diririn — Macnaha & Turjumaada

1

(Diririn-ta)

2

(dayax) habeenka uu dirirka la fariisto (aragga isha).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dįriri.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dad dagaal gelin oo dirirsiin. Dh: dirirsiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirin-ta)

2

Wax yar kululayn; qandac ka dhigid; (ama diirrin).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg diiri. la-mid: diiris¹, diirrimaad, diirrin, diirris.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dabka saarid oo in yar kulaylin ama qabawga ka bi'in. Dh: kulaylin.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 Habeenka uu didirka la fariisto (dayax).

waa la naqliyay ✓

v. have the star Dirir visible (i.e., the sky shows, reveals it); be beside ~ near Dirir (of the moon)

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dagaalgeli. Dh: dirirsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: have the star Dirir visible (i.e., the sky shows, reveals it); be beside ~ near Dirir (of the moon)

2

lx: diriri

3

pd: (diririyey)

4

ps: v2a=intr

5

key: diriri

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: digiiran.

waa la naqliyay ✓

1

(Diririd-da)

2

Dagaallamid; xarbiyid; iscolaadin; fara'isasaarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dirir².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dagaal aan dil iyo burbur loo aabbayeelin galid. Haddii lagu soo weeraro diririddu waa waajib. Dh: dagaallamid.

2

diririd -da: (magac, dhedig, keli) hanjabid oo canaan iyo cagajuglayn samayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: firdhin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax urusanaa, kala kaxayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg miriri.

waa la naqliyay ✓

1

(Siririn-ta)

2

Ceejin; cunaqabatayn; miijin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg siriri. la-mid: siriris.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ceejin, tan iyo intuu ka miyirbeelayo; siriris, miyirbeelid; sirinsirqays.

waa la naqliyay ✓

1

(Guubaaba-da)

2

1. Hadal kulul oo saamays weyn leh oo dadka kiciya, badanaana, inta ka sheekeeya aanooyin hore ama xumaato lays gaarsiiyey, ama ceebaha ka iman kara haddaan arrin laga diririn ama laga aargudan, kd.

3

2. Hadal kastoo, cid lagu kiciyo ama lagu dhiirri geliyo ama lagu boorriyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dirirsiin-ta)

2

Dirir ku boorrin ama ku guubaabin; dagaalgelin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dirirsii.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dagaal gelin. Dh: dagaallansiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biriiri. la-mid: biriiris.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ciriiryid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dibbiri.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale aad u dhergin. Dh: dhergin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah baadleyda oo digaagga ka yara weyn oo habeenkii geedaha dulseexda.

waa la naqliyay ✓

1

(Dirdirid-da)

2

In kol ka badan meel u dirid ama wax u dirid.

waa la naqliyay ✓

Dagaal dhex yaal; col ah; isneceb; colloobey.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) La d.: qof, qof kale la dagaalay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) La d.: qof, qof kale la dagaalay ahaansho. m.f.dh, dirirsanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] fighting, at war, hostile; quarreling, feuding, in disagreement

waa la naqliyay ✓

-aa I aayeen: (adj) hostile (hoos-taiy, hating (heeyting); set against, opposing; antagonistic. Ex: ciidamo dirirsan; hostile forces',

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) dad dagaalsan oo colaadi dhextaal. Laba ciidan oo dirirsan lama dhex dego. Dh: dagaalsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: fighting, at war, hostile; quarreling, feuding, in disagreement

2

lx: dirirsan

3

pd: (dirirsanaa)

4

ps: adj-der

5

key: dirirsan

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iiyay, -iisay) Cid dagaal gelin ama ku boorrin.

waa la naqliyay ✓

v.caus: cause to fight, set against one another

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dirir geli.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to fight, set against one another

2

lx: dirirsii

3

pd: (dirirsiiyey)

4

ps: v2a=caus

5

key: dirirsii

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] genetics

waa la naqliyay ✓

1

cf: isir

2

de: genetics

3

lx: dirtiris

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-cmp

6

key: dirtiris

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) rogrogid oo sida giraanta u riixid. Garta lagu xabaashoo halkaa la is girgirin waayo. Dh: wilwilin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiriirin-ta)

2

1. Midba midka ka horreeya ku xirid, ku dabid; tixid.

3

2. (dad) waxtarid; dhaqaalayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xiriiri.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xiriirjoogto ah la yeelasho, cilaaqo wanaagsan la samayn. Xiriirinta garaabadu waa sharci. Dh: xidhiidhin.

2

xiriirin -ta: (magac, dhedig, keli) isku aaddin co is daba joojin. Xiriirinta awrta waan agaan.

3

xiriirin -ta: (magac, dhedig, keli) cilango wanaagsan la samayn. Dh: xidhiidhin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar kululayn. la-mid: diirri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar kululayn. m.f.dh, diirin. la-mid: diirri.

waa la naqliyay ✓

v. warm up, make something warm, heat

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make warm (mayk woorm); raise temperature; heat ~ kululee

waa la naqliyay ✓

(fal) dabka saar oo kulayli. Diiri shaaha oo ii keen.

waa la naqliyay ✓

1

a: diirri

2

de: warm up, make s.t. warm, heat

3

lx: diiri

4

pd: (diiriyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: diiri

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dirir-ka) Xiddig if weyn oo naafaha ugu danbeeya; wuxuu u dhexeeyaa dirirday iyo garbo.

2

2. (Dirir-ta) dagaal, colaad, islayn, fara'isasaar, xarbi.

waa la naqliyay ✓

1

dirir¹: m.dh Dagaal; colaad.

2

dirir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid la dagaallamid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xiddig ifweyn oo Naafaha ugu dambeeya oo u dhexeeya Dirirday iyo Garbo. 2. la-mid: Dirirsagaaro. D. cawleed: gu'ga bartamihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

dirir¹: m.dh Dagaal; colaad.

2

dirir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid la dagaallamid. m.f.dh, diririd.

3

dįrir: m.l 1. Xiddig ifweyn oo naafaha ugu dambeeya oo u dhexeeya dirirday iyo garbo. 2. la-mid: dįrirsagaaro. D. cawleed: gu'ga bartamihiisa.

waa la naqliyay ✓

name: Dirir

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] strife, enmity, fight, quarrel, dispute

2

dirir v. fight, quarrel, contend

waa la naqliyay ✓

name-m name of a very bright star. Lit: he who has been hoped to be bright

waa la naqliyay ✓

-yey I tay I een / nay: (v) 1. fight (faayt); engage in fighting. Ex: way dirireen; they fought each other. 2. dirir -ta: (n) war (woor); fight (faayt); battle (baa-tal) ~ xarbi, dagaal colaad

waa la naqliyay ✓

1

Litigio

2

Quarrel

waa la naqliyay ✓

magaca wiil dhashay xilli dirireed ama la rajaynayay in uu noqdo nin dirireed oo reerka colka ka ilaaliya.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof la dagaallan oo gacan ula tag ama hadallo diirdiirran ku dheh.

2

dirir: (fal) hanjab oo gacan ha qaadin. Carruurta la dirir ha cabsadaane. Dh: canaano, hanjab.

3

dirir -ka: (magac, lab, keli) afar xiddigood oo ka mid ah xiddigaha kurada mara oo koonfur u badan. Xiddigahaa dhammaantood halka ay ka soo baxaan tooskeeda uun bay ka dhacaan.

4

dirir -ta: (magac, dhedig, keli) colaad dil, dhac, iyo burbur wadata. Dirir sokeeye nabad baan ka aaminay. Dh: dagaal.

5

dirir -ta: (magac, dhedig, keli) hanjabaad afka ah oo aan gacan la qaadin. Dh: hanjabaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Dirri-da, Dirri-ga)

2

Ban aan wax ku yaal la arag; aan cidi joogin; bannaan; digdigo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Ban diiran oo aan cidi ku nooleyn. 2. Digdigo.

waa la naqliyay ✓

f. n. open ground ~ country, stretch of hard barren land

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel adag. Dh: adayg.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bannaan

2

de: open ground ~ country, stretch of hard barren land

3

lx: dirri

4

pd: (-da ~ -ga)

5

ps: n1-f, n2a-m

6

key: dirri

waa la naqliyay ✓

1

(Biirin-ta)

2

Gundhig hadba wax yar ku sii darid si uu u bato; kordhin; badin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biiri. la-mid: biiris¹.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ku darid. Biirinta mishaarada waxa laga sugayaa batroonka. Dh: siyaadin, kordhin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) soo korodhka wax cusub oo aan hore loo ogayn.

2

darrin -ta: (magac, dhedig, keli) xaalad soo korodhay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-imo, m.dh) la-mid: durrin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hor lehi cusub keenid oo soo siyaadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibrin-ta)

2

Dibir ku dhufasho; legdid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dibri.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) legdid oo xambaaro dhulka dhigid. Dh: legdid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: diillin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hal xarriiq oo dheer oo ka dhex muuqda meesha ama shayga uu ku dhex yaallo. Diilin cad buu daahu leeyahay. Dh: liid.

2

diilin -ta: (magac, dhedig, keli) xanjaadka badhtankiisa meesha inta kale ka godan kolka la buuran yahay kolka la dhuubtana lafaha dhabarku ka soo baxaan. Faras diilinta madaw aya na qaaday Dh: dhabar.

waa la naqliyay ✓

Diirka laga qaaday; muruxsan; qayaxan.

waa la naqliyay ✓

1

dįiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax diirkii ka dhacay noqosho.

2

dįiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la diiray ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dįiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax diirkii ka dhacay noqosho. m.f.dh, dįirmid.

2

dįiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la diiray ahaansho. m.f.dh, dįirnaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] peeled

2

diiran [inchoative] v. be peeled ~ skinned; lose bark (of tree ~ shrub)

waa la naqliyay ✓

1

-diirnaa / diirnayd: (adj) peeled (piilidh)

2

diiran -aa/nay: (adj) warm (woorm)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid qoloftii sare laga qaaday Aalo diiran ayaan calashaday. Dh: hoolan.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirid-da)

2

1. Diirka ka qaadid.

3

2. Qandac noqosho; kululaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg diir³. la-mid: diiris.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dįir³. la-mid: dįiris.

waa la naqliyay ✓

Derivation

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) diirka ka qashirid; gal saaran ka dul qaadid. Dh: diiris.

waa la naqliyay ✓

1

diiris¹: m.l la-mid: diirin.

2

diiris²: m.dh la-mid: diirid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dįirid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg diirid.

waa la naqliyay ✓

1

diniin¹: m.l la-mid: diddin¹.

2

diniin²: f.mg1 (-nay, -nayd) la-mid: diddin².

waa la naqliyay ✓

v. drop from a container (e.g., the last drops of liquid)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) socodka dareeraha aant badnayn ee qunyar u soconaya.

waa la naqliyay ✓

1

a: dindin

2

de: drop from a container (e.g., the last drops of liquid)

3

lx: diniin

4

pd: (diniinay)

5

ps: v1=intr

6

key: diniin

waa la naqliyay ✓

1

(Dirqin-ta)

2

Xoog wax ku samayn ama wax ku yeelsiin; ku jiidid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dirqi². la-mid: dirqis.

waa la naqliyay ✓