dibyaxaas

(Dabaiahas) C Commiphora alaticaulis Gillett & Vollesen. Burseraceae.

(Yaxaas-ka)

Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatey u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu lee yahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcan yihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa; (ama jaxaas).

m.l (cilmiga naflayda) Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatay u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu leeyahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcanyihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa.

m.l (cilmiga naflayda) Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatay u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu leeyahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcanyihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa.

m. n. crocodile

-ka: (n) crocodile (koroka-dhaayl); alligator (ali-geeyter)

-ka: (magac, lab, keli) xawayaan xamaaratada berribiyoodka ka mid ah oo wabiyada ku nool oo dabo iyo duud dheer oo qolof adag oo sida seofta u samaysan leh, madax isna dheer oo saddexgees qaabkiis leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku taxan yihiin ayuu leeyahay; duunyada iyo dadkaba wuu cunaa. Yaxaasku webiguu galaa. Dh: jaxaas, dhedaabi.

de: crocodile

initial: y

lx: yaxaas

pd: (-ka)

ps: n2-m, n7-m

key: yaxaas

تمساح

dibaaxis¹: m.l la-mid: dubaaxin.

dibaaxis²: m.dh (cilmiga naflayda) Kala baxa iyo ururka hirarka muruqyada xiraadka la' ee mara dheefmareenka, kuwaa oo suurtoggeliya socodka cuntada. Waxaana keena uururka muruqyada wareegsan ee gidaarka calool yarada. la-mid: dubaaxis².

m.dh (cilmiga naflayda) Kala baxa iyo ururka hirarka muruqyada xiraadka la' ee mara dheefmareenka, kuwaa oo suurtoggeliya socodka cuntada. Waxaana keena uururka muruqyada wareegsan ee gidaarka calool yarada. la-mid: dubaaxis.

(Digaxaar-ka)

Qori yar oo xalleef ah oo reer-miyigu, xeryaha ariga digada kaga xaaraan.

m.l (-rro, m.dh) Qori xalleefsan oo xeraada xoolaha digeda looga guro.

m. n. broom ~ sweeper made of sticks

de: broom ~ sweeper made of sticks

lx: digaxaar

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: qaraf

key: digaxaar

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon badan u leh dabaynta ama korontada. Dabyaqaan nalka ha sameeyee innoogu yeedha.

-a: (magac, lab, keli) marka noole intii hore ee noloshiisa weyd ahaa oo mar danbe hilib fuulo jidhkiisa.

dibkanaax-a: (magac, lab, keli) xagga dambe oo laga cayilo.

m.dh 1. Dib la'aanshada. 2. (fk) Si fudud u ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) shinbir yaxaaska afkiisa ka quudata wixi ku hadha.

(Dib-hanhar) S Heliotropium steudneri Vatke. Boraginaceae.

(Beg-yahas) S Phyla nodiflora (L) Greene. Verbenaceae.

(Dhibbanaan-ta)

Dhib qabid; kadeednaan.

m.f.dh eeg dhibban. la-mid: dhibbanaansho.

f. n., [abstract] state of being wounded ~ in difficulty

-ta: (magac, dhedig, keli) kadeed iyo rafaad qabid.

de: state of being wounded ~ in difficulty

lx: dhibbanaan

pd: (-ta)

ps: n2-f-abs

key: dhibbanaan

-ka: (magac, lab, keli) qof dhirta aad u kala yagaan oo magacdeeda iyo manfacaddeedaba kala yaqaan. Dh: geedayaqaan.

m.f.dh eeg dibaaxo. la-mid: dubaaxasho.

m.l la-mid: dabakannaax.

m.l (-iyiin, m.dh) Hawlwadeen siyaasi ah oo ugu qaybsan dalkiisa xiriir dalal shisheeye.

m.l (-iyiin, m.dh) Hawlwadeen siyaasi ah oo ugu qaybsan dalkiisa xiriir dalal shisheeye.

-ga: (magac, lab, keli) qof siyaasi ah oo inta badan wasaaradda arrimaha dibadda ka tirsan. Dh: diblomaad, dublamaasi.

m.dh la-mid: cayaaryaxaas.

m.l (-ooyin, m.l) (kiimika) Nooc kasta oo ka mid ah birdhafyada kubram-sink oo ilaa 50% tahay sink. Marka xaddiga sink la kordhiyaba, midabka birdhafku wuxuu iskula beddelaa sidan: dahabi-cas oo noqda dahabi; ilaa laga gaadho caddaan-qalimeed. Baraasyada si fudud ayaa loo sameeyaa, si wacanna way ugu adkaystaan daxalaysiga.

m.l (-ooyin, m.l) (kiim.) Nooc kasta oo ka mid ah birdhafyada kubram-sink oo ilaa 50% tahay sink. Marka xaddiga sink la kordhiyaba, midabka birdhafku wuxuu iskula beddelaa sidan: dahabi-cas oo noqda dahabi; ilaa laga gaadho caddaan-qalimeed. Baraasyada si fudud ayaa loo sameeyaa, si wacanna way ugu adkaystaan daxalaysiga.

1. (Basaas-ka) Jaasuus.

2. (Basaas-ta) Dufan la is marsho kolka la waayo, abaarta iyo engegga, timaha iyo wixii la mid ah, ka muuqda.

basaas¹: m.dh (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid.

basaas¹: m.l (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid. m.f.dh, basaasid.

v. spy

basaas m. n. spy, scout

basaas v. get dry skin ~ hair

-ka basaasad-da: (n) [Pl. basaasyo-da] spy (ispaay); informer (infoor mar); mole (mool); undercover agent ~ jaajuus, tiftif

basaas: -ta: (n) the state of lacking the natural or normal moisture; dryness (dharaay nes)

(fal) xog cid kale, gaar ahaan cadawga, soo ururin. Soo basaas bal waxay leeyihiin. Dh: ogow, jaajuus.

basaas: (fal) dufan la'aan, timahaagu ingeeg ha noqdaan; timaha iyo jirka inta dhaashiga la mariyo ha ku cawlaato; dufan la'aani haku dhacdo. Adigana baroor bay indhuhu kula basaaseene. Dh: abaarso.

basaas-ka: (magac, lab, keli) ilaalo wax soo ogaata; qof sirdoon ah. Inaad buti iyo basaas tahay, beri hore la noo sheeg. Dh: jaasuus, jaajuus.

basaas -ta: (magac, dhedig, keli) cawllida timaha dhaashi la'aan dartii; dufan iyo dux timo aan arag. Baahi iyo basaas baa ka muuqata gabadha.

(Baxaar-ka)

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

m. n. sailor, someone with special knowledge of the water

-ka: (n) 1. sailor (seey-lar) 2. one who can communicate with water animals, especially crocodile

-ka: (magac, lab, keli) nin aqoon dheer u leh togagga iyo webiyada oo wax laga weyddiiyo; qof ku xeel dheer aqoonta ka gudbidda webiyaasha. Baxaarka soo weydiiya, anigu webi meel uu ku yaal ma arag abidkaye.

a: baxri

de: sailor, s.o. with special knowledge of the water

lx: baxaar

pd: (-ka Pl: baxaari (da))

ps: n8-m

key: baxaar

name-f moon. Syn: Dayax

m.l la-mid: dubaaq.

-a: (magac, lab, keli) foorado badan oo turub ah oo la kala leeyahay, marba in isu dhigasho.

m.l la-mid: daabax.

m.dh Daran cusbo badan oo geelu aad u jecelyahay.

(Diyaad-ka)

Digaag; dooro; luki.

m.l la-mid: digaag.

m. n., [collective] chicken

-ka: (magac, lab, keli) digaag; luki. Diyaad badan dhaqo.

cf: digaag, dooro, luki

de: chicken

lx: diyaad

pd: (-ka)

ps: n-m-col

key: diyaad

m.l la-mid: digaag.

-ka: (magac, lab, keli) mid shinbiraha ka mid ah la dhaqdo oo gogorrida u eg. Dh: digaag, diyaad.

(Diyaan-ka)

Shanqar weyn oo culus sida jibinta ama madfac la ridey ama durbaan la garaacay; (ama diryaan).

diyaan¹: m.l la-mid: dayaan¹.

diyaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) la-mid: dayaan².

m. n. roar, thunder, rumble

-ka: (magac, lab, keli) jabaq weyn oo guux iyo gurxan leh. Diyaanka hubka ayaa xeebta laga maqlayaa. Dh: dayaan.

de: roar, thunder, rumble

lx: diyaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: diyaan

(Diyaar-ka)

Wax la darbay oo la agaasimey oo suga haya in wax laga qabto ama lagu qabto keliya; darban.

m.l D. ah: wax u darban in ay wax qabtaan ama lagu qabto.

m.l D. ah: wax u darban in ay wax qabtaan ama lagu qabto.

m. n., [abstract] (adj.): readiness; ready, prepared

-ah: (adj) ready (reedhi). Ex: diyaar ma tahay? are you ready?

(tilmaame) mid u daddaabaxidhan in wax loo diro. Ardaygu diyaar ayuu u yahay inuu iskuulka tego.

de: readiness; [atr.] ready, prepared

lx: diyaar

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: diyaar

جاهز

name-m Allah is God; Elijah, Prophet in the holy Qur'an

pron., 3f,: It is she who ...

de: It is she who ... = iyada + baa

lx: iyadaa

ps: pro-3f + focus

key: iyadaa

pron., pl. It is they who ...

de: It is they who ... = iyaga + baa

lx: iyagaa

ps: pro-3pl + focus

key: iyagaa

m.l (baayoloji) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

m.l (baay.) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

(fal) meel aan cidi arkayn ku qari oo fogee si aan loo arag. Dh: qari.

jaxaas-ka: (magac, lab, keli) alaab korka wax lagaga shaqlay oo lagu duubay.

jaxaas -ka: (magac, lab, keli) xayaaan biyaha ku nool oo halis ah. Waxa uu ugaadhsadaa wax walba oo biyaha ku soo dhaca, wuxuu na leeyahay ilko badan oo seefta la mid ah iyo dabo dheer oo wax jarta.

libaas¹: m.l Celcelinta xoolo iyo wixi lamida lagu celiyo meel.

libaas²: f.mg1 (-say, -stay) Xoolo iyo wixi lamida meel ku celcelin.

(Naxaas-ta)

Macdan guduudan oo jilicsan sida maarta oo alaabo badan iyo qalab kala jaad ah laga sameeyo.

m.dh (jooloji) Macdan adke ah, dhulka laga qodo, leh midab cagaar ah, dusha lagaga dahaadho xadiidka si uu mirirka uga ilaaliyo, lagana sameeyo qalab badan oo la adeegsado.

m.dh (jool.) Macdan adke ah, dhulka laga qodo, leh midab cagaar ah, dusha lagaga dahaadho xadiidka si uu mirirka uga ilaaliyo, lagana sameeyo qalab badan oo la adeegsado.

f. n., (mass n.): copper; brass; bronze

-ta: (n) bronze (baroonz); copper (kop 'er) ~ maar-ta

-ta: (magac, dhedig, keli) macdan jilicsan sida maarta oo waxyaabo kala duwan laga sameeyo loona arko inay gudbiye fiican tahay.

bw: Arabic

de: copper; brass; bronze

lx: naxaas

pd: (-ta)

ps: n0-f-mass

key: naxaas

1. (Qiyaas-ka) Afarta tiir oo waaweyn oo sharciga Islaanka, kan afraad; kuwa kale waa Quraan, Xaddiis iyo Ijmaac.

2. (Qiyaas-ta) Cabbiraad; miisaan; male.

qiyaas¹: m.l (dii.) Qayb ka mid ah tiirarka sharciga Islaamka oo la adeegsado marka arrin la xukumayo laga waayo quraanka, xaddiiska iyo ijmaaca.

qiyaas²: m.dh 1. Cabbirka xag mug, dherer iyo culays ee wax leeyahay. 2. Oddoros; male.

qiyaas³: f.g1 (-say, -stay) 1. Mugga culayska, iyo dhererka ee wax leeyahay cabbirid. 2. Wax oddorosid. 3. Ku q.: wax in ay wax kale la egyihiin iyo in kale ku eegid.

qiyaas¹: m.l (dii.) Qayb ka mid ah tiirarka sharciga Islaamka oo la adeegsado marka arrin la xukumayo laga waayo quraanka, xaddiiska iyo ijmaaca.

qiyaas²: m.dh 1. Cabbirka xag mug, dherer iyo culays ee wax leeyahay. 2. Oddoros; male.

qiyaas³: f.g1 (-say, -stay) 1. Mugga culayska, iyo dhererka ee wax leeyahay cabbirid. 2. Wax oddorosid. 3. Ku q.: wax in ay wax kale la egyihiin iyo in kale ku eegid. m.f.dh, qiyaasid.

Estimate

scale

scale

m. n. reasoning by analogy; approximate weighing ~ measuring

v. reason by analogy; weigh ~ measure by approximation; guess, assess; try on, fit

qiyaas [feminine] n. approximate measurement, assessment, estimation

-yey / tay: (v) 1. estimate (es-ti-meeyt); guess (gas), speculate (espa-kileeyf); conjecture (kon-jek-shar) ~ mala'awaal. 2. imagine (imaajin).

qiyaas -ta: (n) guesswork (gas-woork); imagination (i-maaji-neey-shin); projection (pro-jek-shin); prediction (piri-dhik-shin); assumption (asam-shin); speculation (ispakileeyshen)

(fal) maanka ka cabbir inta uu yahay Qiyaas inta litir ee berkeddaayi qaadi karto. Dh: cabbir.

qiyaas -ka: (magac, lab, keli) shanta tixraac 'marjic' ee waaweyn ee asalka u ah figiga kiisa afraad. Qiyaaska waxa ka horreeya Qur'aanka, xadiiska iyo ijmaaca.

qiyaas -ta: (magac, dhedig, keli) maamin mala'awaal ah oo mug, muuqaal, masaafo ama miisaan uu shey yeelan karo ama uu leeyahay maskaxda laga maleeyo. Qiyaas cilmiyaysani runta way u dhawaan kartaa. Dh: male.

qiyaas-ta: (magac, dhedig, keli) saamiga ka dhexeeya labo cabbir. Sameynta khariidadda dunida waxa la isticmaalay qiyaas cilmi ku fadhida.