dibed — Macnaha & Turjumaada

m.dh la-mid: dibad.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. outside, external

waa la naqliyay ✓

1

Fuori; estero

2

Out; foreign

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg debed.

waa la naqliyay ✓

1

a: dibad

2

de: outside, external

3

lx: dibed

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f-loc

6

key: dibed

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. exterior, external side, outside

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) deyrka reerka inta ka baxsan ee dad iyo dugaagba ka dhaxaysa. Kaalay daaddah debedda soo baro. Dh: dibad.

2

debed-da: (magac, dhedig, keli) wixii waddanka ka baxsan ee dalalka kale ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: exterior, external side, outside Alt sp: debbed

2

lx: debed

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-loc

5

key: debed

waa la naqliyay ✓

1

(Dibad-da)

2

Meel bannaan ama aan kor ka awdneyn; (ama dibed).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (fk) Meel bannaan ama awdnayn. 2. Dal shisheeye. la-mid: dibed.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (fk) Meel bannaan ama awdnayn. 2. Dal shisheeye. la-mid: dibed.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. outside, out-of-doors, outside, external

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. outside (aawt-saaydh); out (aawt); exterior (ekis- tiiriyer). Ex: guriga dibaddiisa; outside of the house. 2. (adj) abroad (a-baroodh)', external (ikis-teernal) ~ khaarij. Ex: arrimaha dibadda; external affairs

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax meesha aad joogto ka baxsan. Dibadda ayaynu xalay seexannay. Dh: barrax. Li: gudo.

waa la naqliyay ✓

1

de: outside, out-of-doors, outside, external

2

lx: dibad

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-loc

5

xe: outside the building

6

xv: dibed

7

key: dibad

waa la naqliyay ✓

ثَوْرِ ذَكَرِ الْبَقَرِ

waa la naqliyay ✓

1

cuncun¹: m.l Xajiin oogada nafleyda ku dhacda oo keenta xoqod badan.

2

cuncun²: m.l (daawo) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. Holaca muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hartagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaad. Astamaha: xanuun, kul, cassaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cadcad waxay galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda buskood.

3

cuncun³: f.g1 (-nay, ntay) Xajiin xoqod u baahan dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Godniinka lafdhabarka oo u furan dibedda.

waa la naqliyay ✓

1

dhaawac¹: m.l (-cyo, m.dh) Nabar xanuun leh oo oogada ku dhaca.

2

dhaawac²: m.l (-cyo, m.dh) (daawo) Kala go'a qaab dhiska xubin ama sooh oo ay keento dhibaato dibedda ugu timid.

3

dhaawac³: f.g1 (-cay, -cday; -wici) Nafley nabar xanuun leh gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

1

dhacaan¹: m.l (-aamo, m.dh) Hoore layiig ah oo ka yimaada nabar ama dhaawac gaaray oogada noole. la-mid: dheecaan¹.

2

dhacaan²: m.l (baayoloji) Hab hawleed uu qanjir dhiigga ama dhacaanka soohyada wax kala soo baxo oo kaddib u beddel kiimikaad ku sameeyo si uu u soo saaro walax lagu isticmaali karo jirka dheexdiisa ama dibedda looga saarayo.

3

dhacaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Oogada noole nabar ama dhaawac gaaray awgeed hoore layiig ah ka imaansho. la-mid: dheecaan².

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-nno, m.dh) (kiimika) Elektaroon dibedeedka atamka ee ka qayb gala samaynta dabarrada kiimikaad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Isudalooshamid aan caadi ahayn ee labo xubnood oo uurkujirtada ka mid ah ama xubin jirka dibeddiisa.

waa la naqliyay ✓

1

holac¹: m.l (-yo, m.dh) Kulayl; dab; olol; holoc.

2

holac²: m.l (daawo) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. H.a muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hortagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaado. Astamaha: xanuun, kul, casaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cad-cad galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda biskood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (isgoysyo ..., m.dh) (daawo) Labada dareenwade ee aragtida oo mid il ka yimid meesha ay isku gooyaan oo ku beegan xarriiqda maskaxda kala barta una dhow qanjirdhiiqa “bitwitariga” dareenwadayaasha ka yimaada xuubka aragtida (reetina) dhankiisa sanka xiga ee il walba waxay kudarsamaan dareenwadayaasha ka yimaada xuubka aragtida (reetina) dhankiisa dibedda xiga ee isha kale. Cadadka aragtida oo ka sameysma isku darsankaas kaddib waxay kala nadan qoqob maskaxeedka jeegada ee labada dhinac.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Kalka xagga dibedda xiga ee dhudhunka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta gudaha ku taal ee xubin ama sooh marka ay ka duwantahay qaybta xagga dibedda xigta ee islaxubintaas ama isla soohaas gaar ahaan kelyaha, qanjir kelyodyada iyo qanjirrada liinfada (qanjir-liinfoodyada).

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta oo dhan ee isugu jirta dhuumo iyo faro oo kaadida ka soo qaada keliya dibeddana u saara. Waxay ka koobantahay: a) kaadi mareennada kaadihaysta ka sarreeya; b) kaadi haysta; c) kaadi mareenka hoose.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) (daawo) Raajada cuduraqoonsiga. Farsamada baari-taanka jirka ayadoo la dhexmarsiinayo fallaraha ekis (x-rays), waxay soo saartaa sawirro (raadiyograafis) ku yaal beniikol loogu talaggalay ama iskriin fallooroshidan leh. Raadiyograafka waxaa loo adeegsadaa cudur aqoonsiga: lafaha jaba, boogcaloo-leed, iyo dhagax gala xameeytihaysta ama kelyaha, marka baaritaanka dibedda uu ku fillaan waayo cudur aqoonsiga.

waa la naqliyay ✓

1

toobin¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Gees ama qalab kale oo u eg oo oogada, inta la saro, dhiigga buka lagaga toobo, lagaga soo saaro. 2. Shaxan joomitiri oo leh qaabka koombada.

2

toobin²: m.l (daawo) Koob ama gees go'an oo la kululeeyay marka lagu qabto jirka meel ka mid ah kaddibna soo dhuuqa dhiigga oo jirku soo fooco markaas la sarsaro maqaarka oo dhiig laga keeno, dhiigaas oo loo haysto mid faasid ah sidaasna lagu daaweysmayo.

3

toobin³: m.l (xisaab) Adke salkiisu yahay xood sallax oo oodan, kuna dhammaada bar gees dibedda ka ah sallax saleedka.

4

toobin⁴: m.l 1. (botani) Botani ahaan: dhisme taran oo laga helo ubaxla'da dhexdooda iyo qaar ka mid ah betri dhoofaytayda, loona yaqaanno istaroobilas. 2. (cilmiga naflayda) Dhinaca anatomiga xayawaanka: nooc unug qaabile ah oo xasaasi u ah ilayska, lagana helo ratiinaha lafdhabarleyda dhexdhiisa.

waa la naqliyay ✓

1

wishaar¹: m.l.kh Doon ama markab cusub oo kolkaas dibedda iyo badda loo saaray.

2

wishaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax duugoobay sidii uu hore u ahaa ka dhigid (guri, doon, iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

cuncun¹: m.l Xajiin oogada nafleyda ku dhacda oo keenta xoqod badan.

2

cuncun²: m.l (daaw.) Xaalad cudur oo ka timaadda falgal jirku kaga hortagayo dhibaato dibedda uga timid, waxay xaaladdaasu noqon kartaa: mid muddo gaaban ama mid muddo dheer. Holaca muddada gaaban waa falgal difaac oo degdeg ah oo ay soohyadu kaga hartagaan dhibaato ka timaadda: jermi nool, walax kiimikaad ama fiisikaad. Astamaha: xanuun, kul, cassaan, barar iyo hawl gab. Xididdada dhiiga ee goobta waxaasi ka dhacayaan way dabcayaan oo ballaaranayaan sidaas darteed socodka dhiigga waa ku badanyahay goobtaas. Unugyada cadcad waxay galaan soohyada waxayna bilaawaan in heeraaryeeyaan baktiiriyada iyo waxyaabaha dibedda ka yimid soohyada waxay cunaan wixii dhintay oo way nadiifinayaan marar waxa sameysma malax waxaana bilowda buskood.

3

cuncun³: f.g1 (-nay, ntay) Xajiin xoqod u baahan dareemid. m.f.dh, cuncunid.

waa la naqliyay ✓

1

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

2

dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.

3

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Godniinka lafdhabarka oo u furan dibedda.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhebed-da)

2

Shinbiraha dibadjoogta ah jaad kamid ah oo diyaadka u eg; galaw; fiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-do, m.l) Haan biyood bir ah; fiin; galaw.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-do, m.l) Haan biyood bir ah; fiin; galaw.

waa la naqliyay ✓

f. n. bird species

waa la naqliyay ✓

1

cf: shimbir; fiin

2

de: bird sp.

3

lx: dhebed

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: dhebed

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-beeyay, -beysay) Xoolo dhib ku daweyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibid-da)

2

Dhib badan gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhib³.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaatayn ama wax yeellayn. Dhibidda ka jooji waalidkaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibbad-ka)

2

1. Dibbasho; dhixid.

3

2. Habeenka bisha dayaxa ugu danbeeya oo dayuxu qarsoomo oo uusan soo bixin; (ama dubbad).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Maqanaanta labada habeen ee dayaxeed ugu dambeysa ee aanu dayaxu soo bixin. 2. Rugta dayuxu fariisto labada habeen ee ugu dambeeya bil-dayaxeed. 3. la-mid: dibbasho. la-mid: dubbad¹.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. act of staying away, not coming home

2

dibbad m. n. last night of the lunar month, dark of the moon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dib u dhaca ay xooluhu xilligii ay xerada imanayeen dib uga dhacaan. Dh: dib'udhac.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed qodaxyo iyo caano leh. Dh: dibir.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dublo.

waa la naqliyay ✓

Dibadda; oo dibadda; oo dibadda jooga.

waa la naqliyay ✓

External

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive; [adv.]: outside, out of doors; externally

waa la naqliyay ✓

1

de: outside, out of doors; [adv.] externally

2

lx: dibadeed

3

ps: np-gen

4

key: dibadeed

waa la naqliyay ✓

1

Dimostrazione

2

Demonstration

waa la naqliyay ✓

/dhiseybl/ (adj) itaal-daran, sida curyaanka.

waa la naqliyay ✓

1

(Bed-da)

2

Nabad; ladnaan.

waa la naqliyay ✓

1

bed¹: m.l (-dad, m.l) Masaaxa dhul ku fadhiiyo.

2

bed²: m.l (-dad, m.l) (xisaab) Summad A. Cabbirka ama baaxadda dul. Dushu waxa ay noqon kartaa dul sallax ah ama dul xoodan. Halbeegga caalamiga ah ee bedka waa mitir labajibbaaran (m2).

3

bed³: m.l/dh (-do, m.l) 1. Caafimaad; ladnaan. 2. Badbaado. la-mid: bąd.

waa la naqliyay ✓

1

bed¹: m.l (-dad, m.l) Masaaxa dhul ku fadhiiyo.

2

bed²: m.l (-dad, m.l) (xisaab) Summad A. Cabbirka ama baaxadda dul. Dushu waxa ay noqon kartaa dul sallax ah ama dul xoodan. Halbeegga caalamiga ah ee bedka waa mitir labajibbaaran (m2).

waa la naqliyay ✓

Area

waa la naqliyay ✓

f. n. safety, well-being, peace; protection, security

waa la naqliyay ✓

/bedh/ (n) 1. sariir 2. shay aasaaskiis ama salkiisa (gun-dhig) 3. meel wax lugu beero.

waa la naqliyay ✓

/bed/ (n) 1. sariir. 2. meel wal lyky abuuraw. 3. hoos (maagnathy amy webighy salsho).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) magdhow wax kugu maqan oo wax u dhigma bixi. Bed gaadhigaad iga jebisay.

2

bed -ka: (magac, lab, keli) qiyaasta labajibbaaran ee shaxan dhexdiisu ka kooban tahay; inta labajibaar ee shaxan uu ka kooban yahay; meeli intay kala fidsan tahay oo lagu cabbiro halbeeg labajibbaaran. Bedka gurigu waa 20m2.

waa la naqliyay ✓

Cabbirka labanlaaban ee ku kooban dusha xeraysan ama heeraaran, Bedka gurigu ku fadhiyo waa mt. 4 x 6 = M² 24

waa la naqliyay ✓

1

de: safety, well-being, peace; protection, security

2

lx: bed

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f

5

syn: nabad, ladnaan

6

key: bed

waa la naqliyay ✓

1

n., sariir, -ti, gogol, -shi; go to bed, hurda doono or tag; he is abed, waa jiifaa, waa hurdaa; he lies sick abed, bukaan or xanuun buu la jiifaa; put him out of his bed, sariirtiisa ka toosi; he is on his death bed, waa ugu dambaystiisii; bed side, sariirti geesteeda; he that goes to bed thirsty rises healthy, ninki haraad ku seexda, caafimaad buu kusoo toosaa; it is bed time, hurdaa joogta; bed stead, horiyo sariireed.

2

bed (of a river), n., dec or dix, -di, doox, -i; dry bed of a river, goof, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Ded-ka)

2

Wax biyaha iyo dabaysha iyo dheelka iyo kulka celiya oo ama aqallada la dhisa hayo korka laga saaro ama wax kaloo loo baqa hayo la huwiyo oo lagu daboolo.

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd 1. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan. 2. la-mid: dedid.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. la-mid: dąd².

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd¹. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. m.f.dh, dedid. la-mid: dąd.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. extra covering over roof of a hut (against rain ~ sun)

2

ded v. cover (with a sheet, etc. to protect); conceal

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) cover (kofer); covering

2

ded -ay / day: (v) roof (ruuf); cover (kofer) ~ dabool —deddan: (adj) covered (ka-veridh) ~ daddan. Ex: walax deddan; something covered

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel yaalla dusha wax ka saar oo dabool. Bustaha ku ded bukaanka. Dh: qari, huwi. Li: fayd.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dib-ka) (hilib) dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe.

2

2. (Dib-ta) Gadaal; waa danbe; kaddib.

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb¹.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

1

adv., time: again; after; later; re-

2

dib adv-loc: back, backwards; to the rear

3

dib [feminine] n., loc. back, rear

4

dib m. n. rump of animal

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. rump (ramp)-, tail (teeyl), buttock (batak) ~ bari, sayn, gummad. 2. (adv) later (leeyt); after (af-ter); again (a-geeyn) ~ gadaal, mar kale. Ex: dib baan idiinka soo sheegeynaa; we shall inform you later

waa la naqliyay ✓

1

Post

2

Post

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hilibka xoolaha, gadoobka danbe.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). la-mid: dųd².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). m.f.dh, didid. la-mid: dųd.

waa la naqliyay ✓

v. bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dud

2

de: bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

3

lx: did

4

pd: (diday / didday)

5

ps: v1=intr

6

key: did

waa la naqliyay ✓

1

(v) to cease living; expire,

2

geeri

waa la naqliyay ✓

/dhay/ (v) dhimasho.

waa la naqliyay ✓

v., (lose life) dhimo, go’, bakhti.

waa la naqliyay ✓

ad.; he is abed, waa hurdaa, waa jifaa.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibi-ga)

2

Neef lo' ah oo lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

waa la naqliyay ✓

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

waa la naqliyay ✓

m. n. bull, ox; oxen

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bull (buul); ox (okis)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) lo'da ka labka ah. Ninkii seexduu sicii dibi dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lo'; Opp: sac

2

de: bull, ox; [pl] oxen

3

lx: dibi

4

pd: (-ga Pl: dibi (da))

5

ps: n5-m, n2a-m

6

key: dibi

waa la naqliyay ✓

قبيلة

waa la naqliyay ✓

/dhays/ (n) 1. laadhuu (v) 2. si afar-gees ah u jar-jarid, sida cunto noocaas loo yaryareeyo (v) 3. laadhuu ciyaarid.

waa la naqliyay ✓

n., lafo, -ihi.

waa la naqliyay ✓