ✓

(fal) ku dux oo hoos u xuluulo. Dh: duxo.

waa la naqliyay ✓

1

de: dig for water in sand (of a streambed)

2

lx: dixo

3

pd: (dixday)

4

ps: v3b=

5

key: dixo

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg madho.

waa la naqliyay ✓

1

(Niya-da)

2

Maan; kal; laab; qalbi; uur; calool (ama niyad).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meesha damaca, jacaylka, xumaha iyo wixi lamida dadku ku qaado. 2. Rabitaan wax loo hayo. la-mid: niyad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meesha damaca, jacaylka, xumaha iyo wixi lamida dadku ku qaado. 2. Rabitaan wax loo hayo. la-mid: niyad.

waa la naqliyay ✓

f. n. mind, thought; intent, intention; spirit, feeling

waa la naqliyay ✓

-niyada: (n) intention (in teen shin)-, thinking (thin-king); intent (in tent) ~ niyad, ujeedo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg niyad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haayir, himilo

2

de: mind, thought; intent, intention; spirit, feeling

3

lx: niyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: niyo

waa la naqliyay ✓

1

(Riya-da)

2

Waxyaalo run la moodo oo qofka hurda maankiisa ku soo dhaca ama u muuqda ama uu dareemo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Wax qofku hurddada ku arko.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Wax qofku hurddada ku arko.

waa la naqliyay ✓

f. n. dream

waa la naqliyay ✓

-riyada: (n) dream (di-riim)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Capra, generico;

2

(E) Goat, generic

3

(S) Riyo (S. g. Rio)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhacdooyin run u eg oo hurdada dhexdaada lagu arko; qofku marka uu hurdo waxyaabaha maankiisa ku soo dhaca, Dh: dholol, hawaawi, qaraw.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: dream

3

lx: riyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: riyo

waa la naqliyay ✓

رؤيا، حُلْم

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh D. ah: rar aan kabaallo lahayn oo awr saaran.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) marka dhiiggii qofka la dilay la dafiro ama waqti dheer ciddii lahayd doonan weydo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Duniya

waa la naqliyay ✓

name-f worldly; lit: very beautiful and very gentle

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh quruxdii dunida oo dhan lagu metaalay.

waa la naqliyay ✓

1

de: Duniya

2

lx: Duniyo

3

ps: name-f

4

key: Duniyo

waa la naqliyay ✓

name-f gift

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'iyo'.

waa la naqliyay ✓

pron., [conjunction] and I ...; me and ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun plus and) I and or me and.. ~ aniga iyo. Ex: Aniyo cartuurtayda...; me and my children

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga' iyo iyo' oo la isku ladhay; aniga iyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: and I ...; me and ... = ani(ga) + iyo

2

lx: aniyo

3

ps: pro + conj

4

xe: During this season nothing is asked of me and my kin.

5

xv: Xilligan aniyo tolkeyba wax nalama weydiiyo.

6

key: aniyo

waa la naqliyay ✓

1

biyow¹: m.l la-mid: biyoobid.

2

biyow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax biyuhu ka bateen noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax biyuhu ka bateen noqosho. m.f.dh, biyoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sida biyaha oo kale nogo. Barafki wuu biyoobay Dh: milmo, milan.

2

biyow-ga: (magac, lab, keli) dhawaaq uu ku dheeraysan jirey biyoolaha, isagoo ugu baaqaya dadka biyaha inay iibsadaan u baahan.

waa la naqliyay ✓

1

1. Ciyoon, durba;

2

2. (Ciyow-ga) Shinbir ci dheer.

waa la naqliyay ✓

1

ciyow¹: m.l (-wyo, m.dh) Shimbir gelinka hore ee habeenkii cida.

2

ciyow²: fk. Si dhaqso ah, si degdeg ah. la-mid: ciyoon.

waa la naqliyay ✓

fk. Si dhaqso ah, si degdeg ah. la-mid: ciyoon. cobol m.dh Geed abaareed, caleen ballaaran oo aan qodax lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

adv., time: immediately, right away

2

ciyow m. n. bird species

waa la naqliyay ✓