dhuxul — Macnaha & Turjumaada

1

(Dhuxu-sha)

2

1. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo; waxay ka samaysantay dhir malyuunno sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

3

2. Tan laga sameeyo qoryaha la gubey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax madow oo la shito oo laga sameeyo qoryo la gubay. 2. Wax madow oo la shito oo dhulka laga qodo oo ka samaysan dhir malaayiin sano ka hor aasantay oo baariga dhulka iyo kulayl badani isugu darmeen.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): charcoal

waa la naqliyay ✓

name-m charcoal; black

waa la naqliyay ✓

-dhuxusha: (n) 1. charcoal (jaar-kool) ~ dhuxusha dhirta. 2. coal (kool) ~ dhuxusha dhulka laga qodo

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil u dhashay midab madaw.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) qoryaha marka la shido ee haddana la bakhtiiyo gubadka madow ee ka soo hadha. Alla dheeriyaa, dhuxusha ka madoobiyaa!

waa la naqliyay ✓

1

cf: madduul

2

de: charcoal

3

lx: dhuxul

4

pd: (-sha)

5

ps: n1-f-mass

6

key: dhuxul

waa la naqliyay ✓

فحم

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxun-ta)

2

1. Biyo ama wax kale oo leh dhadhan xaraar; kuraar.

3

2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

1

dhuxun¹: m.l Dhagax gaar ah oo badanaa guduudan oo xanaf leh oo mindiyaha iyo wixi lamida lagu afeeyo; lisin.

2

dhuxun²: m.dh 1. Biyo ceel ama wax kale oo leh dhadhan xaraar. 2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): brackish water; any bitter liquid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagax midabbo kala duwan leh oo macdanta ka mid ah.

2

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) biyo ama wax kale oo qadhaadh.

3

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) dhul cag'adayg dhanaan ah. Lo'du ha jeelbaxdee dhuxunta geeya. Dh: dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: brackish water; any bitter liquid

2

lx: dhuxun

3

pd: (-ta)

4

ps: n2-f-mass

5

syn: kuraar

6

key: dhuxun

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhamac-da)

2

Dhuxul adag oo dhirta waaweyn laga dubo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhinbi-sha)

2

1. Dhuxul yar oo nool.

3

2. Abqo; dhaameel; geydhe; mergiyaale; (ama dhinbiil).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxulkurreeb-ka)

2

1. Jiracqaniinyo kulul.

3

2. Arrin aad wax u xanuujisa oo laga gubto, sida qof waxtar badan geystey oo abaaldhac xun loogu gudey.

waa la naqliyay ✓

1

(Halasa-ha)

2

Dab hoos ka nool, korna ka danbasoobey; dhuxul danbas huwan; digo gubatey.

waa la naqliyay ✓

1

(Hurmadow-ga)

2

(digsi, dhuxul ceeriin, kd.) madowga kore oo dabku u yeelo weelka wax lagu karsado iyo dhuxusha ceerin iyo wixii la mid ah; gubnood.

waa la naqliyay ✓

1

(Idan-ka)

2

1. Oggolaad; rukhso.

3

2. Weel yar oo inta dhuxulo nool lagu guro, dhirta udgoon oo la shito lagu qiiqiyo; dabqaad; (ama idin).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Laabis-ka) Qalab dhenged yar oo dhuuban u eg oo inta af laga fiiqo wax lagu qoro; waxaa dhexda kaga jira miiq adag oo ka samaysan dhuxul madow oo la jilciyey oo birbiraysa; qalin-rasaas.

2

2. (Laabis-ta) Laabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Madduul-ka)

2

Wax dhuxul lug ku leh; madowga dhuxusha iyo waxa kaloo gubta; reged.

waa la naqliyay ✓

1

(Meygaag-ga)

2

Geed-abaareed weyn oo laf adag oo dhuxul aad u madow oo wanaagsan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaxan-ka)

2

Dhuxul shidan ama shidmaysa oo aan olol lahayn, oo la kulaalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Riiqid-da)

2

1. Dhuxul budlin oo khad ka samayn.

3

2. Burburin; budlin; budayn.

4

3. Baabbi'in; xasuuqid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hoore madow oo ka samaysan dhuxul, xabag, caano ama biyo isku riiqan oo ardada dugsiga quraanka wax ku qortaan. la-mid: inqaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) (jooloji) Dhuxuldhagaxeed adag oo madow oo dhalaala oo ah dhuxusha ugu heerka sarraysa oo ay ku jiraan qiyaasta ugu yar ee biyo iyo maatarka aan xasilloonayn, iyo heerka xaddidan ee u sarreeya ee urkaarboonka.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Dhuxuldhagax madowdhalaal ah; 75% ilaa 92% oo ka mid ahiba waa kaarboon; 4.5% ilaa 5.6 % waa haydarojiin. Sida caadiga ah, waxaa loo yaqaan dhuxul guri. B. waa dhuxul-dhagax heer sare ah oo ka darajo sarraysa lignaytka, kana darajo hooseysa antarasayt. Waa dhuxul dhagaxda ugu badan uguna muhiimsan ee la helo iyadoo siyaabo dhawr nooc ah u jirta, sida dhuxulkook iyo dhuxulneefeed.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Budo midab ciira boos ah leh oo ka harta dhuxul bastay. 2. D. ah: Midab ciira boos ah. la-mid: bambas.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Qoryo, dhuxul iyo wixi lamida dambas noqosho. la-mid: bambasow.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Dhuxul qaxantay oo waaweyn. 2. Derin aan casaan lahayn oo faylikida u eg.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhuxulee.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuxul dhagax noqday. la-mid: dhuxuldhuleed.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Dab dhuxul u yeelid. 2. Qoryo dhuxul ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Dab dhuxul u yeelid. 2. Qoryo dhuxul ka dhigid. m.f.dh, dhuxulayn.

waa la naqliyay ✓

v. carbonize, turn into carbon; put charcoal in a stove ~ fire

waa la naqliyay ✓

1

(fal) girgire ama idan dhuxul ku gur.

2

dhuxulee: (fal) dhuxul gur oo ka ganacso.

waa la naqliyay ✓

1

de: carbonize, turn into carbon; put charcoal in a stove ~ fire

2

lx: dhuxulee

3

pd: (dhuxuleeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: dhuxulee

waa la naqliyay ✓

name-m charcoal; black

waa la naqliyay ✓

m. n. vase

waa la naqliyay ✓

1

de: vase

2

lx: dhuntul

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: dhuntul

waa la naqliyay ✓

1

(Duurxul-ka)

2

1. Duurka dhexdiisa oo la isu soo maro oo la isugu soo dhuunto.

3

2. Hadal sarbeeb ah oo leh ulajeeddo qarsoon oo aan dadku wada garan karin oo cid ama qof loo wato.

waa la naqliyay ✓

1

duurxul¹: m.l 1. Hadal sarbeeb ah oo cid loo jeediyo. 2. la-mid: duurxul.

2

duurxul²: f.mg1 (-ulay, -ushay) U d.: hadal sarbeeb ah cid u jeedin.

waa la naqliyay ✓

1

duurxul¹: m.l Hadal sarbeeb ah oo cid loo jeediyo.

2

duurxul²: f.mg1 (-ulay, -ushay) U d.: hadal sarbeeb ah cid u jeedin. m.f.dh, duurxulid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] hide out in the wilderness, take to the country; use veiled language, hide one's meaning

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal ujeeddo qarsoon leh qof si sarbeeb ah ugu sheeg. Dh: cayngal.

2

duurxul -ka: (magac, lab, keli) duurka dhexdiisa oo la isugu dhuunto.

3

duurxul -ka: (magac, lab, keli) hadal sarbeeb ah oo leh ujeeddo dahsoon oo aan dadku wada fahmi karin. Dh: maldah. Li: badheedhe.

waa la naqliyay ✓

1

bw: madaar

2

de: hide out in the wilderness, take to the country; use veiled language, hide one's meaning

3

lx: duurxul

4

nt: duurxul (ka) [vn2-m]

5

pd: (duurxulay)

6

ps: v1=cmp

7

key: duurxul

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

waa la naqliyay ✓

Earth

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Earth (our world ~ the third planet)

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land; homeland, fatherland; earth, dirt, soil, ground

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. land (laandh); territory (tere-tori); country ~ wadan. 2. earth (eerath) ground (grawndh); soil (sooyl) ~ ciid

waa la naqliyay ✓

1

Terra

2

Land

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dunida ballaadhan ee aan ku dhaqannahay, xiddigga keliya ee biyo iyo hawo leh ee noole dul degi karo ama lagu dul noolaan karo. Dh: arlo.

waa la naqliyay ✓

1

de: disease of camels

2

lx: dhul

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: dhul

waa la naqliyay ✓

أرض

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuu-ga)

2

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

waa la naqliyay ✓

m. n. garment made of leather

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

waa la naqliyay ✓

1

de: garment made of leather

2

lx: dhuu

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: qayraan

6

key: dhuu

waa la naqliyay ✓

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fly

2

duul v. raid; attack

3

duul vl. n. attack, raiding

4

duul m. n. people, group of people

waa la naqliyay ✓

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

2

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

3

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

4

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuub-ka)

2

1. Waxyaalo dhawr ah oo laysku xiray ama laysku duubay; xirmo.

3

2. Daliig mayrax ah ama wax la mid ah.

4

3. Sacab muggi; dhererto; xantoobo.

5

4. Ubaxa docihiisa middood.

waa la naqliyay ✓

1

dhuub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

2

dhuub²: m.dh Dhenged.

3

dhuub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax baaxaddiisa yaryar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thin person, long narrow object

2

dhuub v. bind long ~ thin objects together, bundle

3

dhuub m. n. bundle (of long ~ thin items); handful

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) make longer, slender and round; attenuate (a-ten-yu-weeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhuuban oo aan buurnayn ka dhig. Birta dhuub oo mudac le'ekeysii. Dh: miiq.

2

dhuub: (fal) sonkor, milix iyo wixii la mid ah, biyo ku mil oo resiin ka dhig. Sonkor noo dhuub. Dh: tariib.

3

dhuub -ka: (magac, lab, keli) liillan maydhax ah oo aan weynayn. Hoo dhuubka maydhaxda ah ii calali.

4

dhuub -ka: (magac, lab, keli) laacasha iyo faraha oo la soo goday lagu qaadi karo; sacab muggii. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagaculays uu maqalku adkaado.

2

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) dareere isjiidanaya oo ka soo baxa labada dul ee sanka. Dh: duuf, siin.

3

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) neef aan la xalaalayne, iskiisa u dhintay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuug-ga)

2

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. m.f.dh, dhuugid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] tse-tse fly

2

dhuug v. sip, suck in, inhale; smoke (tobacco)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) tsetse fly, also tzetze fly; a two-winged bloodsucking African fly

2

dhuug -ay / tay: (n) suck (sak); suckle (sakal); absorb (ab soorb) ~ nuug, dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nuug. Dhuug naaska. Dh: jaq.

2

dhuug-ga: (magac, lab, keli) cayayaan diqsiga waaweyn u eg oo waxa uu qaniino dhiigga ka jaqa. Dh: gendi, riibi.

waa la naqliyay ✓

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] life

2

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

waa la naqliyay ✓

1

Tubo

2

Pipe

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

2

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

3

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

4

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

waa la naqliyay ✓

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: dhuug².

waa la naqliyay ✓

v. sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1. suck (sak); absorb (absoorby suckle (sakal); draw liquid ~ nuug, dhuug. 2. Inhale (inheely draw smoke into the lungs; puff (paf) ~ jiid

waa la naqliyay ✓

(fal) dareere qori ama farta geli ka dibna ka leefleef ama ka muudmuudso.

waa la naqliyay ✓

1

de: sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

2

lx: dhuuq

3

pd: (dhuuqay)

4

ps: v1=

5

key: dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuur-ta)

2

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

waa la naqliyay ✓