dhuumo — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-uuntay, -uumatay) Meel aan muuqaalkiisa looga jeedin galid (nafley).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-uuntay, -uumatay) Meel aan muuqaalkiisa looga jeedin galid (nafley). m.f.dh, dhuumasho.

waa la naqliyay ✓

v. hide oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) is qari oo meel indhaha dadka ka qarsoon gal.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide oneself

2

lx: dhuumo

3

pd: (dhuuntay / dhuumatay)

4

ps: v3b=intr

5

key: dhuumo

waa la naqliyay ✓

1

(Duuma-da)

2

Cudur qandho daran leh oo badanaa soo labakacleeya: Kaneecadaa dawisa oo dadka isaga qaadda; dhaxan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Cudur qandho qabow iyo kulayl isugu jirta leh oo dadku ka qaadaan kaneecada nooceeda dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Cudur qandho qabow iyo kulayl isugu jirta leh oo dadku ka qaadaan kaneecada nooceeda dheddig.

waa la naqliyay ✓

f. n. malaria; plague, epidemic; disaster, catastrophe

waa la naqliyay ✓

-duumada: (n) malaria (maleeriya); paludism (paal-ya-diizim); swamp fever ~ malaariya

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuunka laga qaado qaniiyada kaneecada.

waa la naqliyay ✓

1

de: malaria; [ext.] plague, epidemic; [fig.] disaster, catastrophe

2

lx: duumo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: duumo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad haadda waaweyn ka mid ah oo aad u wada madaw luqunta xaggeeda hoosana cas. Waxay isku bah yihiin salamadhlaha. Dh: huumohuumo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhugma-da)

2

Dhug; maan; fiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Fiiro. 2. la-mid: dhug (1). Caqli weyn. 3. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Fiiro. 2. la-mid: dhug (1). Caqli weyn. 3. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

f. n. astuteness, intelligence; attention, glance

waa la naqliyay ✓

1

Percezione

2

Perception

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) fiiro gaar ah oo si wanaagsan wax looga bogto. Dhugmo niman lahayn bay, dhibaatadu damqaynine. Dh: fiiro.

2

dhugmo-da: (magac, dhedig, keli) liishaan fiicni; toog wanaagsani.

waa la naqliyay ✓

1

cf: maan, maskax, xirgi

2

de: astuteness, intelligence; attention, glance rw: dhug

3

lx: dhugmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: dhugmo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-bay, -batay) 1. Noqosho wax dhuuban. 2. Noqosho wax caato ah.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f tall and slender

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho gabadh dheer oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhumucyaraw oo weyd noqo. Dh: dhuubnaw.

2

dhuubo: (fal) adke, biyo ku mil oo rib ka dhigo. Hadduu macaanku kaa yaraado sonkor dhuubo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuusa-da)

2

Neef kolkol shanqari weheliso oo nafleyda qaarkeed xaggeeda danbe ka timaadda.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhuus¹.

waa la naqliyay ✓

f. n. fart

waa la naqliyay ✓

-duusada: (n) fart (faart) intestinal gas ~ dhuusid

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) naqas qadhmuun oo dadka xaggiisa danbe ka yimaadda.

waa la naqliyay ✓

1

de: fart

2

lx: dhuuso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dhuuso

waa la naqliyay ✓

1

(Kaneeca-da)

2

Bahalyaryarka duula jaad kamid ah; waxay leedahay labo baal iyo lix lugood, afkana waxaa ka taagan, siiba tan dheddig, wax fiiqan oo mudac la moodo aanse ahayn ee ah gal, gudihiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ku calyeyso qaarkooda kalena dhiigga kaga soo nuugto; qaarkeed waxay keentaa cudurro xunxun oo duumadu kamid tahay; dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Khaysaraan-ta)

2

Geed cawska lagu tiriyo; waa dheer yahay, laamihiisuna waa ulo dheerdheer oo xubno leh oo sida dhuumihii, dhexda ka daloola; waxyaalaha laga waxeeyo lama tirin karo; waxaa kamid ah: maacuunka iyo gurgurka guriga, kuraas, kolayo, dhuumo, dhis wax lagu dhiso, gogol, daahyo, ubaxa iyo laamihiisa curdanka ah oo la cuno...; (ama qaysaraan).

waa la naqliyay ✓

1

(Moqor-ka)

2

Dalool yar oo jirridaha dhirta waaweyni yeelato oo kolkii biyaha roobku galaan dhuumo lagaga cabbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Muusika-da)

2

Cilmiga iyo kasmada dhawaaqa, codka, jaanta iyo sacabka dadka cayaara haya oo dhinac ah, iyo dhinaca kale qalabka la yeersho (mid la tumo oo la garaaco sida durbaanka iyo reemaha; mid leh dhuumo la afuufo oo ama qori ah ama maar sida kalarinet iyo kornet; iyo mid boqon ama xarig leh, sida fiyoliin iyo biyaano) oo laga soo saaro yeer macaan oo la jeclaysto oo aan dhabaq lahayn oo ku dhisan hab, jaangooyo, islahelid luuq, dhabaq iyo deelqaaf la'aan, (ama muusiiqa).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhuumo.

waa la naqliyay ✓

m.l (dhuumo ..., m.) (c.nafl) Dhuumo u eg aroorayaasha, kuwaasi oo limf ka soo qaada nudaha kuna shuba aroorayaasha waaweyn ee wadnaha gala.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dhuumo shaqadoodu isku xidhantahay, kuwaas oo ka soo qaada hooraha nudaha una gudbiya qulqulka dhiigga.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Dhisme ka kooban dhuumo kuwaas oo gudbiya dareerayaasha. Dhinaca dhirta dareerayaashu waa biyo, milanno ka samaysan cusbooyin aan orgaanik ahayn ama milanno cunto ah. Dhinaca xayawaanka dareerayaashu inta badan waa dhiig, ama dhiig iyo limf dhinaca lafdhabarleyda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta oo dhan ee isugu jirta dhuumo iyo faro oo kaadida ka soo qaada keliya dibeddana u saara. Waxay ka koobantahay: a) kaadi mareennada kaadihaysta ka sarreeya; b) kaadi haysta; c) kaadi mareenka hoose.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) dhuumo shaqadoodu isku xidhantahay, kuwaas oo ka soo qaada hooraha nudaha una gudbiya qulqulka dhiigga.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Dhisme ka kooban dhuumo kuwaas oo gudbiya dareerayaasha. Dhinaca dhirta dareerayaashu waa biyo, milanno ka samaysan cusbooyin aan orgaanik ahayn ama milanno cunto ah. Dhinaca xayawaanka dareerayaashu inta badan waa dhiig, ama dhiig iyo limf dhinaca lafdhabarleyda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta oo dhan ee isugu jirta dhuumo iyo faro oo kaadida ka soo qaada keliya dibeddana u saara. Waxay ka koobantahay: a) kaadi mareennada kaadihaysta ka sarreeya; b) kaadi haysta; c) kaadi mareenka hoose.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Xuub xasaasi u ah ilayska oo ku dhereran gudaha hore ee isha. Retiinuhu wuxuu ka koobanyahay laba lakab. Lakabka hoose, wuxuu ka koobanyahay unugyo dareenwade, dhuumo dhiig iyo laba nooc oo unugyo xasaasi u ah ilayska. Lakabka sare wuu midabaysanyahay, kaas oo ka hortagga ilays noqodka dambe ee ilayska.

waa la naqliyay ✓

1

(n) either of a pair of slender ducts that connect the uterus to the ovaries in the female reproductive system.

2

laba dhuumood oo isku xidha makaanka iyo qanjidhada ukunta sameysa ee makaanka labadiisa dhinac ku yaala

waa la naqliyay ✓

-tuubbiistaha: (n) plumber (palam-er) ~ dhuumo-yaqaan

waa la naqliyay ✓

Dhuumo Xiriirshe

waa la naqliyay ✓

Dhuumo yaqaan

waa la naqliyay ✓

Dhuumo, qasabado

waa la naqliyay ✓

Alaabta dhuumosameeyaha

waa la naqliyay ✓

m.dh Feer yarada geelu meesha ay ka haysato lafdhabarka hilibka ku yaal; hulkujir.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cad ku yaal kellida dusheeda oo misigta raacsan. Anu sakaarka ma cunee dhuumatada i sii.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuumood-ka)

2

Geed laamihiisu dhexda ka wada daloolaan oo dadku badanaa dhuumo ka jarto.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed dheer, qodxo lahayn, laamo toosan, jilicsan oo leh dhuun laga dhigto leg.

waa la naqliyay ✓

m. n. tree species, with hollow boughs

waa la naqliyay ✓

1

(Dumot) N, C Clerodendrum microphyllum Thomas. Verbenaceae.

2

S Clerodendrum robecchii Chiov. Verbenaceae.

3

N Premna resinosa Schauer. Verbenaceae.

4

May Cassia abbreviata Oliv. Caesalpinaceae.

5

C Strophanthus mirabilis Gilg. Apocynaceae.

6

C Turraea parvifolia Deflers. Meliaceae.

7

N Commiphora samharensis Schweinf. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed laamihiisu dhexda ka daloolaan oo dhuumo laga jarto. Foodhintayda dhuumood ayaan ka soo goostay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhuun

2

de: tree sp., with hollow boughs used for making water pipes

3

lx: dhuumood

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: dhuumood

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaato weyn; belo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) masiibo weyn; mashaqo iyo belaayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qiimaha iyo anfaca.

waa la naqliyay ✓

nickname; nickname-m tall and thin

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho wiil dheer oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax, cunto ka dhigo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xarig iyo wixi lamida si adag gacmaha ku qabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xarig iyo wixi lamida si adag gacmaha ku qabsasho. m.f.dh, dhuuqsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuurya-da)

2

Shinbir hilibka cunta; dhufato; dafo; faraggoys; huf; hunfey.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Shimbir hilibka cunta; dafo; soladduul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Shimbir hilibka cunta; dafo; so'ladduul.

waa la naqliyay ✓

f. n. bird of prey, hawk species

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof ama neef naasnuugid badan.

2

dhuuryo -da: (magac, dhedig, keli) eeg dafto.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dafo, huf

2

de: bird of prey, hawk sp.

3

lx: dhuuryo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: dhuuryo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-uuntay, -uumatay) Si fool xun wax u cunid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuu-ga)

2

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

waa la naqliyay ✓

m. n. garment made of leather

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

waa la naqliyay ✓

1

de: garment made of leather

2

lx: dhuu

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: qayraan

6

key: dhuu

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-untay, -umatay) Maro duug ah tolasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: mend, patch ragged clothing

waa la naqliyay ✓

1

(fal) calallo ama wax la mid ah oo kala daadsan, toltolo.

2

humo-da: (magac, dhedig, keli) shinbir dadku aad u jecelyahay oo qofka dila mag laga qaado; waxay ka digtaa bahalaha iyadoo isla markaasna disha masaska soo xadgudba.

waa la naqliyay ✓

1

de: mend, patch ragged clothing

2

lx: humo

3

pd: (huntay / humatay)

4

ps: v3b=auto

5

key: humo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (uuntay, uumatay) Ilaah wax abuurasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (uuntay, uumatay) Ilaah wax abuurasho. m.f.dh, uumasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) 'Eebbe' wax aan hore u jirin abuuro.

waa la naqliyay ✓

1

de: create for oneself

2

initial: u

3

lx: uumo

4

pd: (uuntay)

5

ps: v3b=tr

6

key: uumo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-intay, -imatay) Naf waayid (noole).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-intay, -imatay) Naf waayid (noole). m.f.dh, dhimasho.

waa la naqliyay ✓

v. die, pass away

waa la naqliyay ✓

-dhintay / dhimatay: (v) die (dhaay)-, pass away (paas a-weey)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha buuxsane wax adu ad leedahay inqiso. Dh: naaquso, inqiso.

2

dhimo: (fal) wax naftu ka baxday oo meyd ah noqo. Dh: wafaad, hoyo, aakhirayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: die, pass away

2

lx: dhimo

3

pd: (dhintay / dhimatay)

4

ps: v3b=intr

5

key: dhimo

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ftay, -fatay) la-mid: dhifo.

waa la naqliyay ✓

v. pull with a jerk

waa la naqliyay ✓

-dhuftay / dhufatay: (v) pul (puul); jerk (jerk); give a sudden quick pull ~ dhifo [opposite of riix] Ex: soo dhifo; pull back,

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax, si xoog ah u gundhi.

2

dhufo: (fal) si degdeg ah wax ula bood oo xaf sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: pull with a jerk

2

lx: dhufo

3

pd: (dhuftay / dhufatay)

4

ps: v3b=

5

key: dhufo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax fiirin. 2. Wax nishaabid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax fiirin. 2. Wax nishaabid. m.f.dh, dhugasho.

waa la naqliyay ✓

v. glance, look at

waa la naqliyay ✓

-dhugtay / dhugatay: (v) look at (luuk at); see (sii); gaze (geeys); glance (glaansi) ~ fiiri. Ex: hoos dhugo; look down

waa la naqliyay ✓