diqo

s.m. - Ilaah, Eebbe.

diq¹: m.l.kh 1. Raad badan. 2. D. ah: meel wax badan la dagganaa oo ciiddeedu xumaatay. 3. D. ah: biyo dhadhankoodii iyo urtoodii isbeddeleen.

diq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Ku d.: meel cagta ku badin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida). 2. Ka d.: wax aad u nicid. 3. D. ah: weel buuxa in kale ku ciriiriyid.

diq¹: m.l.kh 1. Raad badan. 2. D. ah: meel wax badan la dagganaa oo ciiddeedu xumaatay. 3. D. ah: biyo dhadhankoodii iyo urtoodii isbeddeleen.

diq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Ku d.: meel cagta ku badin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida). 2. Ka d.: wax aad u nicid. 3. D. ah: weel buuxa in kale ku ciriiriyid. m.f.dh, diqid.

-da: (magac, dhedig, keli) daaqa ka baxa meel la degganaa oo lagu raagay. Iyaba waa diqowdaa haddaan la isu diidayne. Dh: dikh.

(Diga-da)

Xoolaha iyo bahallada, kd., xaarkooda iyo saaladooda.

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid.

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid. m.f.dh, digasho.

v. announ (a wedding ceremony)

digo [feminine] n., [collective] dung

-da: (n) dung (doong); manure (ma-nuur); muck (mak) ~ saalo

(fal) (ku ~) ku farax dhibaato cid ku dhacday. Dh: wiirso.

digo -da: (magac, dhedig, keli) saalada xooluhu dhigaan.

f.mg3 (-hday, -hatay) Ilmo dhashay kalgacal u muujin. la-mid: daho, doho.

(fal) duco oo soo saar ilmaha. Dh: doco, jiiro.

m.dh la-mid: dire.

s.m. far.

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho.

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho. m.f.dh, dixasho.

v. dig for water in sand (of a streambed)

(fal) ku dux oo hoos u xuluulo. Dh: duxo.

de: dig for water in sand (of a streambed)

lx: dixo

pd: (dixday)

ps: v3b=

key: dixo

(Diya-da)

Qof la diley xoolaha laga baxsho ~ qaan; mag.

m.dh Hanti ku waajibtay qof cid dilay oo la siiyo ehelada qofka laga dilay.

m.dh Hanti ku waajibtay qof cid dilay oo la siiyo ehelada qofka laga dilay; mag.

f. n. blood-money, compensation paid for death ~ injury

-diyada: (n) compensation (kompanseeyshin); blood money (blaadh mani); restitution (resta tuu shin); reparation (ra-par eey-shin); indemnity (indhem-niti) ~ magdhaw, mag

-da: (magac, dhedig, keli) xoolaha ama lacagta la baxsho marka cid la dilo. Wax diyo ah lama kala qaadan weli. Dh: mag, dhiig.

bw: Arabic

de: blood-money, compensation paid for death ~ injury (in Somali traditional law)

lx: diyo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: mag

key: diyo

(Iiqa-da)

Meel ciriiri ah.

f. n. narrow place, difficult situation, tight corner

iiqo: v. be in a tight place, get into a difficult situation

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Iyadoo la fadhiyo in yar durkid. 2. Ka s.: wax ku yaqyaqsasho.

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Iyadoo la fadhiyo in yar durkid. 2. Ka s.: wax ku yaqyaqsasho. m.f.dh, siqasho.

(fal) in yar durug.

(Dhiiqa-da)

Meel dhoobo qoyan oo luguhu gela hayaan ama ku wasakhooba hayaan leh.

dhiiqo¹: m.dh 1. Dhoobo aad u qoyan. 2. Xabaqbarsho.

dhiiqo²: f.mg3 (-qday, -qatay) Dhooqo aad u qoyan dhex mari kari waayid (baabuur, nafley iyo wixi lamida).

dhiiqo¹: m.dh 1. Dhoobo aad u qoyan. 2. Xabaqbarsho.

dhiiqo²: f.mg3 (-qday, -qatay) Dhooqo aad u qoyan dhex mari kari waayid (baabuur, nafley iyo wixi lamida). m.f.dh, dhiiqasho.

f. n., (mass n.): mud, muddy soil

-dhiiqada: (n) mud (madh); wet, sticky, soft earth ~ dhooqo

-da: (magac, dhedig, keli) dhoobo ama dhiriq qoyan oo aan la dhexmari karin. Dhulkii waa wada dhiiqo oo lama marayo. Dh: dhoobo.

de: mud, muddy soil

lx: dhiiqo

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

syn: dhooqo

key: dhiiqo

طينة، طين

f.mg3 (-qaday, -qatay) la-mid: dhilliso.

v. come out of its socket (an axe, a knife)

de: come out of its socket (an axe, a knife)

lx: dhilqo

pd: (dhilqaday)

ps: v3a=intr

key: dhilqo

f.mg3 (-oobay, -ootay) Ku d.: ciriiri dareemid.

f.mg3 (-oobay, -ootay) Ku d.: ciriiri dareemid. m.f.l, diiqood.

m.f.l eeg diqoo.

m.f.l eeg diqoo.

mu.eb Magacuyaalka qofka labaad oo ka kooban 'adi' iyo 'iyo'.

(magac'uyaal) 'adi' oo lagu ladhay 'iyo'.

-da: (magac, dhedig, keli) meel aad u qoyan oo dhiiqo leh. Halka geelu biigada ku jebo baarax socodkiisa. Dh: dhiiqo.

m.dh la-mid: biqle (2).

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta boodboodka ee qaanka yaryar ee gammaanka. Qayl barwaaqo jooga biqlo ha u diidin.

ciiqo¹: m.dh (-ooyin m.l) 1. Meel ciriiri ah oo maritaankeedu dhib yahay. 2. la-mid: ceego.

ciiqo²: f.mg3 (-qday, -qatay) Nafley dhibaato la kulmid.

ciiqo¹: m.dh (-ooyin m.l) 1. Meel ciriiri ah oo maritaankeedu dhib yahay. 2. la-mid: ceego.

ciiqo²: f.mg3 (-qday, -qatay) Nafley dhibaato la kulmid. m.f.dh, ciiqasho.

(Daaqa-da)

Maaro, itaal, tabar, xoog, (ama daaqad).

m.dh la-mid: daaqad (2).

f. n. strength, power

a: daaqad

de: strength, power

lx: daaqo

pd: (/da)

ps: n0-f

key: daaqo

(Dalqa-da)

Afka gudihiisa, kobta hilibdalquhu ku yaal iyo inta u dhow oo jiljilicsan.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubinta codku ka sameysmo, hawadana sambabada ayay ku duwda, waxay ku taal hunguriga cad dushiisa, waxay ka sameysantahay sagaal carjowood oo ay isu hayaan seedo iyo muruqyo xuub gaduudan ayaa ku dadan, waxa ku dhexyaal laba joog o xargaha codka ah oo sameeya codka. la-mid: dalqe.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubinta codku ka sameysmo, hawadana sambabada ayay ku duwda, waxay ku taal hunguriga cad dushiisa, waxay ka sameysantahay sagaal carjowood oo ay isu hayaan seedo iyo muruqyo xuub gaduudan ayaa ku dadan, waxa ku dhexyaal laba joog o xargaha codka ah oo sameeya codka. la-mid: dalqe.

f. n. uvula

-dalqada: (n) uvula (yuu-vila) ~ hilibdalqo

-da: (magac, dhedig, keli) xubinta codku ka sameysmo oo hawadana sambabada ku du'da. Waxay ku taal hunguriga cad dushiisa oo waxay ka sameysantahay sagaal carjowood oo ay isut hayaan seedo iyo muruqyo xuub gaduudan ku dadan yahay. Waxa ku dhex yaal labo joog oo xadhkaha codka sameeya ah. Dh: dalqe.

de: uvula

lx: dalqo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: dalqo

لَهَاة، غَلْصَمَة

f.g/mg3 (-qaday, -qatay) la-mid: danqo.

v. feel pain on a sore spot, suffer

(fal) dhaawac ama nabar, taabasho darteed la xanuunso. Dakharku wuu i damqanayaa. Dh: dango.

damqo: (fal) ficil yeelo oo damiirkaagu xumaanta ha ka dhiidhiyo. U damgo carruurta agoonta ah iyo hooyadoo. Dh: daqmo.

de: feel pain on a sore spot, suffer

lx: damqo

pd: (damqaday)

ps: v3a=intr

see: daqno

key: damqo

f.g/mg3 (-qaday, -qatay) Boog, nabar iyo wixi lamida wax dhiig ama dhacaan laga keenay noqosho. la-mid: damqo, daqmo, daqno.

f.g/mg3 (-qaday, -qatay) Boog, nabar iyo wixi lamida wax dhiig ama dhacaan laga keenay noqosho. m.f.dh, danqasho. la-mid: damqo.

v. hurt an already sore spot ~ wounded area again

(fal) meel nabar ku yaallo, dhib cusubi ha ku gaadho. Dh: damqo.

a: daqno

de: hurt an already sore spot ~ wounded area again

lx: danqo

pd: (danqaday)

ps: v3a=

key: danqo

f.mg3 (-maday, -matay) la-mid: danqo.

(fal) dhaawac ama meel horay kuu bugtay oo la waxyeelleeyey darteed xanuunso. daqnad -ka: (magac, lab, keli) meel horay u bugtay dhaawac cusub gaadhid. Dh: damqad.

f.g/mg3 (-naday, -natay) la-mid: danqo.

v.; v: feel pain; hurt an already sore spot ~ wound

(fal) eeg dango.

a: damqo ~ danqo; rw: daqan

de: feel pain; [tr] hurt an already sore spot ~ wound

lx: daqno

pd: (daqnaday)

ps: v3a=intr

key: daqno

f.g3 (-qday, -qatay) 1. Wax si fiican u maamulasho. 2. Wax mayrasho.

f.g3 (-qday, -qatay) 1. Wax si fiican u maamulasho. 2. Wax mayrasho. m.f.dh, dhaqasho.

v. raise, breed; save, conserve; care for one's own family