Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dix-da)

2

Ciidda dhulka biyammareenka ah sida togagga dhuuxooda ama sifka ah oo bacaddada dhinaca ku haya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

f. n. dry streambed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) streambed (istiriim-beedh)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul uu daad jeexday oo bataax cad leh oo ceelasha iyo laasaska biyahana laga qoto.

waa la naqliyay ✓

dix, adj.num, - Toban.

waa la naqliyay ✓

1

de: dry streambed

2

lx: dix

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: dix

waa la naqliyay ✓

1

(Alalaxi-da)

2

Bahal dixiri yar ah oo kaadidhiigga ku wacan.

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirdiir-ta)

2

1. Jaad ugaarta kamid ah oo diillimo leh.

3

2. Balanbaallis, nirgadhoob, iyo cayayaan kaloo badan oo duula oo aan weli dillaacin; waxay u eg tahay dixiri, badanaa dhogor leh iyo oogo dhawr iyo toban xubnood leh; Sida cayayaanka kale, lix lugood oo run ah oo laboba iska soo horjeeddo, bay lee dahay; (ama diir).

waa la naqliyay ✓

1

(Dirxi-ga)

2

Dixiri.

waa la naqliyay ✓

1

(Dixad-ka)

2

Dixasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dixasha-da)

2

(biyo, kd.) ciidda ka dusid; habyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dixiri-ga)

2

Nafley yaryar oo jaadad badan ah: kuwo dheerdheer iyo kuwo dhuudhuuban; kuwo jiljilicsan; kuwo oogadoodu xubnaysan tahay; kuwo xamaarta; ... wax ciidda dhexdeeda ku nool iyo wax oogada nafleyda kale ku noolba waa lee yihiin; (ama dixri).

waa la naqliyay ✓

1

(Doh-da)

2

Dhulka dixda ah oo biyuhu maraan oo meelo biyo leh iyo meelo oommane ah isugu dhafan, meelihiisa biyaha leh; daw.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaroodi-ga)

2

1. Dhul dhir waaweynna leh, bannaanna ah, oo badanaa cag'adayg ah, dixiyina ka baxdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gooryaan-ka)

2

Dixiri jaadad badan ah oo xiidmaha gudohooda ku dhasha oo ku noolaada oo lala bukoodo; ~ masas.

waa la naqliyay ✓

1

(Quruurux-a)

2

(keli iyo kooxba) Dhagax yar oo suubaan ah oo kulucsan; dhagax-dixeed sulub ah oo yaryar.

waa la naqliyay ✓

1

(Sangaalla-ha)

2

Dixiri sanqada gudeheeda ku abuurma, siiba tan geela.

waa la naqliyay ✓

1

(Tamuux-da)

2

Cammuud iniino ah oo aan habaas lahayn sida tan dixda ama xeebta; xaani.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaani-da)

2

Ciidda teeda iniinaha ah, sida tan dixda ama xeebta.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Nafley yar oo biyaha balliyada ku dhex nool oo dixiriga la bah ah, oogo jilicsan iyo xubno leh, oo nuugta dhiigga nafleyda kale ee biyaha kula nool iyo dadkaba. 2. Gacanta meesha ay iska galaan calaacasha iyo dhudhunka.

waa la naqliyay ✓

m.l Dixri yaryar oo boogaha ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-qeeyay, -qeysay) Boog dixri ku dhalin (diqsi).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc dixiriga ka mid ah, ka dhasha meelaha ay wasakhda ku ururto oo xoolaha iyo dadkaba jirkooda gala.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dixiri dadka ka gala cagaha oo ka dhasha meelaha muddo dheer la degganaa. 2. Xanuun jirka saaqa marka dab, nabar iyo wixi lamida gaaraan.

waa la naqliyay ✓

v. spend the night out (away from home)

waa la naqliyay ✓

1

de: spend the night out (away from home)

2

lx: dhix

3

pd: (dhixay)

4

ps: v1=

5

see: dhax

6

key: dhix

waa la naqliyay ✓

1

(Dixi-da)

2

Caws xooluhu daaqaan oo ka baxa dhulka jaanka ah ama dhanada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): grass species, which grows in salty soil

waa la naqliyay ✓

1

(Dihi) N Paspalum vaginatum SW. Gramineae.

2

N Sporobolus ioclados (Trin) Nees. Gramineae.

3

N Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

4

N Sporobolus spicatus (Wahl) Kunth. Gramineae.

5

N Eragrostis papposa (Roem. & Schult.) Steud. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(fal) hoos ugu muusi oo ku duxi. Dh: duxi, duxsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: =-mass grass sp., which grows in salty soil

2

lx: dixi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: dixi

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho. m.f.dh, dixasho.

waa la naqliyay ✓

v. dig for water in sand (of a streambed)

waa la naqliyay ✓

(fal) ku dux oo hoos u xuluulo. Dh: duxo.

waa la naqliyay ✓

1

de: dig for water in sand (of a streambed)

2

lx: dixo

3

pd: (dixday)

4

ps: v3b=

5

key: dixo

waa la naqliyay ✓

1

prep. - ee, ka; (il libro di Ali: buugga Cali; il libro rosso di Ali: buugga guduudan ee Cali; di che cosa parli? maxaad ka hadlaysaa?).

2

s.m. maalin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dib-ka) (hilib) dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe.

2

2. (Dib-ta) Gadaal; waa danbe; kaddib.

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb¹.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

1

adv., time: again; after; later; re-

2

dib adv-loc: back, backwards; to the rear

3

dib [feminine] n., loc. back, rear

4

dib m. n. rump of animal

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. rump (ramp)-, tail (teeyl), buttock (batak) ~ bari, sayn, gummad. 2. (adv) later (leeyt); after (af-ter); again (a-geeyn) ~ gadaal, mar kale. Ex: dib baan idiinka soo sheegeynaa; we shall inform you later

waa la naqliyay ✓

1

Post

2

Post

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hilibka xoolaha, gadoobka danbe.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). la-mid: dųd².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). m.f.dh, didid. la-mid: dųd.

waa la naqliyay ✓

v. bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dud

2

de: bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

3

lx: did

4

pd: (diday / didday)

5

ps: v1=intr

6

key: did

waa la naqliyay ✓

1

(v) to cease living; expire,

2

geeri

waa la naqliyay ✓

/dhay/ (v) dhimasho.

waa la naqliyay ✓

v., (lose life) dhimo, go’, bakhti.

waa la naqliyay ✓

1

(Dig-ta)

2

1. Dhaqdhaqaaqa wareegga dhiigga.

3

2. (oogada nafleyda) rubad; dhuun.

4

3. Naf.

waa la naqliyay ✓

1

dig¹: m.dh 1. Rubad. 2. Naf. wadnaha ee halbowlayaasha wax yar ka 3. Garaaca laga garto. 4. (sh.r) Cod lagu muujiyo shalaq.

2

dig²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f. g) Aroos iyo wixi lamida cid ogeysiin. 2. (f.mg) U d.: qof wax u daran oo ku soo fool leh ama lala maagganyahay dareensiin si uu uga gaashaanto.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Aroos iyo wixi lamida cid ogeysiin. 2. (f.mg) U d.: qof wax u daran oo ku soo fool leh ama lala maagganyahay dareensiin si uu uga gaashaanto. m.f.dh, digid.

waa la naqliyay ✓

1

v. announ, give notice, inform, advise, warn

2

dig [feminine] n., [collective] pulse; jugular vein, main artery

waa la naqliyay ✓

/dhig/ (v) 1. qodid (n) 2. dacnin (hadal qalloocis ah).

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: [with preposition u] warn (woon); admonish (adh-mo-nish); caution (koo-shin); forewarn (foor-woon) ~ u dig, digniin sii

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhiillo, col ama wax dhib xanbaarsan dadka u sii sheeg.

2

dig: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog meel ugu soo dhacay.

3

dig -ta: (magac, dhedig, keli) liqid ama dejin. Masku markiiba dig buu ka siiyay jirki. Li: tufid.

4

dig: (ereydhawaaq) milatarigu isticmaalo oo ah isgiji. Dig iyo digtoonow buu taliyuhu is raacshay.

waa la naqliyay ✓

dig up, v.tr., qod.

waa la naqliyay ✓

1

(Dil-ka)

2

Falka, geerida ama waxyeello kale, waca.

waa la naqliyay ✓

1

dil¹: m.l 1. Qurgoynta nafley qurta laga gooyo. 2. Garaacid nafley la garaaco.

2

dil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Nafley qurgoyn. 2. Nafley garaacid.

waa la naqliyay ✓

1

dil¹: m.l 1. Qurgoynta nafley qurta laga gooyo. 2. Garaacid nafley la garaaco.

2

dil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Nafley qurgoyn. 2. Nafley garaacid. m.f.dh, dilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. kill; beat (up), hit

2

dil vl. n. killing, murder, execution, assassination; beating

waa la naqliyay ✓

1

-ay / dishay: (n) kill (kil); hit (hit); beat (biit)

2

dil -ka: (n) the killing or beating

3

dil toogasho ah: (n) death penalty (dheethpanalti) by shooting ~ xukun toogasho ah

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, nafta ka jar oo ku dhagaraw. Nin kuu digay kuma dilin.

2

dil: (fal) ulee ama xanuuji ilmo yar oo aad edebdarro ka celinayso.

3

dil -ka: (magac, lab, keli) nafta oo cid kale laga saaro.

waa la naqliyay ✓

قَتْلِ وَ اِعْتِبَالَ

waa la naqliyay ✓

/dhim/ (adj) 1. nuxuus ah (v) 2. nuxuusid.

waa la naqliyay ✓

/dhin/ (n) shangar-dheer oo is-dabajoog ah, qaylo-dheer.

waa la naqliyay ✓

s.m. - Ilaah, Eebbe.

waa la naqliyay ✓

Foorar

waa la naqliyay ✓

Xagal janjeedh

waa la naqliyay ✓

/dhip/ (v) 1. maquufin (dareere ama biyo dhex-gelin) (v) 2. hoos u janjeersasho.

waa la naqliyay ✓

Macdan deg

waa la naqliyay ✓

v.tr., (immerge) quusi, dar, soo dar; (wet) qoy.

waa la naqliyay ✓

1

diq¹: m.l.kh 1. Raad badan. 2. D. ah: meel wax badan la dagganaa oo ciiddeedu xumaatay. 3. D. ah: biyo dhadhankoodii iyo urtoodii isbeddeleen.

2

diq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Ku d.: meel cagta ku badin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida). 2. Ka d.: wax aad u nicid. 3. D. ah: weel buuxa in kale ku ciriiriyid.

waa la naqliyay ✓

1

diq¹: m.l.kh 1. Raad badan. 2. D. ah: meel wax badan la dagganaa oo ciiddeedu xumaatay. 3. D. ah: biyo dhadhankoodii iyo urtoodii isbeddeleen.

2

diq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Ku d.: meel cagta ku badin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida). 2. Ka d.: wax aad u nicid. 3. D. ah: weel buuxa in kale ku ciriiriyid. m.f.dh, diqid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daaqa ka baxa meel la degganaa oo lagu raagay. Iyaba waa diqowdaa haddaan la isu diidayne. Dh: dikh.

waa la naqliyay ✓

1

(Dir-ka)

2

(xoolo) isku sinji ah, oo isku meel ka soo wada jeedey; jaad; dhur; taran.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

4

dir⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel joogay ama yiil meel kale aaddin. 2. Ku d.: qof, qof kale xumaan uga dheegid si uu ula colloobo.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan. m.f.dh, dirid.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

waa la naqliyay ✓

f. n. major Somali clan

waa la naqliyay ✓

1

v. send, dispatch

2

dir m. n., [collective] origin, basis; species (of animals); race; clan, ancestors

waa la naqliyay ✓

name-m origin; race; ancestor

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. send (send); transmit (taraanis-miit); dispatch (dis-paaj); ~u dir. Ex: warqad u dir; send a letter. 2. dir -ka / ta: (n) ancestor (ansestar); offspring (oof-ispiring); usually used for animals; descendant (di-sen-dhant) ~ waraso

2

isku dir -ay / tay: (v) set against each other stir up strife; come between; be a quarrelmonger

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) qof ka horgee qof kale.

2

dir: (fal) (u ~) meel kale gee oo ruux u gudbi. U dir alaabta ciddii lahayd.

3

dir-ka: (magac, lab, keli) isirka ama abka ay cidi ka soo jeeddo dad iyo duunyo kay doonto ha ahaatee. Sacaasi dir fiican buu ka soo jeedaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

prefisso - horkabe muujinaya lid markab iwm.

waa la naqliyay ✓

1

(Dux-da)

2

Dufan.

waa la naqliyay ✓

1

dux¹: m.dh Dufan, dheef, shux.

2

dux²: m.l (-yo, m.dh) (baayoloji) Koox iskudhis oorgaanika ah oo laga helo noolayasha kuwaas oo aan ku milmin biyaha haseyeeshee ku milma milayaasha oorgaanikada sida koloorofoom, baasiin iyo wixi lamida.

3

dux³: f.mg1 (-xay, -xday) Laf iyo wixi lamida dufan dibadda u soo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

dux¹: m.dh Dufan, dheef, shux.

2

dux²: m.l (-yo, m.dh) (baay.) Koox iskudhis oorgaanika ah oo laga helo noolayasha kuwaas oo aan ku milmin biyaha haseyeeshee ku milma milayaasha oorgaanikada sida koloorofoom, baasiin iyo wixi lamida.

3

dux³: f.mg1 (-xay, -xday) Laf iyo wixi lamida dufan dibadda u soo saarid. m.f.dh, duxid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): grease, fat (from meat); body fats

2

dux [inchoative] v. be greasy, get oily

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. fat (faat), oil (ooyal), especially fat on a surface, 2. dux -ay / day (v) become full of fat or oil; become greasy

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» dufan, si qun yar ah, meel hoos ugu dhaadhac.

2

dux-da: (magac, dhedig, keli) nafaqada laga helo oonta xoolaha. Dh: dufan, iidaan, subag.

waa la naqliyay ✓

1

(Fix-da)

2

Qosol badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r Qosol f. la dheh: aad u qoslid.

waa la naqliyay ✓