Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhuux-a)

2

1. (oogada nafleyda) sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku dhafan yihiin oo lafaha dheerdheer ku dhexjira.

3

2. Lafta geedaha.

4

3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid. m.f.dh, dhuuxid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): marrow (of bone)

2

dhuux v. extract marrow from the bone; learn thoroughly; squeeze last drop from something

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f/m bone marrow. Lit: pure, beautiful, handsome; obedient, loyal

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) 1. bone marrow; marrow (maarow) ~ dhuuxa lafta ku dhex jira.

2

dhuux -ay / day: (v) 1. break a bone to get marrow. 2. apprehend (ap-rihendhy, seize the meaning; understand or comprehend ~ fahan. Ex: dhuux warkayga; understand what I am saying

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurux iyo laf leh oo asli ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lafta intaad kala jebisid dufanka ku jira dhexdeeda ee cad ka la soo bax.

2

dhuux: (fal) u fiirso hadalka ama talada qofka. Dhuux hadalkayga oo wax ku qaado. Dh: dhugo.

3

dhuux-a: (magac, lab, kali) subagga ku jira lafaha dhexdooda.

4

dhuux-a: (magac, lab, keli) laag, tog ama webi halka biyuhu maraan; meel biyo mareen ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuu-ga)

2

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

waa la naqliyay ✓

m. n. garment made of leather

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

waa la naqliyay ✓

1

de: garment made of leather

2

lx: dhuu

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: qayraan

6

key: dhuu

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuub-ka)

2

1. Waxyaalo dhawr ah oo laysku xiray ama laysku duubay; xirmo.

3

2. Daliig mayrax ah ama wax la mid ah.

4

3. Sacab muggi; dhererto; xantoobo.

5

4. Ubaxa docihiisa middood.

waa la naqliyay ✓

1

dhuub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

2

dhuub²: m.dh Dhenged.

3

dhuub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax baaxaddiisa yaryar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thin person, long narrow object

2

dhuub v. bind long ~ thin objects together, bundle

3

dhuub m. n. bundle (of long ~ thin items); handful

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) make longer, slender and round; attenuate (a-ten-yu-weeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhuuban oo aan buurnayn ka dhig. Birta dhuub oo mudac le'ekeysii. Dh: miiq.

2

dhuub: (fal) sonkor, milix iyo wixii la mid ah, biyo ku mil oo resiin ka dhig. Sonkor noo dhuub. Dh: tariib.

3

dhuub -ka: (magac, lab, keli) liillan maydhax ah oo aan weynayn. Hoo dhuubka maydhaxda ah ii calali.

4

dhuub -ka: (magac, lab, keli) laacasha iyo faraha oo la soo goday lagu qaadi karo; sacab muggii. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagaculays uu maqalku adkaado.

2

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) dareere isjiidanaya oo ka soo baxa labada dul ee sanka. Dh: duuf, siin.

3

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) neef aan la xalaalayne, iskiisa u dhintay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuug-ga)

2

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

2

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. m.f.dh, dhuugid. la-mid: dhuuq.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] tse-tse fly

2

dhuug v. sip, suck in, inhale; smoke (tobacco)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) tsetse fly, also tzetze fly; a two-winged bloodsucking African fly

2

dhuug -ay / tay: (n) suck (sak); suckle (sakal); absorb (ab soorb) ~ nuug, dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nuug. Dhuug naaska. Dh: jaq.

2

dhuug-ga: (magac, lab, keli) cayayaan diqsiga waaweyn u eg oo waxa uu qaniino dhiigga ka jaqa. Dh: gendi, riibi.

waa la naqliyay ✓

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

2

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] life

2

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

waa la naqliyay ✓

1

Tubo

2

Pipe

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

2

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

3

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

4

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

waa la naqliyay ✓

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: dhuug².

waa la naqliyay ✓

v. sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1. suck (sak); absorb (absoorby suckle (sakal); draw liquid ~ nuug, dhuug. 2. Inhale (inheely draw smoke into the lungs; puff (paf) ~ jiid

waa la naqliyay ✓

(fal) dareere qori ama farta geli ka dibna ka leefleef ama ka muudmuudso.

waa la naqliyay ✓

1

de: sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

2

lx: dhuuq

3

pd: (dhuuqay)

4

ps: v1=

5

key: dhuuq

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuur-ta)

2

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] evergreen tree species

waa la naqliyay ✓

1

(Durr) S,C,Og Tamarix aphylla (L) Karst. Tamaricaceae,

2

N Tamarix nilotica (Ehrenb.) Bunge Tamaricaceae.

3

C, S Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) woods (wuudhisy, a dense growth of trees; forest (foorest) ~ jiq, baadiye

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka baxa dooxyada biyaha iyo dixaha oo laamo dhaadheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: evergreen tree sp. grows at river banks and around lakes

2

lx: dhuur

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: dhuur

waa la naqliyay ✓

1

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

2

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn.

waa la naqliyay ✓

1

dhuus¹: m.dh Neef kolkol sanqari weheliso oo qurmuun oo nafleyda qaarkeed xaggeeda dambe ka timaadda. la-mid: dhuuso.

2

dhuus²: f.mg1 (-say, -stay) Dhuuso sii deyn. m.f.dh, dhuusid.

waa la naqliyay ✓

v. break wind, pass gas, fart

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) fart (faartf break wind; expel intestinal gas

waa la naqliyay ✓

(fal) neef qadhmuun dabada ka sii daa.

waa la naqliyay ✓

1

de: break wind, pass gas, fart

2

lx: dhuus

3

pd: (dhuusay)

4

ps: v1=intr

5

key: dhuus

waa la naqliyay ✓

1

(Shuux-a)

2

Roob aad u yar; shux-shux; tiix.

waa la naqliyay ✓

1

shuux¹: m.l Roob aan tabar lahayn oo dhibco yaryar.

2

shuux²: f.mg1 (-xay, -xday) Roob aad u dhibco yaryar oo aan tabar lahayn di'id.

waa la naqliyay ✓

Drizzle

waa la naqliyay ✓

1

m. n. drizzle, light rain

2

shuux v. rain lightly, drizzle

waa la naqliyay ✓

-a: (n) shower (shaawerf gentle rain ~ xagaayo

waa la naqliyay ✓

-a (magac, lab, keli) roob aad u yar shuxshux; shuuc, tiix.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacaroor-ta)

2

1. Geed leh laamo buurbuuran oo dhuuxyar oo jilicsan oo jabi og: wuxuu ka baxaa dibirka iyo dhooddida dhanaan, oo geelaa ku darmada.

3

2. Geedaha buruqdooda aan la cunin, guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyammareen-ka)

2

Tog yar ama weyn oo la sameeyey ama iska samaysmay oo dhuuxiisa biyuhu maraan; far; gacan; kanaal; keli.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuxdheera-ha)

2

Dhuuxa arxaanka dhex mara; xangulle; xididmaskaxeed.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuxyayn-ta)

2

(geel, kd.) si adag u dabrid; dhudhummada aad uga xirid; isasaarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dix-da)

2

Ciidda dhulka biyammareenka ah sida togagga dhuuxooda ama sifka ah oo bacaddada dhinaca ku haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Gala-ha)

2

1. Cudur dadka, kd., ku dhaca.

3

2. Gebiga togga; dhuuxa togga inta u dhow.

4

3. Gole; ardaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Maskax-da)

2

1. Xubin u eg dhuux weyn oo duuban oo cad oo arorro leh oo lafta madaxa gudeheeda ku jirta; waa xubinta u talisa waxgarashada, caqliga, xusuusta, hadalka, maqalka, aragga, dhadhanka, urka, dhaqdhaqaaqa, kd.

3

2. Garaad; maan, laab; qalbi; kal; fiiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Maskaxyara-da)

2

Maskaxda docdeeda hoose oo ku jirta lafmadaxda labadeeda dhinac oo hoose, oo u dhow meesha lafdhabarta dhuuxeedu ka bilawdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ruug-ga)

2

1. Lafaha dheerdheer oo dhuuxa leh, intooda u dhexaysa daloolka dhuuxa iyo kuraankuraha iyo kuwa xalxalleefsan qaarkood sida lafsakaarta, oo ka samaysan lafo jilicsan oo xorshosh ah oo la ruugi karo oo dufan-dhuux laga shiiqsado.

3

2. Jilib; low.

waa la naqliyay ✓

1

(Xangulla-ha)

2

1. Dhuuxa dheer oo lafdhabarta dhex mara (daloolka riciraha) oo is-haya, maskaxyarada taniyo riciraha tan ugu hoosaysa; dhuuxdheere.

3

2. Xuubka maskaxda ku rogan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xididmaskaxeed-ka)

2

1. Dhuuxa dheer oo lafdhabarta, intiisa kore oo riciraha tunka.

3

2. mid ka mid ah sooha cad oo maskaxda, maskaxyarada iyo dhuuxdheeraha, sida saymo uga kala leexda oo oogada meesheed walba ka iltiran.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah bariiska oo leh dhuux guduudan oo macaan. la-mid: baasarac.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Cayayaan yar, u eg suuska badarka gala oo qoryaha dhuuxooda burburiya; xar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cayayaan yaryar dalagga daldalooliya oo dhuuxa ka cuna.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Nooc dhiigyari ah oo ay keento fitamiin B12 oo yaraata, waxayna ka timaadda ama maqnaanshaha walaxda loo yaqaan (intrinsic factor) oo sahlan fitamiin B12 ka gudubto xiidmaha oo ay dhiigga u gudubto, ama cunnada oo ay ku yartahay fitamiinka. Dh.da d. waxa lagu yaqaan sameynta unugyada cas-cas ee dhiigga oo cilladeysan. Dhuuxa lafta oo ay ku jiraan unugyo loo yaqaan megaloblastas.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Halaamacoodka dhuuxa iyo lafaha oo uu keeno caabuq. Waa khatar la socota markii lafi jabto, waa in si aad ah looga taxadaraa mar walba oo dhuuxa la gaaro xilliga qallinka lafaha iyo xubno-isgoysyada. Waxa kale oo keeni kara jeermi dhiigga la socda.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuuxa dheer oo dhex mara lafdhabarta; xangulle.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhuuxyee.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhullax.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg dhullax.

waa la naqliyay ✓

1

de: marrow (of bone)

2

hm: 1

3

lx: dhuux

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m-mass

6

key: dhuux_1

waa la naqliyay ✓

1

de: extract marrow from the bone; [fig.] learn thoroughly; squeeze last drop from s.t.

2

hm: 2

3

lx: dhuux

4

pd: (dhuuxay)

5

ps: v1=

6

key: dhuux_2

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuxid-da)

2

1. Dhuuxa lafaha ku jira la bixid; cunid.

3

2. Hadal ama arrin, aad ugu fiirsasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhuux³.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) lafaha subagga ku dhex jira, kala bixid. Laf sagaaro dhuuxid ma leh.

2

dhuuxid -da: (magac, dhedig, keli) war la sheegay aad u dhugasho oo aad u fahmid.

waa la naqliyay ✓

Commiphora erythraea 10, C. setulifera 10

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuguc-a)

2

(miro) sida miraha aad u bislaadaa noqdaan; hoobaan.

waa la naqliyay ✓

1

dhuguc¹: m.l 1. Miro aad u bislaaday; dhuubaan. 2. la-mid: dhugucid.

2

dhuguc²: f.mg1 (-gcay, -gucday; -gci) Miro aad u bislaasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] overripe fruit

2

dhuguc [inchoative] v. be ~ become overripe

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) ripe (raayp); fresh (fareesh); juicy (juu-si) ~ daray, bisil

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aad u billaw; wax xoog u bislaaday ahaw.

2

dhuguc -a: (magac, lab, keli) bislaashaha aadka ah ee midhaha. Midhuhu hadday dhuguc noqdaan ma kaydsamaan. Dh: bislaaddhaaf.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Qof gaaban oo murqo kuuskuusan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka wada moolee timaha madaxa. Dh: moolee.

2

dhukur -ka: (magac, lab, keli) timo, madaxa ka wada moolayn.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) fin ka soo baxa jidhka xilli kulaylaha oo xanuun kulul. Dh: dhullax.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhulub-ka)

2

Koob yaroo aan dheg lahayn; murbaale; bilaale.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) Koob yar oo aan dheg lahayn; bilaale, murbay.

waa la naqliyay ✓

m. n. cup without handles

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel yar oo shaxan dhululubo leh oo aan dheg la qabto lahayn. Dhulubka shaah ha iigu shubin. Dh: burjuq, murbaale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: koob

2

de: cup without handles

3

lx: dhulub

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: dhulub

waa la naqliyay ✓

1

(Dhumuc-da)

2

Aan dhuubnayn ee oogo lucuuman leh; aan xalleefsanayn ama miiqnayn ee buuran; baaxad; qiro.

waa la naqliyay ✓