dirxi — Macnaha & Turjumaada

1

(Dirxi-ga)

2

Dixiri.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dixiri.

waa la naqliyay ✓

m. n. worm

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) worm (weerm) ~ dixiri

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) cayayaan dur badan oo dulkunoole ah oo raqda qudhintay ku nool. Dirxi dantiisuu qudhunka ugu jiraa. Dh: dixiri.

waa la naqliyay ✓

1

a: dixiri

2

de: worm

3

lx: dirxi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: dirxi

waa la naqliyay ✓

1

(Dixi-da)

2

Caws xooluhu daaqaan oo ka baxa dhulka jaanka ah ama dhanada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): grass species, which grows in salty soil

waa la naqliyay ✓

1

(Dihi) N Paspalum vaginatum SW. Gramineae.

2

N Sporobolus ioclados (Trin) Nees. Gramineae.

3

N Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

4

N Sporobolus spicatus (Wahl) Kunth. Gramineae.

5

N Eragrostis papposa (Roem. & Schult.) Steud. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(fal) hoos ugu muusi oo ku duxi. Dh: duxi, duxsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: =-mass grass sp., which grows in salty soil

2

lx: dixi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: dixi

waa la naqliyay ✓

1

(Dirqi-ga)

2

Xoog tahandhaaf ah oo wax lagu qabto ama lagu yeelsiiyo; xoog; hawaan; sandulle.

waa la naqliyay ✓

1

dirqi¹: m.l 1. Khasab. 2. (fk) Si dhib leh.

2

dirqi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid khasbid.

waa la naqliyay ✓

1

dirqi¹: m.l 1. Khasab. 2. (fk) Si dhib leh.

2

dirqi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid khasbid. m.f.dh, dirqin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] force, compulsion

2

dirqi [adverbial] [expression] just, almost, nearly; with great difficulty

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) [with preposition ku] 1. compel (kompeel)', necessitate (nasasateeyt)', force (foorsi); obligate (obligeeyt); oblige (obalaaj); constrain (konistareeyn); must (mast) ~ khasab, kalif, xoog

2

dirqi -ga: (n) compulsion (kom-palshan) ~ khasab. 2. —si dirqi ah: (adv) narrowly (naarowli); scarcely (iskeers-li)', just, nearly ~ si dhib leh: Ex: si dirqi ah buu ku bax saday; he escaped narrowly

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku qasab qof waxa aanu raalli ka ahayn.

2

dirqi: (tilmaame) si dhib ah wax lagu qabtay. Dirqi baan ku dhammeeyey hawsha inteedii badnayd.

3

dirqi-ga: (magac, lab, keli) cid kale, wax aanu raalli ka ahayn ku khasbid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dirri-da, Dirri-ga)

2

Ban aan wax ku yaal la arag; aan cidi joogin; bannaan; digdigo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Ban diiran oo aan cidi ku nooleyn. 2. Digdigo.

waa la naqliyay ✓

f. n. open ground ~ country, stretch of hard barren land

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel adag. Dh: adayg.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bannaan

2

de: open ground ~ country, stretch of hard barren land

3

lx: dirri

4

pd: (-da ~ -ga)

5

ps: n1-f, n2a-m

6

key: dirri

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dixiri.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dixiri; dixri.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (baayoloji) Faylam ka mid ah laf dhabarla'da oo ka kooban goryaanno maraaraysan, tusaale: dirxi dhuleed. Anniliiduhu wuxu leeyahay jidh jilicsan oo dhululubaysan kaas oo ay ka muuqdaan maraaro. Maraarahaasi waxay aad uga muuqdaan dhinaca dusha iyaga oo u taxan sida fargallada ama kaatun. Dhinaca gudaha maraar kasta waxa tan kale u dhexeeya xuub iyo xaad dag.

waa la naqliyay ✓

m.l Dulin xamaarta, noocyo badan, lafo iyo lugo lahayn oo oogadiisna xibnoxibno u qaybsantahay. la-mid: dirxi, dixri, tirxi, tixiri, tixri.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Noole ka hela tamarta burburka kiimikeed ee noolayaal dhintay ama qashinka dhirta. Tusaale ahaan: dirxi dhuleed, fangiga iyo bakteeriya fara badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Faylam hoosaad ka tirsan adhaxleyda oo xubnaha ka tirsan oo dhani ay yaryaryihiin, dirxiga ayey u egyihiin, waana xayawaan biyood ku nool ciidda. Astaamahooda waxa ka mid ah a) Maskax ma leh, b) qalfoof lafeed ma leh. Tusaale: amfiyooksas. la-mid: madax-araxley.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (baay.) Faylam ka mid ah laf dhabarla'da oo ka kooban goryaanno maraaraysan, tusaale: dirxi dhuleed. Anniliiduhu wuxu leeyahay jidh jilicsan oo dhululubaysan kaas oo ay ka muuqdaan maraaro. Maraarahaasi waxay aad uga muuqdaan dhinaca dusha iyaga oo u taxan sida fargallada ama kaatun. Dhinaca gudaha maraar kasta waxa tan kale u dhexeeya xuub iyo xaad dag.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Noole ka hela tamarta burburka kiimikeed ee noolayaal dhintay ama qashinka dhirta. Tusaale ahaan: dirxi dhuleed, fangiga iyo bakteeriya fara badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Faylam hoosaad ka tirsan adhaxleyda oo xubnaha ka tirsan oo dhani ay yaryaryihiin, dirxiga ayey u egyihiin, waana xayawaan biyood ku nool ciidda. Astaamahooda waxa ka mid ah a) Maskax ma leh, b) qalfoof lafeed ma leh. Tusaale: amfiyooksas. la-mid: madax-araxley.

waa la naqliyay ✓

/maagat/ (n) dixiri (dirxi).

waa la naqliyay ✓

-ga: (n), worm (weerm); maggot (maagat) ~ dirxi, gooryaan

waa la naqliyay ✓

s.m. - dixri, tirxi, dirxi.

waa la naqliyay ✓

1

haski; gooriyaan

2

dirxi

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dirxi caloosha noolaha ku dhasha oo lagu xanuunsado; jaad gooryaanka ka mid ah. Ameebe ayaad leedahay ayuu dhakhtarku igu yidhi. Dh: gooryaan, ameebo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faylam ka mid ah lafdhabarla'da oo ka kooban goryaano maraaraysan. Wuxuu leeyahay jidh jilicsan oo dhulubaysan kaas oo ay ka muuqdaan maraaryo. Dh: dirxidhuleed.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) finan iyo huruurac oogada jidhka ka soo daata oo nabarro yaryar oo malax iyo xanuun leh isku roga. Dh: fin.

2

baqbaq-a: (magac, lab, keli) faarka cad ee ilyarta ku dhasha; wasakhda indhaha ku dhalata gaar ahaan subaxdii marka hurdada laga soo kaco. Baqbaqa ka fooldhaqo. Dh: xafajo, fiish, shiif, faar.

3

baqbaq-a: (magac, lab, keli) xabagta xumaatay ee dirxigu ka soo saaro dhuuxa geedka. Marka uu lafta geedka cuno ayuu calyadiisa soo tufaa kadib na waxa ay noqotaa baqbaq ama xabag baqday.

4

baqbaq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha ka yeedha wax qoyan oo afka kala qaadqaadaya.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si cataabid ah u hadal, cataw, cabo.

2

calaacal -ka: (magac, lab, keli) hadal cataabid ah ku hadlid. Dh: cataabid, cabasho.

3

calaacal -sha: (magac, dhedig, keli) gacanta inteeda bogga ah ee wax lagu qabsado, faruhuna ku yaalliin. Calaacasha ayay qodaxi iga mudday. Dh: sacab, baabaco.

4

calaacal-sha: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo xoolaha dhiigga ka nuugta oo bahda dirxiga lagu tiriyo. Dh: culaacul.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo dhiigga nuugta. Dirxiga ayaa lagu tirshaa, waxay na leedahay oogo jilicsan oo xubno leh. Waxay badanaa ku nooshahay balliyada dhexdooda. Waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa noolaha biyahaa ku jira sida diinbiyoodka, kalluunka, raha, iyo dadka iyo xoolaha biyahaa ka cabba.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) noloshaada oo hoos u dhacda.

2

daray -ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah jirdawaynta ahna midhood wayn oo ka baxa dhulka biyaha leh. Midho daray haddaan beri, duuduub ku ligi jirey, doorkan waxa aan hubsanayaa, dirxi inuu ku hoos jiro.

3

daray-ga: (magac, lab, keli) calaf la cuno oo cusub, gaar ahaan waxa dhulka ka soo baxa sida khudradda. Li: baryood, baarixi.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad dirxiga ka mid ah oo meelaha qushaashka ku tarma oo dad iyo duunyaba gala.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dirxi cadka faraha lugaha hoostooda ku yaal ku dhasha oo qaniinyo cayayaan ka dhasha. Dh: wayaale.

2

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) dareen jidhku dareemo oo la moodo inuu xididdada iyo seedaha kor u xulayo oo ka yimaad kulaylka dabka oo aad loo xanuunsado. Halkii la iga gubay ayuu dhuudhi i rooray.

3

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo yaryar oo qaniinyo kulul. Dh: dhuxulkureeb, dhuxunkureeb.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo qaniinyo kulul, meesha uu qaniinana dirxi ku dhala.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Is dh.: qof caraysan iska dhigid. 2. Ka dh.: cid ka xanaajin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Is dh.: qof caraysan iska dhigid. 2. Ka dh.: cid ka xanaajin. m.f.dh, dhirfin.

waa la naqliyay ✓

v. anger, make someone angry

waa la naqliyay ✓

1

de: anger, make s.o. angry

2

lx: dhirfi

3

pd: (dhirfiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: dhirfi

waa la naqliyay ✓

1

digrii¹: m.l Darajo.

2

digrii²: m.l 1. (fiisikis) Halbeegga heerkulka oo la doorsooma kolba qiyaasta la adeegsanayo, sida santigireedh ama feeranhayt. 2. (juqraafi) Halbeegga loolka ama dhigaha ee la adeegsado si loo muujiyo meel ka mid ah dhulka dushiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (fiisikis) Halbeegga heerkulka oo la doorsooma kolba qiyaasta la adeegsanayo, sida santigireedh ama feeranhayt. 2. (juqraafi) Halbeegga loolka ama dhigaha ee la adeegsado si loo muujiyo meel ka mid ah dhulka dushiisa.

waa la naqliyay ✓

Degree

waa la naqliyay ✓

Degree

waa la naqliyay ✓

m. n. degree (of temperature ~ angle)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) degree (digrii) ~ heer, darjo. Ex: sagaashan digrii: ninety degrees

waa la naqliyay ✓

1

de: degree (of temperature ~ angle)

2

lx: digrii

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

xe: It is 24 degrees Celsius today. Alt sp: digri {Eng}

6

xv: Waa afar iyo labaatan digree sentigreed, maanta.

7

key: digrii

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: diiri.

waa la naqliyay ✓

v. warm up something

waa la naqliyay ✓

1

de: warm up s.t.

2

lx: diirri

3

pd: (diirriyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: diiri

6

key: diirri

waa la naqliyay ✓

1

(Diirsi-ga)

2

Diirsasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: diirsasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. warmth, state of being warm

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kolka walax heerkulkeeda sare loo dhigo. Diirsiga wax qabow dab baa loo shidaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: warmth, state of being warm

2

lx: diirsi

3

pd: (-ga)

4

ps: vn2a-m

5

key: diirsi

waa la naqliyay ✓

v. send repeatedly

waa la naqliyay ✓

1

de: send repeatedly

2

lx: dirdir

3

pd: (dirdiray)

4

ps: v1=pl

5

key: dirdir

waa la naqliyay ✓

f.mg2 Habeenka uu didirka la fariisto (dayax).

waa la naqliyay ✓

v. have the star Dirir visible (i.e., the sky shows, reveals it); be beside ~ near Dirir (of the moon)

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dagaalgeli. Dh: dirirsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: have the star Dirir visible (i.e., the sky shows, reveals it); be beside ~ near Dirir (of the moon)

2

lx: diriri

3

pd: (diririyey)

4

ps: v2a=intr

5

key: diriri

waa la naqliyay ✓

1

(Dirqin-ta)

2

Xoog wax ku samayn ama wax ku yeelsiin; ku jiidid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dirqi². la-mid: dirqis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qasbid; sandullayn. Dirgin midho laguma goosto. Dh: khasbid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dirqin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dirqin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baxsadka cabsi darteed lala cararo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, eryid ama caymadin. Dh: baydadin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) raqdid ilko ama aalad kale wax budliyaan; qaab jiir u kidfo wuxu cuno.

waa la naqliyay ✓

1

(Xirxir-ka)

2

In mar ka badan oo wax la xiro.

waa la naqliyay ✓

v. bind, tie up, close; pack up; keep on tying ~ fastening, close several things, fasten repeatedly; imprison

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) [plural of xir] rope together, tie up or pack a number of items together

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg xidhidh.

2

xirxir-ka (magacwadareed) guntimo yaryar oo badan oo inba gooni loo xiray: Caano xirxir abiga abi. Dh: xidhsidh.

3

xirxir-ka: (magac, lab, keli) meer meerin qof baahan la meermeeriyo; caddibaad wax in si fudud loo helo ahayd la isku kadeedo. Dh: mirmir.

4

xirxir: (fa) dad badan oo meelo kala joojooga xabsiga wadar ama mid mid ugu taxaab. Dh: xidhidh.

5

xirxir: (fal) wax keliya xadhko badan ku adadkee Alaabea dusha taalla aad u xirxir. Dh: xidhidh.

6

xirxir: (fal) kolba ballan been ah iyo shuruuda aan jirin ku meermeeri. Qof baahan xirxir ha is odhan. Dh: mirmir.

7

xirxir: (fal) albaabyo badan oo wada furfuran kolba mid awdid. Maqsinnada soo xirxir. Dh: xidhxidh.

8

xirxir-ka: (magacwadareed) guntimo yaryar oo badan oo inba gooni loo xidhay. Dh: guntimo, xidhxidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: bind, tie up, close; pack up; keep on tying ~ fastening, close several things, fasten repeatedly; [ext.] imprison

2

initial: x

3

lx: xirxir

4

pd: (xirxiray)

5

ps: v1=pl

6

xe: You cannot pack it that way.

7

xv: xirxir (ka) [vn-m]

8

key: xirxir

waa la naqliyay ✓

1

(Dir-ka)

2

(xoolo) isku sinji ah, oo isku meel ka soo wada jeedey; jaad; dhur; taran.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

4

dir⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel joogay ama yiil meel kale aaddin. 2. Ku d.: qof, qof kale xumaan uga dheegid si uu ula colloobo.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan. m.f.dh, dirid.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

waa la naqliyay ✓

f. n. major Somali clan

waa la naqliyay ✓

1

v. send, dispatch

2

dir m. n., [collective] origin, basis; species (of animals); race; clan, ancestors

waa la naqliyay ✓

name-m origin; race; ancestor

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. send (send); transmit (taraanis-miit); dispatch (dis-paaj); ~u dir. Ex: warqad u dir; send a letter. 2. dir -ka / ta: (n) ancestor (ansestar); offspring (oof-ispiring); usually used for animals; descendant (di-sen-dhant) ~ waraso

2

isku dir -ay / tay: (v) set against each other stir up strife; come between; be a quarrelmonger

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) qof ka horgee qof kale.

2

dir: (fal) (u ~) meel kale gee oo ruux u gudbi. U dir alaabta ciddii lahayd.

3

dir-ka: (magac, lab, keli) isirka ama abka ay cidi ka soo jeeddo dad iyo duunyo kay doonto ha ahaatee. Sacaasi dir fiican buu ka soo jeedaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

1

(Dix-da)

2

Ciidda dhulka biyammareenka ah sida togagga dhuuxooda ama sifka ah oo bacaddada dhinaca ku haya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

f. n. dry streambed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) streambed (istiriim-beedh)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul uu daad jeexday oo bataax cad leh oo ceelasha iyo laasaska biyahana laga qoto.

waa la naqliyay ✓

dix, adj.num, - Toban.

waa la naqliyay ✓

1

de: dry streambed

2

lx: dix

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: dix

waa la naqliyay ✓