dhulbaraf

(Dhulbar-ka, Dhulbar-ta)

Xarriiq male ku dhisan oo dhulka ku wareegsan, oo meesheed walba iyo dhulka labadiisa udub (madax) weligood isku in isu jiraan; labo bar oo is le'eg bay dhulka u kala goysaa; barka woqooyi iyo barka koofure.

m.l/dh Xarriiq dhulka u qeybisa laba qeybood oo isle'eg. la-mid: dhulbare.

m.l/dh Xarriiq dhulka u qeybisa laba qeybood oo isle'eg. la-mid: dhulbare.

m. n., [compound] the equator

-ka: (magac, lab, keli) xarriiiq aan dhab ahaan u muuqan oo dhulka u kala qaybiya waqooyi iyo koonfur. Dh: dhulbadh.

de: the equator

lx: dhulbar

pd: (-ka ~ -ta)

ps: n0-m/f-cmp

key: dhulbar

m.l la-mid: dhulbar.

-dhulbaraha: (n) equator (ikweeytor) ~ xarriiqda dhul-baraha

-ha: (magac, lab, keli) qof dadka dalxiisaya raaca oo dhulka la marayo dadka u sheegsheega oo tiltilmaama.

dhulbare -ha: (magac, lab, keli) eeg dhulbadh.

de: the equator

lx: dhulbare

pd: (/ha)

ps: n0-m-cmp

key: dhulbare

-a: (magac, lab, keli) makiinado qaar waawayn iyo qaar yaryarba leh oo meelaha la dhisayo ciidda lagu nabo oo dhulka lagu kabbiso.

magaca gabadh dhalashadeedii hooyadeed fooshu ku dhagtay ama horay u soo dhalan wayday.

m.l (-fyo, m.dh) (jool.) Lisanka dhulka ku dhaca ee ka dhasha dabaylaha, biyaha socda, mase barafka iyaga oo qaadaya waxyaalihii dhulka ka rifmay sida ciidda iyo dhagxaanta.

(Dulbaax-da)

1. Baruurta xalleefsan oo haragga xigta.

2. Meel sare oo babac ama taag ah.

m.dh 1. Xuub jilicsan, cad oo haragga iyo hilibka u kala dhexeeya. 2. Hilib aan marax ahayn. 3. Dooxo.

m.dh 1. Xuub jilicsan, cad oo haragga iyo hilibka u kala dhexeeya. 2. Hilib aan marax ahayn. 3. Dooxo.

f. n. fat under the skin; slope, mountainside

-da: (magac, dhedig, keli) hilibka dhabarka ku yaalla ama awlallada ka sarreeya.

de: fat under the skin; slope, mountainside

lx: dulbaax

pd: (-da)

ps: n1-f, n2a-f

key: dulbaax

-ka: (magac, lab, keli) marka uu qof samaynayo aqoonkorodhsi deegaanno kala duwan oo waddankiisa ka mid ah ama ka baxsan waddankiisa. Dalbarad ma habaabo. Dh: dalmar.

Abrasion

m.l (-fyo, m.dh) (jooloji) Lisanka dhulka ku dhaca ee ka dhasha dabaylaha, biyaha socda, mase barafka iyaga oo qaadaya waxyaalihii dhulka ka rifmay sida ciidda iyo dhagxaanta.

-ka: (magac, lab, keli) khad maanka laga yaqaan oo dunida aan ku noollahay u qaybiya koonfur iyo woqooyi. Dh: badhaale, dhulbadhe.

m.l (-rro, m.dh) Dhulfiiq.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhulfiq.

m.dh Miro bisil oo engegan.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Caqli weyn lahaansho. 2. Nishaab fiican lahaansho.

Comp. adj., (ie. n., adj.): intelligent, attentive

de: intelligent, attentive

lx: dhugbadan

pd: (dhugbadnaa)

ps: adj-cmp

key: dhugbadan

-ha: (magac, lab, keli) xarriiiq aan dhab ahaan u muuqan oo dhulka u kala qaybiya waqooyi iyo koonfur.

m.dh (jooloji) Goynta dhulka dushiisa, gaar ahaan dooxada webiyada si dooxada salkeedu loo sii goto.

m.dh (jool.) Goynta dhulka dushiisa, gaar ahaan dooxada webiyada si dooxada salkeedu loo sii goto.

m.l la-mid: dhulqabasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhul aan la degi jirin hoy ka samaysasho.

nickname-m land conqueror; Mightier

Iceberg

Degradation

dhulgariir¹: m.l (-rro, m.dh) Ruxashada dhulka ka dhacda oo dushiisa dildillaac u yeesha oo burbur iyo waxyeello badan keenta.

dhulgariir²: m.l (-rro, m.dh) (jooloji) Dhaqaaqa ama jaraynta oogada dhulka oo ku billaabata si dabiici ah, kana billaabata meel ka hooseysa oogada dhulka. Mararka qaarkood dhaqaaqaasi wuxuu u keenaa isbeddel waara heerka sinnaanta dhulka.

dhulgariir¹: m.l (-rro, m.dh) Ruxashada dhulka ka dhacda oo dushiisa dildillaac u yeesha oo burbur iyo waxyeello badan keenta.

dhulgariir²: m.l (-rro, m.dh) (jool.) Dhaqaaqa ama jaraynta oogada dhulka oo ku billaabata si dabiici ah, kana billaabata meel ka hooseysa oogada dhulka. Mararka qaarkood dhaqaaqaasi wuxuu u keenaa isbeddel waara heerka sinnaanta dhulka.

Earthquake

m. n., [compound] earthquake

-ka: : (n) earthquake (eerth-kuweek)

-ka: (magac, lab, keli) gilgilashada dhulka ee ka dhalata xuuraanka obocdiisa oo keenta qaabdoorsanka biyoosfeerka.

de: earthquake

lx: dhulgariir

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dhulgariir

زَلْزَالَ

m.l (-nno, m.dh) 1. Qof dalal badan maray oo waayo arag ah. 2. Qof dhul aan hore loo aqoon helay.

m.l (-nno, m.dh) 1. Qof dalal badan maray oo waayo arag ah. 2. Qof dhul aan hore loo aqoon helay.

m. n. traveler (on land), voyager; explorer

-ka: (n) traveler or traveller (taraa-va-ler); land traveller ~ dalmar

-ka: (magac, lab, keli) qof dalyagaan ah oo meelo badan arkay. Ibnu Khalduun dhulmareen buu ahaa.

cf: dalmareen

de: traveler (on land), voyager; explorer

lx: dhulmareen

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dhulmareen

Glazed frost

-ga: (n) territorial expansion (tere-tori-yaal ikis-paan-shin)

(Dalaaf-ka)

Nabsi la wareegey oo xumaaday; darxumo.

dalaaf¹: m.l 1. D. ah: xoolo ama dad darxumo iyo rafaad ka muuqdo. 2. D. ah: ceel biyihii ka gureen. 3. la-mid: dalaafid.

dalaaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) 1. Dad ama xoolo, wax darxumo iyo rafaad ka muuqdo noqosho. 2. Ceel, biyo ka gurid.

m.l 1. D. ah: xoolo ama dad darxumo iyo rafaad ka muuqdo. 2. D. ah: ceel biyihii ka gureen. 3. la-mid: dalaafid.

m. n., [abstract] bad luck

dalaaf v. have bad luck

(fal) nabsi ad gashay dartii la darxumoo oo baahi la taagdarraw. Dh: dhibaatoo.

dalaaf -ka: (magac, lab, keli) ceel biyihii ka gudheen oo goof ah.

(Dhabar-ka)

Oogada qaarkeed; dadka iyo nafley kaloo badan, waa docda laabata iyo caloosha u tusmaysan oo ka bilaabata surka salkiisa taniyo meesha lafdhabartu ku dhammaato; dul; kor; siijeed.

m.l (-rro, m.dh) Oogada nafleyda, inta ka bilaabata surka salkiisa ilaa meesha lafdhabartu ku dhammaato; dul.

m.l (-rro, m.dh) Oogada nafleyda, inta ka bilaabata surka salkiisa ilaa meesha lafdhabartu ku dhammaato; dul.

m. n. back, spine, rear

-ka:: (n) back (baak); dorsum (door-sem). Ex: dhabar kuu u yiilay ama jiifay; He was lying on his back

(tilmaame) qof dulqaad iyo xilkasnimo leh. Sahal waa nin dhabar ah.

dhabar -ka: (magac, lab, keli) garbaha iyo dabaqanaanta inta u dhaxaysa ee ay hooyadu ilamaha ku xambaarto. Dhabarka iiyo xanjaadkuu ka jabi kii wax dhiba waayo. Dh: dhbarxanjaad.

ظهر

(Dharab-ka)

Biyo dhibco ah oo cawska, caleenta, geedaha iyo dhulka habeenkii ku dega oo dabaysha qaboobi keento; sayax; yaxni.

dharab¹: m.l 1. Dhibco yaryar, biyo ah, ka dhasha qabowga habeenkii oo lagu arko cawska, dhirta iyo wixi lamida; sayax; yaxni. 2. Rays aad u qoyan.

dharab²: m.l (fiisikis) Qoyaanka ku dul dhaca habeenkii dhulka dushiisa, amase waxyaalaha kale oo dhulka ku yaal ama dul saaran, sida cawska iyo caleemaha, waxaa qabooba oo dhibco noqda oo soo daata uumiga ku jira gibilka hoose ee dhulka korkiisa.

dharab³: m.dh 1. Dhiriqda lo'da. 2. la-mid: dhereb.

dharab¹: m.l 1. Dhibco yaryar, biyo ah, ka dhasha qabowga habeenkii oo lagu arko cawska, dhirta iyo wixi lamida.; sayax; yaxni. 2. Rays aad u qoyan.

dharab²: m.l (fiisikis) Qoyaanka ku dul dhaca habeenkii dhulka dushiisa, amase waxyaalaha kale oo dhulka ku yaal ama dul saaran, sida cawska iyo caleemaha, waxaa qabooba oo dhibco noqda oo soo daata uumiga ku jira gibilka hoose ee dhulka korkiisa.

Dew

m. n., [collective] dew, mist

-ka: (n) mist (misti); dew (dhuu); hoarfrost (hoor-foost)-, white frost ~ dhado

-ka: (magac, lab, keli) qoyaanka yaryar ee subaxii doogga dushiisa fuula oo habeenkii sayaxu da'o. Dh: sayax, dheel, yaxni.

dharab-ta: (magac, dhedig, keli) xool ama agab kale oo dhallaanka lagu xambaaro oo idiin ka samaysan.

dharab -ta: (magac, dhedig, keli) saan maas ah oo la iskaga dhigo kaadida carruurta. Naa dharabta ka xidho kaadida cunnugga. Dh: dhereb.

de: dew, mist

lx: dharab

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: dharab

-ay / tay (v) satisfy fully; sate (seeyt); satiate (seey-shi-yeeyt); surfeit (sar-fit) ~ dhereg

(fal) wax ka dibbir oo caloosha buuxi. Dh: dhereg.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Neef ido ah wax madax cad ahaansho.

m.l/dh In yar oo caano ah oo neef la maalay ama la nuugay candhadiisa ku harta.

-da: (magac, dhedig, keli) caano marka neefka la liso candhada loogu reebo ilmaha. Haka dharaqgoyn nirigta ee dharaq ugu reeba canadhada hooyadeed.

f.g1 (-ray, -rtay) Raagsasho.

f.g1 (-ray, -rtay) Raagsasho. m.f.dh, dhararid.

v. wait anxiously ~ impatiently for

de: wait anxiously ~ impatiently for

lx: dharar

pd: (dhararay)

ps: v1=tr

key: dharar

dharas¹: m.l 1. Diiddada hali diiddo in la maalo ama ilmaheedi nuugaan. 2. Hilib aad caato u ah; bantar. 3. Qof aad u karti yar. 4. Caro. 5. Dh. ah: nafley buuran laakiin jirkeeda dhad ku jiro (ido).

dharas²: f.mg1 (-rsay, -rastay; -rsi) 1. Hal in la maalo ama ilmaheedi nuugaan diidid. 2. Qof xanaaqid. 3. Wax la gansaday wax ku diidid.

m. n., [abstract] anger, ire, rage

dharas [inchoative] v. rage, get angry, become furious

(fal) weyrax oo dad iyo duunyaba laa. Dh: cadhoo.

dharas: (fal) jilic oo gabaw dartii cad aan itaal lahayn yeelo. Dh: dabac.

dharas -ka: (magac, lab, keli) cadhada xoolaha kolka ay wax ka cadhaysiiya la kulmaan oo wixii ay arkaanba geeska geliyaan. Dh: weyrax.

dharas -ka: (magac, lab, keli) hilib cajil ah oon xoog ku jirin.

dharas-ta: (magac, dhedig, keli) meelaha xooluhu galaan uskaga iyo dhiriqda kaa soo raacda. Waar dharasta nala garamar. Dh: uskag.

-a: (magac, lab, keli) fin ka soo baxa jidhka xilli kulaylaha oo xanuun kulul. Dh: dhullax.

ground

dhuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax hadal tiro badan oo aan xikmad lahayn sheegaya noqosho (qof).

dhuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la dhuray ahaansho (biyo).

der. [adjective] scooped up, drawn; drained (empty)

(fal) xad la'aan iska hadaaq oo si aan joogsi lahayn u sheekee. Dh: hadaaq.

dhuran: (tilmaame) qayan oo bihii ku jiray laga madhiyay.

de: scooped up, drawn; drained (empty)

lx: dhuran

nt: dhuran (dhurmay) [v1=inch]

pd: (dhurnaa)

ps: adj-der

key: dhuran

-ka: (magac, lab, keli) qarawga dadka jaadka cuna ku dhaca maalinka aanay cunin oo ah hawaawi cabsi badan. Xalay dubaab baa i helay.

m.l Garaad, maskax, xis. la-mid: dibaaq.

-a: (magac, lab, keli) maan iyo kasmo. Dalabkaad bixinaysana dubaaquu ka gartaa. Dh: caqli, garaad, laab, kal.

dubaaq -da: (magac, dhedig, keli) ujeeddada iyo nuxurka hadal leeyahay.

(Dubaax-da)

Neef fayow oo kolkaa la qalay hilibki; hilib cusub oo weli dubaaxina haya; aan tammooti ahayn.

m.l la-mid: daabax¹.

f. n., [collective] fresh meat