dhuxlayn

(Dhuuxyayn-ta)

(geel, kd.) si adag u dabrid; dhudhummada aad uga xirid; isasaarid.

m.f.dh eeg dhuuxyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka awrka labada jeeni ee hore la isu saaro ee la dabro. Dhuuxyayn buu ku daaqayaa awrku. Dh: qabir.

-ta: (magac, dhedig, keli) dul sarraysa u yeelid.

dulayn -ta: (magac, dhedig, keli) dulli iyo xaqiraad badid oo u sabibi.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka wax yaabis ahaa iidaan lagu daro. Dh: dufaneyn. duxbeel -ka: (magac, lab, keli) marka shay ka dhammaato nafaqadii uu lahaa. Dh: nafaqobbeel.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dhaxlay ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dhaxlay ahaansho. m.f.dh, dhaxlanaan.

der. [adjective] inherited, divided between ~ among heirs

de: inherited, divided between ~ among heirs

lx: dhaxlan

pd: (dhaxlanaa)

ps: adj-der

key: dhaxlan

(Dhexayn-ta)

Meel dhex ah joogid ama ku jirid; labo wax dhexdood ku sugnaan.

m.f.dh eeg dhexee.

Betweenness

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sharafta ka dhigid oo qayrkii ka reebid.

dullayn -ta: (magac, dhedig, keli) dibi iyo wixii la mid ah, dulle la dhicid.

m.dh la-mid: dhaaclayn.

m.f.dh eeg dhaqlee. la-mid: dhaqlays.

(Shuxleyn-ta)

Xaragood.

m.f.dh eeg shuxlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xarragood.

shuxleyn -ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan; shuxniin.

(Dhaaclayn-ta)

Dhaacle ka dhigid; si dhacle ah u samayn.

m.f.dh eeg dhaaclee. la-mid: dhaalcayn, dhaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaacle ka dhigid; sida dhaaclaha u samayn. Dh: dhaclayn.

m.dh la-mid: dhaaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) socod uu qof kolba meel aan laga rabin galgalo.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod uu geelu caan ku yahay oo uu qoorta raariciyo.

m.dh la-mid: dhuxdhuxlayn.

dulan¹: m.l la-mid: dulmi¹.

dulan²: f.g1 (-lmay, -lantay) la-mid: dulmi².

(Dulan) S Diospyros cornii Chiov. Ebenaceae.

La huley; hul loo yeelay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) God si hul ah loo qoday ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) God si hul ah loo qoday ahaansho. m.f.dh, hulnaan.

der. [adjective] cracked, with a chink

(tilmaame) wax dusha ka xidhan hoostana ka bannaan.

de: cracked, with a chink

lx: hulan

pd: (hulnaa)

ps: adj-der

key: hulan

m.f.dh eeg ulee. la-mid: ulays.

-ta: (magac, dhedig, keli) ul la dhicid; dhenged ku garaacid. Dh: dhengedayn, ulays, dhengedeyn.

(Bulayn-ta)

Bul u yeelid; dumayn.

m.f.dh eeg bulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) bul iyo shaash badan u samayn; dumo jilicsan ama xig iyo may dhax la midabeeyey meel ku sharrixid oo shaash laadlaada ka dhigid. Bulayntu waxay ku qurux badan tahay kebdah. Dh: bulays.

bulayn-ta: (magac, dhedig, keli) ul bul u samayn.

(Dalayn-ta)

1. Dal ka dhigid.

2. Qurxin; dheehid; jalayn.

3. Aqal, kd., meelo ka banbannayn, si neecawda iyo iftiinku u soo galaan; neecaabin; khalfado u furid.

m.f.dh eeg dalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aqal iyo wixii la mid ah, in meel laga banneeyo si iftiin iyo neecawba uga soo galaan.

dalayn-ta: (magac, dhedig, keli) qurux u yeelid oo midabayn. Jawaabaha duxdoodii, adigaa daleeyoo, dahaadhkii ka qaadaye.

dalayn -ta: (magac, dhedig, keli) hadhayn ama dadid. Dalaynta waababku dhib kuma laha Suge oo waa nin dheer. Dh: hadhayn. Li: qaawin.

(Dhalan-ka)

1. Abuurta ama baxaalliga nafleydu ku dhalato oo ku kala duwduwan tahay; sansaan; dabeecad.

2. Caws waaweyn oo aad u dheeraada; alaalo.

m.l 1. Dabeecad. 2. Dir, fir, sinji. 3. Muuqal. 4. Caws waaweyn oo aad u dheeraada. 5. Geedo doog leh.

m.l 1. Dabeecad. 2. Dir, fir, sinji. 3. Muuqal. 4. Caws waaweyn oo aad u dheeraada. 5. Geedo doog leh.

m. n. character, nature, physical appearance

(Dalan) C Gyrocarpus angustifolius (Verdo.) Gillett. Hernandiaceae.

N Panucum turgidum Forsk. Gramineae.

-ka:: (n) natural behavior, character ~ bahaali

-ka: (magac, lab, keli) sansaanka iyo abuurta qofka dabcigiisu yahay. Illayn dhalan lama dooriyo.

de: character, nature, physical appearance

lx: dhalan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dhalan

(Dhaxan-ta)

1. Qabow badan oo jirku dareemo oo wax 1a huwado ama la dugsado u baahi geliya.

2. Cudur, badanaa soo noqnoqda oo qandho kulul leh, oo kaneecada qaarkeed qaniinyadeedu ku wacan tahay; duumo.

m.dh 1. Qabow hawadu keento oo jirku dhibsado. 2. Duumo.

m.dh 1. Qabow hawadu keento oo jirku dhibsado. 2. Duumo.

f. n., [abstract] cold; frost; chills; malaria

-ta: (n) cold feeling; chilliness (jili-nes) ~ qaboow

-ta: (magac, dhedig, keli) neecaw qabaw badan. Caawa dhaxan ayaa jirta. Dh: qabaw. Li: kaad.

cf: gabaddano, kaad

de: cold; frost; chills; malaria

lx: dhaxan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: dhaxan

1. Qoloftii iyo diirkii laga qaaday: diriqii laga reebay; la dhilay; la diiray; la qayaxay.

2. Qurux badan.

dhilan¹: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Miro qoloftii iyo diirkii laga qaaday noqosho. 2. Diriqii laga bixiyey noqosho (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Timo la qurxiyey noqosho. 4. Luumo galley, haruur iyo wixi lamida wax la siibay noqosho si aanay isu gubin.

dhilan²: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Miro qoloftii iyo diirkii laga qaaday ahaansho. 2. Diriqii laga bixiyey ahaansho (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Timo la qurxiyey ahaansho. 4. Luumo galley, haruur iyo wixi lamida wax la siibay ahaansho si aanay isu gubin.

der. [adjective] peeled, husked

dhilan [derived] [adjective] pretty, beautiful (tall and slender)

name-f peeled, husked; pretty, beautiful (tall and slender)

-aa: (adj) peeled (piilidh) ~ fiiqan

magac loo baxsho gabadh caab oo dhan laga hoolay oo qaab iyo qurux wanaagsan leh.

(tilamaame) wax diiran oo aanay qolof saarnayn. Dh: fiiqan.

m.dh Dhalo ka yar dhaloyareyda oo qaadda saddex farshiid.

m.dh Dhalo ka yar dhaloyareyda oo qaadda saddex farshiid.

Dhego aad u yaryar ama u gaaggaaban leh.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhego yaryar ahaansho (nafley).

der. [adjective] having very small ears, small-eared; hard of hearing

(tilamaame) neef dhego aad u yaryar oo gaagaaban leh. Lax dhukan col iyo abaar midna ma oga.

cf: dhakan

de: having very small ears, small-eared; [fig.] hard of hearing

lx: dhukan

pd: (dhukanaa)

ps: adj-der

key: dhukan

(Dhukay-ga)

Dhegdheg dhegta daloolkeeda dibadxigeenka ah ku yaal oo ka yimaada qanjirro daloolka u dhow: wixii waxyeello leh oo dhegta soo gala buu celiyaa inta ayan reemaha dhegta soo gaarin.

m.l Dhegdheg madow-xigeen ah oo dhegta gudaheeda sare qanjirradu ku dhaliyaan.

m.l Dhegdheg madow-xigeen ah oo dhegta gudaheeda sare qanjirradu ku dhaliyaan.

m. n., [collective] ear-wax

-ga: (n) earwax (iyar-waakis); cerumen (saruu-men) ~ dhukayga dhegta

-ga: (magac, lab, keli) qoyaanka dhegta ee madaw. Waa wasakhda dhegta ku dhalata ee laga soo sifeeyo. Dhukay badan ayaa dhegta ku jira. Dh: cukay.

de: ear-wax

lx: dhukay

pd: (-ga)

ps: n1-m-col

key: dhukay

-a: (magac, lab, keli) fin ka soo baxa jidhka xilli kulaylaha oo xanuun kulul. Dh: dhullax.

-ga: (magac, lab, keli) geed caleemaad ka baxa buuraha oo midab madow leh xooluhuna daaqaan.

dhuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax hadal tiro badan oo aan xikmad lahayn sheegaya noqosho (qof).

dhuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la dhuray ahaansho (biyo).

der. [adjective] scooped up, drawn; drained (empty)

(fal) xad la'aan iska hadaaq oo si aan joogsi lahayn u sheekee. Dh: hadaaq.

dhuran: (tilmaame) qayan oo bihii ku jiray laga madhiyay.

de: scooped up, drawn; drained (empty)

lx: dhuran

nt: dhuran (dhurmay) [v1=inch]

pd: (dhurnaa)

ps: adj-der

key: dhuran

(Dhuwan-ka)

Miro ka baxa shillinka (kulan) iyo kidiga oo la jecel yahay oo loo arho.

m.l Miro ka baxa shillanka iyo kediga oo la cuno.

m. n. fruit species

-ka: (magac, lab, keli) mudhaha garaska, quudka, kidiga, kulanka iyo wixii la mid ah.

dhuwan -ka: (magac, lab, keli) dhuwan muudmuudso.

bw: garas

de: fruit sp.

lx: dhuwan

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: dhuugaal

key: dhuwan

(Dhuxun-ta)

1. Biyo ama wax kale oo leh dhadhan xaraar; kuraar.

2. Dhul dibir iyo dhano ah.

dhuxun¹: m.l Dhagax gaar ah oo badanaa guduudan oo xanaf leh oo mindiyaha iyo wixi lamida lagu afeeyo; lisin.

dhuxun²: m.dh 1. Biyo ceel ama wax kale oo leh dhadhan xaraar. 2. Dhul dibir iyo dhano ah.

f. n., (mass n.): brackish water; any bitter liquid

-ka: (magac, lab, keli) dhagax midabbo kala duwan leh oo macdanta ka mid ah.

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) biyo ama wax kale oo qadhaadh.

dhuxun -ta: (magac, dhedig, keli) dhul cag'adayg dhanaan ah. Lo'du ha jeelbaxdee dhuxunta geeya. Dh: dhane.

de: brackish water; any bitter liquid

lx: dhuxun

pd: (-ta)

ps: n2-f-mass

syn: kuraar

key: dhuxun

-ta: (magac, dhedig, keli) Eebbe baryid iyo wax waydiisigiisa.