dibkanaaxid

(Dabakannaaxid-da)

Dabakannaax noqosho.

m.dh Hanti helidda qof saboolnimo ku koray. la-mid: dibkannaaxid.

-da: (magac, dhedig, keli) caydh dabadeed xoolo yeelasho. Dh: dhawaanxooloobid.

m.l la-mid: dabakannaax.

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta cida lo'du samayso xilliga barwaaqada.

-da: (magac, dhedig, keli) bannaan u soo bixid; bannaanbax.

banbaxid -da: (magac, dhedig, keli) (u ~) hawl gaar ah u go'id.

-da: (magac, dhedig, keli) lo', ci' dheer ciyid. Bunaaxid dibiga markay dheregto weeyaane. Dh: bunaaxis.

m.dh la-mid: daabaxid.

-da: (magac, dhedig, keli) gawricid; qoorta ka jarid. Dh: qalid.

m.f.dh la-mid: dubaaxin.

dibaaxis¹: m.l la-mid: dubaaxin.

dibaaxis²: m.dh (cilmiga naflayda) Kala baxa iyo ururka hirarka muruqyada xiraadka la' ee mara dheefmareenka, kuwaa oo suurtoggeliya socodka cuntada. Waxaana keena uururka muruqyada wareegsan ee gidaarka calool yarada. la-mid: dubaaxis².

m.dh (cilmiga naflayda) Kala baxa iyo ururka hirarka muruqyada xiraadka la' ee mara dheefmareenka, kuwaa oo suurtoggeliya socodka cuntada. Waxaana keena uururka muruqyada wareegsan ee gidaarka calool yarada. la-mid: dubaaxis.

(Dikaamid-da)

Dikaan yeelasho; diglayn.

m.f.dh eeg dikaan². la-mid: diikaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) dhaqdhaqaaq fudud sida dhiigga samayn. Nabarka uu dheecaan ku jiro dekaamida ayaa lagu gartaa.

(Ganaaxid-da)

Ganaax saarid; eedsiin.

m.f.dh eeg ganaax².

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, abaal xun marin. Dh: ciqaabid, tacsiir, taqsiir.

(Jibaaxid-da)

Jibaax ku marid; jiirid; jeexid.

m.f.dh eeg jibaax². la-mid: jibaax¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) meel cidhiidhi ah dhexmaris; awood ku mar meel aan bannaan ahayn.

(Nikaaxid-da)

Nikaax samayn; guursad.

m.f.dh eeg nikaax². la-mid: nikaaxin.

-da: (magac, dhedig, keli) meher samayn, guursad.

(Tibaaxid-da)

War ama wax kale oo aan la hubin ama sugnayn, sheegid, faafin.

m.f.dh eeg tibaax². la-mid: tibaax¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) war aan la hubin sheegidda. Dh: faafin, dulmarid.

m.f.dh eeg dhanaan².

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhanaana noqosho; dhanaan ahaansho. Karuurku dhanaanidda ayuu ku macaan yahay. Dh: dhanaanaan.

m.dh la-mid: dabaakhid.

-da: (magac, dhedig, keli) xagga danbe oo saxaro badan laga keeno. Dh: shuban.

dabadbaxid-da: (magac, dhedig, keli) dadka oo guryaha iyo xafiisyada ka soo baxa si ay u muujiyaan rabitaan ama diidmada wax ay ka midaysan yihiin.

-a: (magac, lab, keli) qof busaarad iyo saboolnimo ku soo koray oo mardanbe xoolaysata.

m.f.dh eeg dabaqaad². la-mid: dabaqaad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qof wax ka dhacay ka dabaqaadid oo ka daba xadid.

(Dibadbixid-da)

Dibadbax samayn; bannaan bixid; banbixid.

m.f.dh eeg dibadbax².

-da: (magac, dhedig, keli) dibadbax samayn.

-da: (magac, dhedig, keli) dhul laga. qaado dadkii lahaa.

-da: (magac, dhedig, keli) arrimo isdhinac yaalla tan dantu ku jirto qudha raacid.

m.f.dh eeg dhakafaar². la-mid: dhakafaar¹ (2), dhakafaaris², dheg-kafaar¹

-da: (magac, dhedig, keli) wareerid oo yaabid oo wax dhakafaarsan ahaan. Dh: dawikhid.

m.dh la-mid: dhakafaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhakafaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) hal candhadeed, xoodaamin. Dh: Ibosalaaxid.

de: nouveau riche, self-made man lit: get fat at the butt

hm: 1

lx: dabakannaax

pd: (-a)

ps: n2a-m-idiom

key: dabakannaax_1

de: become a self-made man, act nouveau riche

hm: 2

lx: dabakannaax

pd: (dabakannaaxay)

ps: v1=cmp

key: dabakannaax_2

-da: (magac, dhedig, keli) marka dukaan hore mid kale lagu daro kaas oo aanay isku wax iibinaynin laakiin wada socon karaan oo wada iibsamayaan.

-da: (magac, dhedig, keli) muujinta hasha saansaanyaha baahida awr abaahiya.

-da: (magac, dhedig, keli) dillaaca waaga berigiisa; kaahidda waaberiga.

pr. n., loc. Benadir [region in south Somalia.]

(n) Benadir; southern region of Somalia ~ Benaadir

de: Benadir [region in south Somalia]

lx: Banaadir

ps: n0-loc

see: Benaadir

key: Banaadir

-ka: (magac, lab, keli) tashiilid iyo yaryarayn. Waxaaga banaanad ayaad ku ilaashan kari.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl gaar ah u go'id ama bannaan u soo bixid. Dh: banbixid.

-da: (magac, dhedig, keli) neef ka bixidda shaagga. Banjaridda shaagga wax ugu wacan musbaar muday.

banjarid -da: (magac, dhedig, keli) gerigo'an ku dhacid; meel cidla' ciirsila' ah ku go'doomid.

m.f.dh eeg banmar². la-mid: banmar¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) nadaafadxumo sac lagu lisay darteed u caano yarayn. Xooluhu banmaridda way ku naasabeelaan. Dh: balmarid. banmarin -ta: (magac, dhedig, keli) neef gacan aan nadiif ahayn ku lisid oo sababtaa darteed u caanayarayn. Dh: balmarin

m.f.dh eeg bantar².

-da: (magac, dhedig, keli) caatoobid oo wax hilib weyd ah leh noqosho. Gaajada ayaa neefka bantaridda ugu wacan.

m.f.dh eeg baraar⁴.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg badhaadhid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax xanniban ka sii deynta ama bannaanka soo dhigid wax dahsoonaa. Barraxiddaan soo barraxay badeecaddii ayuu roobku bilaabay.

barraxid -ka: (magac, lab, keli) bannaanka u soo saarid wax meel ku dahsoonaa. Soo barraxid iyo baadhid boolis loo diraye.

(Basaasid-da)

1. Jaasuusid.

2. Dufan lays marsho waayid.

m.f.dh eeg basaas³.

-da: (magac, dhedig, keli) bisaarad iyo cawlaan kugu dhaca dhaashixumo awgeed.

basaasid -da: (magac, dhedig, keli) si qarsoodi ah warka uga soo helid.

-da: (magac, dhedig, keli) si qeexan u soo bixid oo la wada arkayo. Bayaamid bay fartani u baahantahay.

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cida lo'da xilliga ay doog iyo biyo wanaagsan isku helaan. War maxaad sida dibida bunaaxinta la waddaa.

m.l la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bunaaxid.

m.dh la-mid: cinaadid.

(Cinaadid-da)

Cinaad ku kicid.

m.f.dh eeg cinaad². la-mid: canaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) amardiiddo samayn; madax'adaygid.

m.f.dh la-mid: daabax¹ (3), daabixid, dabaax¹, dabaaxid, dabxid.

m.dh la-mid: dabaakhid.

-da: (magac, dhedig, keli) meesha xoolaha lagu gawraco. Dh: kawaan.

dabaqaad¹: m.l 1. D. ah: hal marka rintay. 2. la-mid: dabaqaadid.

dabaqaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wax dhawaan rimay noqosho (hal).

v. raise the tail continuously (of she-camel) as a sign of pregnancy; be pregnant (of a camel)

-ka: (magac, lab, keli) qof wax ka dhacay ka dabaqaadid oo ka daba xadid.

dabaqaad -ka: (magac, lab, keli) kala sarrayn. dhaqaale ama maamul oo bulsho dhexdeed ka jira.

de: raise the tail continuously (of she-camel) as a sign of pregnancy; be pregnant (of a camel)

lx: dabaqaad

pd: (dabaqaaday)

ps: v1=intr

syn: gooji

key: dabaqaad

(Dadaalid-da)

Dadaal la imaansho.

m.f.dh eeg dadaal². la-mid: dedaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax qabad dheeraad ah oo muruq iyo maskax ah samayn si yool loo gaadho. Dh: dadaalis.

(Dagaagid-da)

Gaajo iyo diihaal darti la qaxid; dalaabid.

m.f.dh eeg dagaag². la-mid: dagaag¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) baahid oo dhulka ku dul ballaadhasho; sida ay u baxaan geedaha aan jirridda lahayn sida xabxabka. Dh: dagaagis.

(Dagaalid-da)

(qof wax dhimay) dagaal ula tegid; eedayn; ku carabbaabbi'id; haaraamid.

m.f.dh eeg dagaal². la-mid: dagaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, la diririd, u hanjabid. Dh: hanjabid, diririd.

(Dahaarid-da)

Dahaar u yeelid.

m.f.dh eeg dahaar².

-da: (n) encasement (en-keeys-ment) covering (kavar-ing)

-da: (magac, dhedig, keli) dahaar u samayn. Alaabtani dahaarid ayey u baahan tahay. Dh: dahaadhid.

(Dakaamid-da)

(fardo) dakaan noqosho; tabargabid.

m.f.dh eeg dakaan². la-mid: dakaamo (2), dakaan¹ (2).