Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Diir-ka)

2

Xuubka, dubka, qolofta, mayraxda iyo wixii la mid ah oo ku rogan geedaha iyo miraha, kd.

waa la naqliyay ✓

1

diir¹: m.l Kulayl, uumi.

2

dįir¹: m.l Dubka sare ee lafta geedka.

3

diir²: m.dh la-mid: diirdiir².

4

dįir²: m.dh.u la-mid: digir².

5

diir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax in yar kululaansho. 2. Qof, in yar xanaaqid.

6

dįir³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Geed diir ka qaadid. 2. Wax qaawin.

waa la naqliyay ✓

1

diir¹: m.l Kulayl, uumi.

2

diir²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax in yar kululaansho. 2. Qof, in yar xanaaqid. m.f.dh, diirid.

3

dįir¹: m.l Dubka sare ee lafta geedka.

4

dįir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Geed diir ka qaadid. 2. Wax qaawin. m.f.dh, dįirid.

waa la naqliyay ✓

Drive

waa la naqliyay ✓

1

m. n. skin of fruit ~ plant; peeling, peel, rind; cover

2

diir v. peel, skin, strip

3

diir v. become warm

4

diir [feminine] n., [collective] caterpillar(s), worm

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) rind (raynd); skin (iskiin); peeling (piilin); outer covering (ka-ver) ~ dub, qubka

2

diir -ay / tay: (v) peel (piil); strip or cut away the skin ~ fiiq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qolofta sare ka qaad. Maydhax ka diir geedka. Dh: fiiq.

2

diir -ka: (magac, lab, keli) dubka sare ama maqaarka. Waxaan nahay dad isku diir iyo isku diin ah.

3

diir-ta: (magac, dhedig, keli) jaad xasharaadka ka mid ah oo dhirta cuna. Dh: dirindiir.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dibir-ka) Dhul cag'adayg ah oo ciiddiisu dhooddi tahay; aan cadduun ahayn.

2

2. (Dibir-ta) Siyaalaha laysu legdo tu kamid ah; legdin; dibirrooti.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciid adag, dhano ah oo aan geedo badan lahayn; dhooddi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bro, m.l) Legdin dhulka si xoog leh laysugu dhufto. la-mid: dibirrooti¹.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. heavy soil

2

dibir [feminine] n. a fall in wrestling

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) hard ground, a solid surface of earth ~ gawaan

2

dibir -ta: (n) the act of putting someone down by wrestling

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul dedibley ah oo daaqsin iyo daran iyo hawo kulul leh, qawyo badan oo biyaha iyo milixda hodan ku ahna wuu leeyahay. Li: suubaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Digir-ta)

2

Iniino la abuuro oo cunno ahaan loo cuno; waa yaryar yihiin, qaabkooduna wuxuu u eg yahay qaabka kellida. Waa jaadad badan.

waa la naqliyay ✓

1

digir¹: m.dh 1. Dabar. 2. Midab madow oo ilkuhu yeeshaan.

2

digir²: m.dh Nooc dalagga ka mid ah, dhala miro u eg qaabka kellida, leh midabbo iyo jaadad kala geddisan. la-mid: dįir².

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Nooc dalagga ka mid ah, dhala miro u eg qaabka kellida, leh midabbo iyo jaadad kala geddisan; diir. 2. Dabar. 3. Midab madow oo ilkuhu yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] beans, peas

waa la naqliyay ✓

1

(Dighir) All.Som. Vigna unguiculata (L) Walp. Aggreg. Papilionaceae.

2

All. Som. Phaseolus mungo L. Papilionaceae.

3

All.Som. Phaseolus vulgaris L. Papilionaceae.

4

S Canavalia ensiformis (L) DC. Papilionaceae.

5

S Canavalia gladiata (Jacq.) DC. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) bean (biin); pea (pH); peas (piis)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labada qori ee nugiga hareeraha kaga jira ee jigirtidu gasho midkood.

2

digir-ta: (magac, dhedig, keli) jaad badarka ka mid ah oo noocyo badan leh oo nafaqo badan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhabannacaso

2

de: beans, peas

3

lx: digir

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f-col

6

key: digir

waa la naqliyay ✓

تَنبِيهِ، تَحْذِيرٍ، إِنْدَارِ

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar kululayn. la-mid: diirri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar kululayn. m.f.dh, diirin. la-mid: diirri.

waa la naqliyay ✓

v. warm up, make something warm, heat

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make warm (mayk woorm); raise temperature; heat ~ kululee

waa la naqliyay ✓

(fal) dabka saar oo kulayli. Diiri shaaha oo ii keen.

waa la naqliyay ✓

1

a: diirri

2

de: warm up, make s.t. warm, heat

3

lx: diiri

4

pd: (diiriyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: diiri

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qobka ka fuqsasho, Tus.” mooskii baan diirtay”.

waa la naqliyay ✓

dįiro: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qobka ka fuqsasho, Tusaale: Mooskii baan diirtay. m.f.dh, dįirasho.

waa la naqliyay ✓

v. skin, peel, strip something for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) diirka ka qaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: skin, peel, strip s.t. for oneself

2

lx: diiro

3

pd: (diirtay)

4

ps: v3a=tr

5

key: diiro

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dirir-ka) Xiddig if weyn oo naafaha ugu danbeeya; wuxuu u dhexeeyaa dirirday iyo garbo.

2

2. (Dirir-ta) dagaal, colaad, islayn, fara'isasaar, xarbi.

waa la naqliyay ✓

1

dirir¹: m.dh Dagaal; colaad.

2

dirir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid la dagaallamid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xiddig ifweyn oo Naafaha ugu dambeeya oo u dhexeeya Dirirday iyo Garbo. 2. la-mid: Dirirsagaaro. D. cawleed: gu'ga bartamihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

dirir¹: m.dh Dagaal; colaad.

2

dirir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid la dagaallamid. m.f.dh, diririd.

3

dįrir: m.l 1. Xiddig ifweyn oo naafaha ugu dambeeya oo u dhexeeya dirirday iyo garbo. 2. la-mid: dįrirsagaaro. D. cawleed: gu'ga bartamihiisa.

waa la naqliyay ✓

name: Dirir

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] strife, enmity, fight, quarrel, dispute

2

dirir v. fight, quarrel, contend

waa la naqliyay ✓

name-m name of a very bright star. Lit: he who has been hoped to be bright

waa la naqliyay ✓

-yey I tay I een / nay: (v) 1. fight (faayt); engage in fighting. Ex: way dirireen; they fought each other. 2. dirir -ta: (n) war (woor); fight (faayt); battle (baa-tal) ~ xarbi, dagaal colaad

waa la naqliyay ✓

1

Litigio

2

Quarrel

waa la naqliyay ✓

magaca wiil dhashay xilli dirireed ama la rajaynayay in uu noqdo nin dirireed oo reerka colka ka ilaaliya.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof la dagaallan oo gacan ula tag ama hadallo diirdiirran ku dheh.

2

dirir: (fal) hanjab oo gacan ha qaadin. Carruurta la dirir ha cabsadaane. Dh: canaano, hanjab.

3

dirir -ka: (magac, lab, keli) afar xiddigood oo ka mid ah xiddigaha kurada mara oo koonfur u badan. Xiddigahaa dhammaantood halka ay ka soo baxaan tooskeeda uun bay ka dhacaan.

4

dirir -ta: (magac, dhedig, keli) colaad dil, dhac, iyo burbur wadata. Dirir sokeeye nabad baan ka aaminay. Dh: dagaal.

5

dirir -ta: (magac, dhedig, keli) hanjabaad afka ah oo aan gacan la qaadin. Dh: hanjabaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Araanja-da)

2

Geed-abaareed leh miro jilicsan oo kankoonsan oo diir adag oo midabkoodu yahay cillaan-guduud.

waa la naqliyay ✓

1

(Argeeg-ga)

2

Geed, diirka xididdadiisa weel (haamo, dhiilo, ubbooyin) laga tosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Baras-ka)

2

Cudur oogada ku dhaca oo dubka ka diira oo xajiin iyo cuncun badan; caddaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Buunsha-ha)

2

Daboolka jilicsan oo ku rogan badarka oo tumidda lagaga baxsho; diir; qob; qolof; bariiq (bariiska); (ama buushe).

waa la naqliyay ✓

1

(Canba-ha)

2

1. Miro cillaan guduudan ah oo dhulka kulul ka baxa; waxay lee yihiin: diir adag iyo laf weyn, dhadhan macaan iyo dhanaan isku darsan ah iyo ur udgoon.

3

2. Geedka mirahaani ka baxaan: kolkuu koro 90 cagood baa dhererkiisu gaaraa; waa geed qurux badan oo caleemo waaweyn oo hoos wanaagsan bixiya; ama canbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciiryaama-da)

2

Neecaw dhulka korkiisa ku qabowdey oo daruur fudud noqotay: kolkii qorraxdu soo baxdo oo diiriso, bay kacdaa; dhedo fudud; (ama ceeryaamo).

waa la naqliyay ✓

1

1. Qoloftii iyo diirkii laga qaaday: diriqii laga reebay; la dhilay; la diiray; la qayaxay.

2

2. Qurux badan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhilid-da)

2

1. (miro, kd.) qolofta kore ka fujin; diirid; beerin; qayixid.

3

2. (caw, xaskul...) diriqa ka bixin.

4

3. Qurxin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoweyn-ta)

2

1. Meel dhow geyn ama keenid.

3

2. Marti, kd., weji iyo gacmo furan, oo lagu tusa hayo in imaatinkooda la jecel yahay, kala hor'imaansho; martiggelin diirran.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirad-da)

2

Qalab saacadda qaabkeeda leh oo afarta docood (woqooyi, galbeed, koofur, bari) ku qoran yihiin oo laga garto; waxay leedahay irbad danabaysan oo weligeed afkeedu xagga woqooyi u jeedo.

waa la naqliyay ✓

Diirka laga qaaday; muruxsan; qayaxan.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirdiir-ta)

2

1. Jaad ugaarta kamid ah oo diillimo leh.

3

2. Balanbaallis, nirgadhoob, iyo cayayaan kaloo badan oo duula oo aan weli dillaacin; waxay u eg tahay dixiri, badanaa dhogor leh iyo oogo dhawr iyo toban xubnood leh; Sida cayayaanka kale, lix lugood oo run ah oo laboba iska soo horjeeddo, bay lee dahay; (ama diir).

waa la naqliyay ✓

1

(Diirdiir-xariireed-da)

2

Diirdiirta xariirta samaysa.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirid-da)

2

1. Diirka ka qaadid.

3

2. Qandac noqosho; kululaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirin-ta)

2

Wax yar kululayn; qandac ka dhigid; (ama diirrin).

waa la naqliyay ✓

1

(Diirmid-da)

2

Diirku ka murxid ama ka dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirrin-ta)

2

Wax diirran ka dhigid; (ama diirin).

waa la naqliyay ✓

1

(Diirsad-ka)

2

Diirsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirsasha-da)

2

Diirsimaad helid.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirsi-ga)

2

Diirsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dir-ka)

2

(xoolo) isku sinji ah, oo isku meel ka soo wada jeedey; jaad; dhur; taran.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

4

dir⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel joogay ama yiil meel kale aaddin. 2. Ku d.: qof, qof kale xumaan uga dheegid si uu ula colloobo.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan. m.f.dh, dirid.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

waa la naqliyay ✓

f. n. major Somali clan

waa la naqliyay ✓

1

v. send, dispatch

2

dir m. n., [collective] origin, basis; species (of animals); race; clan, ancestors

waa la naqliyay ✓

name-m origin; race; ancestor

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. send (send); transmit (taraanis-miit); dispatch (dis-paaj); ~u dir. Ex: warqad u dir; send a letter. 2. dir -ka / ta: (n) ancestor (ansestar); offspring (oof-ispiring); usually used for animals; descendant (di-sen-dhant) ~ waraso

2

isku dir -ay / tay: (v) set against each other stir up strife; come between; be a quarrelmonger

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) qof ka horgee qof kale.

2

dir: (fal) (u ~) meel kale gee oo ruux u gudbi. U dir alaabta ciddii lahayd.

3

dir-ka: (magac, lab, keli) isirka ama abka ay cidi ka soo jeeddo dad iyo duunyo kay doonto ha ahaatee. Sacaasi dir fiican buu ka soo jeedaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

1

(Biir-ta)

2

Gaas ur gaar ah oo waabaayaysan leh oo lagu dhinto; neecaw ur jaadkaas ah leh oo lagu biiroodo oo meelaha qaarkood, sida ceelasha gudohooda ka samaysanta.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho. m.f.dh, biirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. increase, multiply; ferment

2

biir m. n., (mass n.): beer

3

biir [feminine] n., (mass n.): brackish, impure water

waa la naqliyay ✓

1

-ay tay (v) 1. accumulate (a ku mileeyt); pile up. 2. join (jooyn) Ex: waxuu ku biiray ciidamada; he joined the army.

2

biir -ta: (n) beer (biir) ~ khamri

3

biir -ta: (n) fermented water with poisonous gas, especially a watering place [well]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii la joogay iyo heerkii la taagnaa ka sii bado. Xoola aan la baylah tirin ma biiraan. Dh: korodh.

2

biir: (fal) ku ku darsan dad ama urur, ka mid nogo. Ku bir oo kaaley ka mid noqo bulsha weynta.

3

biir-ka: (magac, lab, keli) caano aad u dhanaan. Dh: watabiir, jinaw, karuur.

4

biir-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah farshada ama khamrida. Biir bilaa denbi ahi ma jiro.

5

biir-ta: (magac, dhedig, keli) ur aad u qadhmuun; ur ceelka in badan dhoobnaa yeesho, lagu dhinto. Biir buu noqday ceelkii.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ciir-ka) a) Firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. b) Doc u liicid; dheelli; janjeersi.

2

2. (Ciir-ta) Caano la lulay oo subaggii laga baxshey.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.l 1. Firiiric yaryar oo oogada nafleyda ka soo yaaca. 2. la-mid: ciirid.

2

ciir²: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

3

ciir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

2

ciir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho. m.f.dh, ciirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] rash, hives, small pimples, pustules, prickly heat

2

ciir [feminine] n., (mass n.): buttermilk

3

ciir v. stagger; lean to one side, capsize

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) buttermilk (badher-milk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) liic; dheelli.

2

ciir-ka: (magac, lab, keli) firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. Dh: araarad.

3

ciir-ta: (magac, dhedig, keli) caano dhanaan oo inta la lulay subaggii lagala baxay. Ciirtaa dhamaa, caydaada yaqaan. Li: dhay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhir-ta)

2

1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweynba; geedo.

3

2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada ku darsado; dhir magaalo; xawaash.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. plant (palaant): tree (tirii); forest (fores) ~ geedo. 2. spices (ispaays)

waa la naqliyay ✓

1

Alberi

2

Trees

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) noolaha carrada ku baxa ee biyaha la waraabiyo. Dhir ayaan beeray.

waa la naqliyay ✓

1

de: plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

2

lx: dhir

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-col

5

syn: geed

6

key: dhir

waa la naqliyay ✓

نبات

waa la naqliyay ✓

1

(Diib-ka)

2

Wax udgoon; cadar.

waa la naqliyay ✓

m.l Ur udgoon.

waa la naqliyay ✓

m. n. sweet-scented ~ perfumed thing

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) udgoon ay dumarku timaha ama meel kale mariyaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sweet-scented ~ perfumed thing

3

lx: diib

4

pd: (-ka Pl: diibab (ka))

5

ps: n4-m, n2a-m

6

key: diib

waa la naqliyay ✓

1

(Diid-ka)

2

Dhicid iyo miyirdaboolan yar oo tabarxumo ama maskaxdoo aan dhiig badani tegini ku wacan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

diid¹: m.l Wareer lala dhaco tamardarro awgeed.

2

diid²: f.mg1 (-day, -dday) Tamardarro awgeed la dhicid (qof).

3

dįid: f.g1 (-day, -dday) Codsi, amar, siismo, iyo wixi lamida ku gacan sayrid.

waa la naqliyay ✓