dingo — Macnaha & Turjumaada

dingo, adj. fam. - Yar waalan; Qof yara waalan

waa la naqliyay ✓

1

(Diga-da)

2

Xoolaha iyo bahallada, kd., xaarkooda iyo saaladooda.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid. m.f.dh, digasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. announ (a wedding ceremony)

2

digo [feminine] n., [collective] dung

waa la naqliyay ✓

-da: (n) dung (doong); manure (ma-nuur); muck (mak) ~ saalo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) ku farax dhibaato cid ku dhacday. Dh: wiirso.

2

digo -da: (magac, dhedig, keli) saalada xooluhu dhigaan.

waa la naqliyay ✓

Pingo

waa la naqliyay ✓

/bingo/ (n) ciyaarta biingaha (khamaarka nooc ka mid ah).

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabsiin waayidda cid hiillo u baahnayd.

waa la naqliyay ✓

/dhinji/ (n) uskag ah oo bololay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caano yar oo neefka la lisayo la dhadhansiiyo si uu aad ugu godlado.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah xayawaanka dabjoogta ah oo bahda libaaxa ka mid ah. Dh: bisad, basho, mukulaal.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gaday, -gatay) Socod jiitaan socosho (nafley).

waa la naqliyay ✓

v. move a little, make a motion

waa la naqliyay ✓

(fal) dhan u hinqo ama u dhaqaaq. Dh: ruqaanso.

waa la naqliyay ✓

1

de: move a little, make a motion

2

lx: dirgo

3

pd: (dirgaday)

4

ps: v3a=

5

key: dirgo

waa la naqliyay ✓

1

(Hinga-da)

2

Neefta xagga sanbabbada u socota, kala go'go'eeda; waxaa ku wacan xuubka xargaha codka daboola oo kolkol, u kasid la'aan, isku roora (ama higgo).

waa la naqliyay ✓

1

hingo¹: m.dh Neef si xoog leh dhuunta dadka u soo marta oo qaarka sare dhaqaajisa. la-mid: higgo¹, hungo (2).

2

hingo²: f.mg3 (-gaday, -gatay) la-mid: hingoo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef si xoog leh dhuunta dadka u soo marta oo qaarka sare dhaqaajisa. la-mid: higgo, hungo (2).

waa la naqliyay ✓

f. n. hiccough

waa la naqliyay ✓

-hingada: (n) hiccup (hik-ap); hiccough ~ higgo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neefta xagga sanbabbada u socota, kala googo'eeda; waxaa ku wacan xuubka xargaha codka daboolka oo kolkol, u kasid la'aan, isku roora; higgo.

waa la naqliyay ✓

1

a: higgo

2

de: hiccough

3

lx: hingo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: hingo

waa la naqliyay ✓

Bingo

waa la naqliyay ✓

(Singo) S Coccinia grandis (L) Voigt. Cucurbitaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) timaha qofka oo cudur ama wax kale la go'a.

waa la naqliyay ✓

1

(Daanga-da)

2

Galley la saloolay: salool; qaloon.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] popped grain (such as corn, wheat, lentils)

waa la naqliyay ✓

-daangada: (n) popcorn (paap-koorn) ~ salool, qaloon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) galley la saloolay. Daango iyo bigays baan ku cuwaaftay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaloon, salool

2

de: popped grain (such as corn, wheat, lentils)

3

lx: daango

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: daango

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Cid hiillo u baahnayd oo garab la siin waayey noqosho.

waa la naqliyay ✓

v. slip, slide

waa la naqliyay ✓

1

de: slip, slide

2

lx: dhiigo

3

pd: (dhiigtay)

4

ps: v3b=

5

key: dhiigo

waa la naqliyay ✓

s.f. - diinamo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-goxo, m.dh) Nooc dermooyinka ka mid ah oo cawda mayrada laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

/dhingi/ (n) doon-yar.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) wax dunida ka dhammaaday noqo. Dh: sayngo', cayngo', dabargo'.

2

dungo' -a: (magac, lab, keli) wax dunida ka dhammaaday noqosho. Dungo' buu maroodigii ku noqday dhulka Soomaalida. Dh: sayngo', cayngo'.

waa la naqliyay ✓

(fal) shey cidhibtir oo tafiirtir. Dh: sayngoo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) iin xagga haddalka ah oo aanu qofku hadalka si taxan u wada odhan karin. Dh: gaangi, gango, hagahago.

2

giingo -da: (magac, dhedig, keli) sibidh saafi ah oo inta biyo lagu walaaqo, korka lagaga shubo oo lagu simo meel hore qaldad sibidhaysan loo mariyay.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Higgo sii deyn. la-mid: higgo², higgoo, hingo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Higgo sii deyn. m.f.dh higgasho. la-mid: higgoo.

waa la naqliyay ✓

(fal) hingo dareen.

waa la naqliyay ✓

lingot, n.m. - Dharka Hoosta laga xidho sida garanka, nigiska, qafaasada, googoradda.

waa la naqliyay ✓

1

(Dinnaaga-da)

2

Ci weyn oo nafleyda qaarkeed; (ama dannaago, dinnaaho).

waa la naqliyay ✓

m.dh Ci' weyn oo nafleyda qaarkeed samayso sida lo'da, dameeraha iyo wixi lamida. la-mid: dannaago, dinnaaho.

waa la naqliyay ✓

f. n. loud call (of person); roar, bellow (of animal)

waa la naqliyay ✓

1

a: dinnaaho, tinnaago

2

de: loud call (of person); roar, bellow (of animal)

3

lx: dinnaago

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: dinnaago

waa la naqliyay ✓

1

(Dig-ta)

2

1. Dhaqdhaqaaqa wareegga dhiigga.

3

2. (oogada nafleyda) rubad; dhuun.

4

3. Naf.

waa la naqliyay ✓

1

dig¹: m.dh 1. Rubad. 2. Naf. wadnaha ee halbowlayaasha wax yar ka 3. Garaaca laga garto. 4. (sh.r) Cod lagu muujiyo shalaq.

2

dig²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f. g) Aroos iyo wixi lamida cid ogeysiin. 2. (f.mg) U d.: qof wax u daran oo ku soo fool leh ama lala maagganyahay dareensiin si uu uga gaashaanto.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Aroos iyo wixi lamida cid ogeysiin. 2. (f.mg) U d.: qof wax u daran oo ku soo fool leh ama lala maagganyahay dareensiin si uu uga gaashaanto. m.f.dh, digid.

waa la naqliyay ✓

1

v. announ, give notice, inform, advise, warn

2

dig [feminine] n., [collective] pulse; jugular vein, main artery

waa la naqliyay ✓

/dhig/ (v) 1. qodid (n) 2. dacnin (hadal qalloocis ah).

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: [with preposition u] warn (woon); admonish (adh-mo-nish); caution (koo-shin); forewarn (foor-woon) ~ u dig, digniin sii

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhiillo, col ama wax dhib xanbaarsan dadka u sii sheeg.

2

dig: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog meel ugu soo dhacay.

3

dig -ta: (magac, dhedig, keli) liqid ama dejin. Masku markiiba dig buu ka siiyay jirki. Li: tufid.

4

dig: (ereydhawaaq) milatarigu isticmaalo oo ah isgiji. Dig iyo digtoonow buu taliyuhu is raacshay.

waa la naqliyay ✓

dig up, v.tr., qod.

waa la naqliyay ✓

/dhin/ (n) shangar-dheer oo is-dabajoog ah, qaylo-dheer.

waa la naqliyay ✓

s.m. - Ilaah, Eebbe.

waa la naqliyay ✓

pour nous.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhismo guri iyo wax la mid ah. Bino cusub ayaa la wadaa. Dh: dhis.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) la-mid: cifo.

waa la naqliyay ✓

v. acquire a replacement for something lost ~ destroyed

waa la naqliyay ✓

(fal) erey duco ah oo la macne ah, 'cawilcelin Rabbi ha ku siiyo'. Dh: barwaaqow.

waa la naqliyay ✓

1

a: cifo

2

de: acquire a replacement for s.t. lost ~ destroyed

3

lx: cigo

4

pd: (cigtay)

5

ps: v3b=

6

key: cigo

waa la naqliyay ✓

1

(Daga-da)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinka, tan ugu horraysa; seko.

3

2. In, xoolaha jaad walba, sanadiiba kol laga baxsho.

waa la naqliyay ✓

1

dago¹: m.dh 1. Bilaha dayaxa ee muslinka tirsado tan ugu horreysa. 2. Sadaqo sharciga Islaamku ku waajibiyey hantida qofka muslim ah sannadkiiba mar. 3. D. ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

2

dago²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid. m.f.dh, dagasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. first month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

v. have a narrow escape; be misled, be cheated

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) cid ama wax, ku khatalan. Gabadha hadalkeedii macaanaa ayaan ku dagmay.

2

dago: (fal) wax baylahsan noqo. Adhigu wuu daganyahay ee waraabaha ka gaadha. Dh: dagan.

3

dago-da: (magac, dhedig, keli), ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

4

dago-da: (magac, dhedig, keli) bisha xoolaha laga bixiyo sekada.

5

dago -da: (magac, dhedig, keli) tiro go'an oo xoolahu kolkay gaadhaan ay ku waajibto hantiilaha inuu in ka mid ah sako ahaan sannadkiiba hal mar uga baxsho. Dh: sako.

waa la naqliyay ✓

1

(Dana-da)

2

1. Caanaha la lula hayo xoogaa kamid ah oo intaan caanaha subagga laga bixin, qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo; waxaa la qabaa in dad ku sancan yahay oo haddii danada la siiyo, haantu subag badan dhalayso.

3

2. Caano yar oo geel oo caanaha la lula hayo lagu daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha la lulayo xoogaa ka mid ah oo intaan caanaha subagga la gala bixin qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo. Waxa la aamminsanyahay in dadka qaar u sancan yahay haddii danada la siiyo ay haantu subag badan bixin doonto. Faarax dano ayaa loo shubay. Dh: sankuriix.

2

dano -da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo lagu dhanaaniyo kuwa dhayda ah. Dano caanaha ku dar.

3

dano -da: (magac, dhedig, keli) geed u eg cinka kase waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

2

lx: dano

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-mass

5

key: dano

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Shax, turub, iyo wixi lamida bad dhigasho. 2. Ku d.: cid marti u noqosho. la-mid: deg² (3,9)

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Shax, turub, iyo wixi lamida bad dhigasho. 2. Ku d.: cid marti u noqosho. m.f.dh, degasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. go down, descend

2

dego [feminine] n., [collective] dung, pulverized dung

waa la naqliyay ✓

-degtay / degatay: (v) go down (dhaawn); go or come down; descend (di-sendi); get out. Ex: hoos bay u degatay; she went down

waa la naqliyay ✓

s.f. - biyo-xireen.

waa la naqliyay ✓

name-m alerter; warner or alarmer; lucky

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) Ilmo dhashay kalgacal u muujin. la-mid: daho, doho.

waa la naqliyay ✓

(fal) duco oo soo saar ilmaha. Dh: doco, jiiro.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: diiq¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. cock, rooster

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) labka lukida. Dh: doore, diiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: diiq

2

bw: Arabic

3

de: cock, rooster

4

lx: diig

5

pd: (-ga Pl: diigag)

6

ps: n4-m, n2a-m

7

key: diig

waa la naqliyay ✓

/dhayn/ (v) cashayn ama qadayn.

waa la naqliyay ✓

v.tr., dhararo, qadee.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gurid wax meel laga soo guro. Dh: gurid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dire.

waa la naqliyay ✓

s.m. far.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ciidda ka dusid (biyo ama hoore kale). 2. Biyo qulqulid. 3. U d.: cid u naxariisasho. m.f.dh, dixasho.

waa la naqliyay ✓

v. dig for water in sand (of a streambed)

waa la naqliyay ✓