didi — Macnaha & Turjumaada

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). m.f.dh, didin. la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

v. disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to flee in panic; scare away (iskeer a-weey); stampede (istaan-piidhy, frighten (faraay-teri) ~ bajin . Ex: xoolaha ha didin; don't scare the flocks

waa la naqliyay ✓

(fal) noole degganaansho ku jooga baqa geli.

waa la naqliyay ✓

1

de: disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

2

lx: didi

3

pd: (didiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: didi

waa la naqliyay ✓

1

(Didib-ka, Didib-ta)

2

1. Dhul dibir ah.

3

2. Ciid biido cad ah ama dhagax xaraarta ka samaysmay.

waa la naqliyay ✓

1

didib¹: m.l/dh 1. Dhul dibir ah. 2. Ciid budo cad ah ama dhagax xaraarta ka samaysmay.

2

didib²: m.l (kiimika) Dhagax badanaaba ku jira macdanta kaarboneyt, gaar ahaanna kaarbooneytyada kaalsiyam iyo magniisiyam.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiim.) Dhagax badanaaba ku jira macdanta kaarboneyt, gaar ahaanna kaarbooneytyada kaalsiyam iyo magniisiyam.

waa la naqliyay ✓

Hard pan

waa la naqliyay ✓

f. n./m, [collective] stony soil

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hard ground, a solid surface of the earth ~ gawaan, dibir

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagax lakabeed cadaadis ku samaysmay.

2

didib -ka: (magac, lab, keli) dhadhaab midab cad leh oo loo isticmaalo dhismaha iyo sameynta sibidhka.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dibir, digdigo, gawaan

2

de: stony soil

3

lx: didib

4

pd: (-ta ~ -ka)

5

ps: n1-f/m-col

6

key: didib

waa la naqliyay ✓

1

(Didid-da)

2

Wadajir u yaacid, baqdin ama cabsi darteed.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg did. la-mid: dųdid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cabsi darteed la ordid.

waa la naqliyay ✓

1

(Didin-ta)

2

Si wadajir loo yaaco oo loo baqdo, falid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg didi. la-mid: dudin.

waa la naqliyay ✓

Excitation

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) marka xayawaan meel jooga ama fadhiya loo eryado si kediso ku ah ee ay ordaan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg didin.

2

didis -ka: (magac, lab, keli) kala boodidda labo walxood oo leh danab kala duwan, ku togan iyo ku taban.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac,lab, keli) dhawaaq uu bixiyo dibigu markay lo'du oofanayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

1

(Baydadin-ta)

2

Baydad ku ridid; didin.

waa la naqliyay ✓

1

(Buub-ka)

2

1. (geel) aan jabsanayn ee weli buubaal ah; didid dhow oo rarka la carara oo wax kala daadsha.

3

2. Orod; duulis; dheerayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Buubid-da)

2

1. Hawada dhexdeeda ku duulid.

3

2. (geel) cararidda iyo dididda awrta aan weli rarka baran.

waa la naqliyay ✓

1

(Dareensasha-da)

2

Dhiillo ka qabid; ka didid; dareensi; tuhmid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gawaan-ka)

2

Dhul bannaan oo cag'adayg ah oo badanaa korreeya; dibir; digdigo: didib.

waa la naqliyay ✓

1

(Gawaanraacin-ta)

2

Fardo badan, inta kuwo yar loo fuulo, didin oo eryid.

waa la naqliyay ✓

1

(Guulmid-da)

2

Sida wax la guuley oo cabsiyi gashay dib u joogsasho, hakasho, leexasho, didid.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuurad-da)

2

Dhagax didib ah oo la shiiday oo budo laga dhigay oo wax lagu dhiso laguna caddeeyo; xaraar.

waa la naqliyay ✓

1

buub¹: m.l 1. B. ah: rati marka la raro dida. 2. la-mid: buubid.

2

buub²: f.mg1 (-bay, -btay) 1. Rati raran didid. 2. Dayaarad, shimbir iyo wixi lamida duulid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xoolo iyadoo la didinayo kaxaysasho. la-mid: dudso.

waa la naqliyay ✓

1

dudid: m.f.dh eeg dud². la-mid: dudis.

2

dųdid: m.dh la-mid: didid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: didin.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 Habeenka uu didirka la fariisto (dayax).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). la-mid: dųd².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). m.f.dh, didid. la-mid: dųd.

waa la naqliyay ✓

v. bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dud

2

de: bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

3

lx: did

4

pd: (diday / didday)

5

ps: v1=intr

6

key: did

waa la naqliyay ✓

pron., subj: someone, anybody

waa la naqliyay ✓

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

waa la naqliyay ✓

1

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

2

lx: cidi

3

ps: pro-subj

4

key: cidi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Roob keenid (Ilaah).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Roob keenid (Ilaah). m.f.dh, di'in.

waa la naqliyay ✓

fal) roob da'sii. Ilahoow roobka noo di'i.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibi-ga)

2

Neef lo' ah oo lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

waa la naqliyay ✓

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

waa la naqliyay ✓

m. n. bull, ox; oxen

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bull (buul); ox (okis)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) lo'da ka labka ah. Ninkii seexduu sicii dibi dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lo'; Opp: sac

2

de: bull, ox; [pl] oxen

3

lx: dibi

4

pd: (-ga Pl: dibi (da))

5

ps: n5-m, n2a-m

6

key: dibi

waa la naqliyay ✓

قبيلة

waa la naqliyay ✓

m.l Jaad geedaha ka mid ah oo jiinka webiyada ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Dixi-da)

2

Caws xooluhu daaqaan oo ka baxa dhulka jaanka ah ama dhanada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): grass species, which grows in salty soil

waa la naqliyay ✓

1

(Dihi) N Paspalum vaginatum SW. Gramineae.

2

N Sporobolus ioclados (Trin) Nees. Gramineae.

3

N Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

4

N Sporobolus spicatus (Wahl) Kunth. Gramineae.

5

N Eragrostis papposa (Roem. & Schult.) Steud. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(fal) hoos ugu muusi oo ku duxi. Dh: duxi, duxsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: =-mass grass sp., which grows in salty soil

2

lx: dixi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: dixi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: didi.

waa la naqliyay ✓

(fal) ka xanaaqsii oo inuu cadho ku socdo sabab u ahaw. Dh: dudsii.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin. m.f.dh, fidin.

waa la naqliyay ✓

v. stretch, spread something out, expand

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) spread (ispareed); stretch (istareej) ~ balaari

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax duubnaa, kala bixi. Fidi gogosha ha lagugula fadhiistee. Dh: baahi, fitaaxi, ballaadhi, faafi. Li: laab, duub.

2

fidi: (fal) dhiib oo tebi. Qalinkaa ii soo fidi. Li: celi.

3

fidi: (fal) shaaci oo dad badan gaadhsii. Diinta fidi ajir baad heliye. Dh: tebi.

waa la naqliyay ✓

1

de: stretch, spread s.t. out, expand

2

lx: fidi

3

pd: (fidiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: fidi

waa la naqliyay ✓

(fal) niyad sami wax u bixi; daacadnimo wax ugu deeq. Dh: hannee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed abaareed leh qodxo cagaaran oo buurburan oo isku cufan oo lagu culo weelasha caanaha lagu shubto weelashana laga qorto. Wa: kidiyo.

waa la naqliyay ✓

1

midi, n.m. - duhurka; duhurka maalintii; maalinbadh; 12aadka duhurnimo.

2

sud - Koonfur (jiho).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhidib-ka)

2

Tigin.

waa la naqliyay ✓

1

dhidib¹: m.l (-bbo, m.dh) 1. Qori dheer, xooggan, af fiiqan leh oo godadka aqal Soomaaliga lagu qodo. 2. Qori yar oo godka dabinka gees laga geliyo oo lagu celiyo fitiligta. 3. la-mid: dhidbid.

2

dhidib²: m.l 1. (xisaab) Xarriiqda uu shaxan ku wanqaaranyahay. 2. (xisaab) Mid ka mid ah xarriiqyada tixraac ee maguuraanka ah ee lagu isticmaalo garaaf ama habdhis kulan. 3. (xisaab) Xarriiqda uu xood ama walaxi ku dul waniino.

3

dhidib³: f.g1 (-dbay, -dibtay; -dbi) Wax si adag dhulka ugu aasid.

waa la naqliyay ✓

1

dhidib¹: m.l (-bbo, m.dh) 1. Qori dheer, xooggan, af fiiqan leh oo godadka aqal Soomaaliga lagu qodo. 2. Qori yar oo godka dabinka gees laga geliyo oo lagu celiyo fitiligta.

2

dhidib²: m.l 1. (xisaab) Xarriiqda uu shaxan ku wanqaaranyahay. 2. (xisaab) Mid ka mid ah xarriiqyada tixraac ee maguuraanka ah ee lagu isticmaalo garaaf ama habdhis kulan. 3. (xisaab) Xarriiqda uu xood ama walaxi ku dul waniino.

waa la naqliyay ✓

Axis

waa la naqliyay ✓

Axis

waa la naqliyay ✓

1

m. n. stick fixed into the ground to act as a prop ~ support; axis

2

dhidib v. fix, set something into something else

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) hard and rocky soil ~ gawaan

2

dhidib -ka: (n) support (sa-poorti); bear the weight of, especially from below. Ex. dhidibka u aas; make a good support

waa la naqliyay ✓

1

(fal) walax bir, loox ama wax kale ah. dhulka ku adkee oo ku dheeb.

2

dhidib-ka: (magac, lab, keli) tiir ama qodin dhulka lagu dhaabo.

3

dhidib -ka: (magac, lab, keli) labada kulan ee garaafyada midkood.

4

dhidib -ka: (magac, lab, keli) xarriiq maangadeedka uu dhulka ama meere ku dul wareego.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhidid-ka)

2

Qoyaan dufan leh oo oogada nafleyda kasoo baxa kolkay qorrax darteed ama xanuun la kululaato.

waa la naqliyay ✓

1

dhidid¹: m.l 1. Qoyaan dufan leh oo oogada nafleyda ka soo baxa kolkay qorrax darteed ama xanuun la kululaato. 2. la-mid: dhididid.

2

dhidid²: m.l (cilmiga naflayda) Dareere qashin ah, oo ka kooban milan biyeysan oo soodhiyam koloraydh, yuuriya yar iyo walxo kale. shaqadiisu waxaa weeye qaboojinta jidhka iyo joogteynta heer kulka naasleyda.

3

dhidid³: f.mg1 (-day, -dday) Nafley qorrax ama xanuun la kululaatay qoyaan dufan leh oogadeeda ka soo yaacid.

waa la naqliyay ✓

1

dhidid¹: m.l Qoyaan dufan leh oo oogada nafleyda ka soo baxa kolkay qorrax darteed ama xanuun la kululaato.

2

dhidid²: m.l (cilmiga naflayda) Dareere qashin ah, oo ka kooban milan biyeysan oo soodhiyam koloraydh, yuuriya yar iyo walxo kale. shaqadiisu waxaa weeye qaboojinta jidhka iyo joogteynta heer kulka naasleyda.

3

dhidid³: f.mg1 (-day, -dday) Nafley qorrax ama xanuun la kululaatay qoyaan dufan leh oogadeeda ka soo yaacid. m.f.dh, dhididid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): sweat, perspiration

2

dhidid v. sweat, perspire

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) sweat (isweet); perspiration (peris-pereey-shin)

2

dhidid -ay / day: (v) sweat (isweet); perspire (peeris-paayar)

waa la naqliyay ✓

عرق

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiddin) N Commiphora africana (A.Rich.) Engl. Burseraceae.

2

NFD,S? Commiphora myrraha (Nees) Engl. Burseraceae.

3

N Commiphora habessinica (0.Berg.) Engl. Burseraceae.

4

S,N Commiphora tubuk Sprague. Burseraceae.

5

N Commiphora samharensis Schweinf. Burseraceae.

6

NFD Commiphora ellenbeckii Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) loo adeegsado awrta kolka la joojinayo ama la dabrayo. Dibdis dheh awrka oo dabarka ku xidh. Dh: dibso.

waa la naqliyay ✓

1

diddin¹: m.l In yar oo hoore ah. la-mid: dindin¹.

2

diddin²: f.mg1 (-imay, -intay; -imi) In yar oo hoore ah si ayaar ah u daadasho. la-mid: dindin².

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): remaining liquid at the bottom of a container

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo, aayar u durdur oo quiqul. Dh: dindin.

2

diddin -ka: (magac, lab, keli) inyar oo biyo ah Diddin biyo ah qarbidka kuma jiraan. Dh: dindin.

waa la naqliyay ✓

1

de: remaining liquid at the bottom of a container

2

lx: diddin

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-mass

5

syn: goggon

6

key: diddin

waa la naqliyay ✓

m.dh Dafdaf iyo faan been ah.

waa la naqliyay ✓

vl. n. bluffing, pretending to possess qualities that one doesn't have; boasting

waa la naqliyay ✓

1

de: bluffing, pretending to possess qualities that one doesn't have; boasting

2

lx: digdig

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: digdig

waa la naqliyay ✓

1

(Diidid-da)

2

1. Miyirdaboolan wax yar qof haya oo lala dhaco, tabaryari ama dhiigga oo aan si wanaagsan maskaxda u gaarin, darteed.

3

2. (-) Oggolaansho laga waayid; nicid; yeeli waayid; siin ama bixin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

diidid¹: m.f.dh eeg diid².

2

diidid²: m.dh (daawo) Suuxid muddo gaaban oo ay keentay dhiigga maskaxda taga oo yaraaday.

waa la naqliyay ✓