dhuxun — Macnaha & Turjumaada

1

(Dhuxun-ta)

2

1. Biyo ama wax kale oo leh dhadhan xaraar; kuraar.

3

2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

1

dhuxun¹: m.l Dhagax gaar ah oo badanaa guduudan oo xanaf leh oo mindiyaha iyo wixi lamida lagu afeeyo; lisin.

2

dhuxun²: m.dh 1. Biyo ceel ama wax kale oo leh dhadhan xaraar. 2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): brackish water; any bitter liquid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagax midabbo kala duwan leh oo macdanta ka mid ah.

2

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) biyo ama wax kale oo qadhaadh.

3

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) dhul cag'adayg dhanaan ah. Lo'du ha jeelbaxdee dhuxunta geeya. Dh: dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: brackish water; any bitter liquid

2

lx: dhuxun

3

pd: (-ta)

4

ps: n2-f-mass

5

syn: kuraar

6

key: dhuxun

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] life

2

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

waa la naqliyay ✓

1

Tubo

2

Pipe

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

2

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

3

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

4

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

waa la naqliyay ✓

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xubinta ay nooluhu ka saxaroodaan. Dhallaan dheeshaada bartay, dhusun tuu farta kaa gashaa. Dh: futo, kuunto.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxu-sha)

2

1. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo; waxay ka samaysantay dhir malyuunno sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

3

2. Tan laga sameeyo qoryaha la gubey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): charcoal

waa la naqliyay ✓

name-m charcoal; black

waa la naqliyay ✓

-dhuxusha: (n) 1. charcoal (jaar-kool) ~ dhuxusha dhirta. 2. coal (kool) ~ dhuxusha dhulka laga qodo

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil u dhashay midab madaw.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) qoryaha marka la shido ee haddana la bakhtiiyo gubadka madow ee ka soo hadha. Alla dheeriyaa, dhuxusha ka madoobiyaa!

waa la naqliyay ✓

1

cf: madduul

2

de: charcoal

3

lx: dhuxul

4

pd: (-sha)

5

ps: n1-f-mass

6

key: dhuxul

waa la naqliyay ✓

فحم

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Jiraca qaarkii; xasharaad dadka qaniina; dhuxunkureeb. 2. Qof w. ah: qof caaro fudud ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Jiraca qaarkii; xasharaad dadka qaniina; dhuxunkureeb. 2. Qof w. ah: qof caaro fudud ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dirxi cadka faraha lugaha hoostooda ku yaal ku dhasha oo qaniinyo cayayaan ka dhasha. Dh: wayaale.

2

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) dareen jidhku dareemo oo la moodo inuu xididdada iyo seedaha kor u xulayo oo ka yimaad kulaylka dabka oo aad loo xanuunsado. Halkii la iga gubay ayuu dhuudhi i rooray.

3

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo yaryar oo qaniinyo kulul. Dh: dhuxulkureeb, dhuxunkureeb.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab kali) dhirta bixisa badhida ee la manaafacaadsado. Dh: salbariile, salbaryaale.

2

salbadhiile -ha: (magac, lab kali) badhida lagu fadhiisto. Salbadhiilaha ayuu dhuxunkurreeb iga qaniinay. Dh: sal.

waa la naqliyay ✓

1

de: brackish water

2

lx: kuraar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-mass

5

syn: dhuxun

6

key: kuraar

waa la naqliyay ✓

Badland

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-umaa, -umayd) Cid aan sumcad lahayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhudhun-ka)

2

1. Gacanta inta u dhexaysa xusulka iyo sacabka.

3

2. (cabbir) dhudhunka iyo sacabka oo fidsan, oo is wata.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ummo, m.dh) 1. Gacanta inta u dhexeysa xusulka iyo sacabka. 2. Dhudhun iyo sacabka oo fidsan oo is wata (cabbir).

waa la naqliyay ✓

m.l (-ummo, m.dh) 1. Gacanta inta u dhexeysa xusulka iyo sacabka. 2. Dhudhun iyo sacabka oo fidsan oo is wata (cabbir).

waa la naqliyay ✓

m. n. forearm (from wrist to elbow); cubit

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) forearm (foor-aarm); from the tip of the middle finger to the elbow

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gacanta, inta u dhaxaysa xusulka iyo xididdaleyda faraha ama lugta inta u dhaxaysa jilibka iyo boqonta. Dhudhun ayuu ka jabay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: cukur, curcur

2

de: forearm (from wrist to elbow); cubit

3

lx: dhudhun

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: dhudhun

waa la naqliyay ✓

سَاعِدِ، زَند

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhunjin.

waa la naqliyay ✓

1

dhurgun¹: m.l Diismidda meel jirka ka mid ah oo barartay diisanta.

2

dhurgun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Meel jirka ka mid ah oo baratay diismid.

waa la naqliyay ✓

m.l Diismidda meel jirka ka mid ah oo barartay diisanta.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho. m.f.dh, dhumid.

waa la naqliyay ✓

v. be ~ get lost, lose one's way

waa la naqliyay ✓

-dhumay / dhuntay: (v) 1. lose (luus) ~ xoor. Ex: furihii baa iga dhumay; I lost the key. 2. be lost; get lost (luus); be unable to find one's way ~ lun [lumay]. Ex: ilmihii dhumay; the lost child. 3. waste (weeyst); fail to take advantage of or use for profit ~ khasaar & wakhti badan baa iga dhumay; I have wasted [lost] a lot of time

waa la naqliyay ✓

(fal) hallaw; habaw; lun.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhumi

2

de: be ~ get lost, lose one's way

3

lx: dhun

4

pd: (dhumay)

5

ps: v1=intr

6

key: dhun

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuu-ga)

2

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

waa la naqliyay ✓

m. n. garment made of leather

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

waa la naqliyay ✓

1

de: garment made of leather

2

lx: dhuu

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: qayraan

6

key: dhuu

waa la naqliyay ✓

1

(Duun-ka)

2

Lafti; laf- (laftayda, kd.); Naf- (naftayda, kd.).

waa la naqliyay ✓

m.l D.kayga, d.kaaga iyo wixi lamida: laftayda, laftaada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n. self

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dunida iyo waxa kor saaran. Dh: adduun.

2

duun -ka: (magac, lab, keli) naf ama ruux iyo nolol. Ninkan fulaha ah, duun kuma jiro naxdin baa naftii ka saartay.

waa la naqliyay ✓

1

de: self with the possessive pronouns

2

lx: duun

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

xe: I myself

6

xv: laf, naf

7

key: duun

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuub-ka)

2

1. Waxyaalo dhawr ah oo laysku xiray ama laysku duubay; xirmo.

3

2. Daliig mayrax ah ama wax la mid ah.

4

3. Sacab muggi; dhererto; xantoobo.

5

4. Ubaxa docihiisa middood.

waa la naqliyay ✓

1

dhuub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

2

dhuub²: m.dh Dhenged.

3

dhuub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax baaxaddiisa yaryar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thin person, long narrow object

2

dhuub v. bind long ~ thin objects together, bundle

3

dhuub m. n. bundle (of long ~ thin items); handful

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) make longer, slender and round; attenuate (a-ten-yu-weeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhuuban oo aan buurnayn ka dhig. Birta dhuub oo mudac le'ekeysii. Dh: miiq.

2

dhuub: (fal) sonkor, milix iyo wixii la mid ah, biyo ku mil oo resiin ka dhig. Sonkor noo dhuub. Dh: tariib.

3

dhuub -ka: (magac, lab, keli) liillan maydhax ah oo aan weynayn. Hoo dhuubka maydhaxda ah ii calali.

4

dhuub -ka: (magac, lab, keli) laacasha iyo faraha oo la soo goday lagu qaadi karo; sacab muggii. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagaculays uu maqalku adkaado.

2

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) dareere isjiidanaya oo ka soo baxa labada dul ee sanka. Dh: duuf, siin.

3

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) neef aan la xalaalayne, iskiisa u dhintay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuug-ga)

2

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. m.f.dh, dhuugid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] tse-tse fly

2

dhuug v. sip, suck in, inhale; smoke (tobacco)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) tsetse fly, also tzetze fly; a two-winged bloodsucking African fly

2

dhuug -ay / tay: (n) suck (sak); suckle (sakal); absorb (ab soorb) ~ nuug, dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nuug. Dhuug naaska. Dh: jaq.

2

dhuug-ga: (magac, lab, keli) cayayaan diqsiga waaweyn u eg oo waxa uu qaniino dhiigga ka jaqa. Dh: gendi, riibi.

waa la naqliyay ✓

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: dhuug².

waa la naqliyay ✓

v. sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1. suck (sak); absorb (absoorby suckle (sakal); draw liquid ~ nuug, dhuug. 2. Inhale (inheely draw smoke into the lungs; puff (paf) ~ jiid

waa la naqliyay ✓

(fal) dareere qori ama farta geli ka dibna ka leefleef ama ka muudmuudso.

waa la naqliyay ✓

1

de: sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

2

lx: dhuuq

3

pd: (dhuuqay)

4

ps: v1=

5

key: dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuur-ta)

2

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] evergreen tree species

waa la naqliyay ✓

1

(Durr) S,C,Og Tamarix aphylla (L) Karst. Tamaricaceae,

2

N Tamarix nilotica (Ehrenb.) Bunge Tamaricaceae.

3

C, S Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) woods (wuudhisy, a dense growth of trees; forest (foorest) ~ jiq, baadiye

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka baxa dooxyada biyaha iyo dixaha oo laamo dhaadheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: evergreen tree sp. grows at river banks and around lakes

2

lx: dhuur

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: dhuur

waa la naqliyay ✓

1

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

2

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn.

waa la naqliyay ✓

1

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

2

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn. m.f.dh, dhuusid.

waa la naqliyay ✓

v. break wind, pass gas, fart

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) fart (faartf break wind; expel intestinal gas

waa la naqliyay ✓

(fal) neef qadhmuun dabada ka sii daa.

waa la naqliyay ✓

1

de: break wind, pass gas, fart

2

lx: dhuus

3

pd: (dhuusay)

4

ps: v1=intr

5

key: dhuus

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuux-a)

2

1. (oogada nafleyda) sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku dhafan yihiin oo lafaha dheerdheer ku dhexjira.

3

2. Lafta geedaha.

4

3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid. m.f.dh, dhuuxid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): marrow (of bone)

2

dhuux v. extract marrow from the bone; learn thoroughly; squeeze last drop from something

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f/m bone marrow. Lit: pure, beautiful, handsome; obedient, loyal

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) 1. bone marrow; marrow (maarow) ~ dhuuxa lafta ku dhex jira.

2

dhuux -ay / day: (v) 1. break a bone to get marrow. 2. apprehend (ap-rihendhy, seize the meaning; understand or comprehend ~ fahan. Ex: dhuux warkayga; understand what I am saying

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurux iyo laf leh oo asli ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lafta intaad kala jebisid dufanka ku jira dhexdeeda ee cad ka la soo bax.

2

dhuux: (fal) u fiirso hadalka ama talada qofka. Dhuux hadalkayga oo wax ku qaado. Dh: dhugo.

3

dhuux-a: (magac, lab, kali) subagga ku jira lafaha dhexdooda.

4

dhuux-a: (magac, lab, keli) laag, tog ama webi halka biyuhu maraan; meel biyo mareen ah.

waa la naqliyay ✓

1

dulun¹: m.l la-mid: dulmi¹.

2

dulun²: f.g1 (-lmay, -lantay; -lmi) la-mid: dulmi².

waa la naqliyay ✓