dhukurid

(fal) ka wada moolee timaha madaxa. Dh: moolee.

dhukur -ka: (magac, lab, keli) timo, madaxa ka wada moolayn.

(Dhurid-da)

Biyo ama wax la mid ah meel ka shubid oo meel kale ku shubid, iyadoo weel yar (dhure, kd.) la dardara hayo.

m.f.dh eeg dhur².

(Dhuuri-ga)

Xanuun yar oo xididdada la roora.

dhuuri¹: m.l Xanuun.

dhuuri²: m.l Dixiri yar oo waqtiyada dharabka qofka kaba la'aanta socda cagaha ka gala.

dhuuri³: f.mg1 (-riyay, -riday; -ryi) Xanuun dareemid.

dhuuri¹: m.l Dixiri yar oo waqtiyada dharabka qofka kaba la'aanta socda cagaha ka gala.

dhuuri²: f.mg1 (-riyay, -riday; -ryi) Xanuun dareemid.

m. n., [abstract] ache, pain

dhuuri v. ache, hurt, give pain

(Huurid-da)

Kulayl ka yimid neecaw iyo dabayl la'aan la dhididid; huur dareemid; dhididid; kululaansho.

m.f.dh eeg huur².

-da: (magac, dhedig, keli) hawo la'aan iyo kulayl la dhididid. Dh: huuris. Li: laydhsi

m.dh la-mid: dhururuq.

-da: (magac, dhedig, keli) lacag qaddaadiic ah. Lacagta dhururida gaar u tiri. Dh: dhuruuri.

(Dhuubid-da)

Wax dhuuban ka dhigid; miiqid; fiiqid.

m.f.dh eeg dhuub².

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhuuban oo miliilsan ka dhigid oo dhumuc yarayn. Dh: miliilin, dhumucyarayn.

dhuubid -da: (magac, dhedig, keli) milid oo wax rasiin ah ka dhigid. Dhuubidda sonkorta ma jecli. Dh: qasid.

(Dhuugid-da)

Afka ama qalab kale, biyo ama wax kaloo shubma ku soo jiidid; nuugid; jaqid.

m.f.dh eeg dhuug². la-mid: dhuugis, dhuuqid, dhuuqis.

-da: (magac, dhedig, keli) faruuryaha ku jaqid. Dh: nuugid, jaqid.

(Dhuuqid-da)

Subag ama malab ama wax la mid ah, farta ku cunid.

m.dh la-mid: dhuugid.

-da: (n) the act licking one's finger

-da: (magac, dhedig, keli) wax dareere ah far ama wax la mid ah kolba gelin oo kolkii laga muudsadaba ku celin.

m.f.dh eeg dhuus².

-da: (magac, dhedig, keli) dhuuso keenid: neef qadhmuun dabada ka sii dayn.

(Dhuuxid-da)

1. Dhuuxa lafaha ku jira la bixid; cunid.

2. Hadal ama arrin, aad ugu fiirsasho.

m.f.dh eeg dhuux³.

-da: (magac, dhedig, keli) lafaha subagga ku dhex jira, kala bixid. Laf sagaaro dhuuxid ma leh.

dhuuxid -da: (magac, dhedig, keli) war la sheegay aad u dhugasho oo aad u fahmid.

m.f.dh eeg shuur².

(Dhuuryid-da)

Xanuun dhuuri ah, iska dareemid; dhuuri hayn; kaarid.

m.f.dh eeg dhuur³.

m.f.dh la-mid: sukulid

(Dhukaamid-da)

Dhukaan ku dhicid.

m.f.dh eeg dhukaan².

-da: (magac, dhedig, keli) cudurka dhukaanka qaadid. Qaniinkii cunay ayaa awrka dhukaamidda ugu wacan.

m.dh (jooloji) Goynta dhulka dushiisa, gaar ahaan dooxada webiyada si dooxada salkeedu loo sii goto.

m.dh (jool.) Goynta dhulka dushiisa, gaar ahaan dooxada webiyada si dooxada salkeedu loo sii goto.

m.f.dh eeg dhurgun².

(Dhursugid-da)

Dhur danbe ama aayatiin wanaagsan oo la filana hayo, sugid; dhawrid.

m.f.dh eeg dhursug.

-da: (magac, dhedig, keli) «ka wax ama war sugid oo rajayn. Li: quus.

(Dhuur-ta)

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

f. n., [collective] evergreen tree species

(Durr) S,C,Og Tamarix aphylla (L) Karst. Tamaricaceae,

N Tamarix nilotica (Ehrenb.) Bunge Tamaricaceae.

C, S Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.

-ka: (n) woods (wuudhisy, a dense growth of trees; forest (foorest) ~ jiq, baadiye

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka baxa dooxyada biyaha iyo dixaha oo laamo dhaadheer.

de: evergreen tree sp. grows at river banks and around lakes

lx: dhuur

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: dhuur

(Durid-da)

1. Wax fiiqan oo jir ama wax kale muda ama dhexgala; mudid.

2. Qeydada iyo qaanuunka oo wax laga sheego si xooggooda iyo kartidooda wax loogu dhimo oo loo baabbi'iyo ama loo yareeyo; waxkasheegid; burin.

m.f.dh eeg dur.

-da: (n) injection (in-jak-shen)-, injection with a syringe ~ duris

-da: (magac, dhedig, keli) wax turqid ama mudid.

(fal) wareeji oo kolba dhinac mari.

(Hurid-da)

1. Wax bixin; wax dhiibid; wax quurid.

2. Ka maarmid; deyn.

3. (dab) Bixid; ololid; shidmid.

m.f.dh eeg hur². la-mid: huris².

vl. n. combustion, burning

-da: (magac, dhedig, keli) dab, ololid oo shidmid.

hurid -da: (magac, dhedig, keli) wax quudhid oo niyad u siin. Dh: huris, dhiibid, bixin.

de: combustion, burning

lx: hurid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: hurid

(Huuri-ga)

Gaadiika badda mid kamid ah, oo badenka dhab uga yar.

huuri¹: m.l (-iyaal, m.l/dh/-iyo, m.dh) Gaadiid badeed yar, bedenka ka yar oo lagu kalluumaysto.

huuri²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel aan dabayl lahayn dhigid. 2. Cid xabbisid.

huuri¹: m.l (-iyaal, m.l/dh/-iyo, m.dh) Gaadiid badeed yar, bedenka ka yar oo lagu kalluumaysto.

huuri²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel aan dabayl lahayn dhigid. 2. Cid xabbisid. m.f.dh, huurin.

v. make (a place) hot and stuffy ~ overheated

huuri: m. n. canoe, row boat

-yey / say: (v) put in a stuffy [airless] place

huuri -ga: (n) small boat propelled by oars; canoe (kanuu)

(fal) neecawda iyo dabayshaba ka xidh.

huuri: (fal) meel dab hoosta kaga shidmaayo laydha iyo hawda oo dhan ka xidh. Hilibka huuri huuriskuu ku macaan yahaye. Dh: moofee.

huuri-ga: (magac, keli) gaadiidka badda mid ka mid ah, oo bedenka ka sii yar; huudhi.

(Kurid-da)

Goyn hagaagsan oo kol keliya wax madaxa ama afka looga gooyo.

m.f.dh eeg kur³.

-da: (magac, dhedig, keli) goyn hagaagsan oo kol keliya waxa madaxa ama afka looga gooyo.

(Buurid-da)

Taallo qaab buureed leh samayn: weyneyn; kuusid; yuucid.

m.f.dh eeg buur³.

-da: (magac, dhedig, keli) intii hore ka weyneysiin; naaxin.

m.f.dh eeg cuur².

(Dharid-da)

1. Godad ama aroorro ama haryuub yeelasho, sida kolka miraba qaarkood inta bislaad dhaafaan engeg soo galo oo kankoonsanaantii iyo dibbirkii ka ba'aan oo isku soo ururaan.

2. Haryuub iyo duudduub yeelashada oogada dadka kolkay gabowdo oo jilicdo; qaaris.

m.f.dh eeg dhar². la-mid: dhadid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhadhid.

(Dhumid-da)

Wax la waayey noqosho; hallaabid; habaabid; lumid.

m.f.dh eeg dhun.

-da: (magac, dhedig, keli) hallaabid oo wax la waayay noqosho. Wiilka yari magaalada ma garanayee dhumidda ka ilaali. Dh: hallaabid, lumid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si xoog ah gacanta ugu qabasho. 2. Wax meel ku adkeyn. Tusaale: “Foostada furka ku dhuuji”.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si xoog ah gacanta ugu qabasho. 2. Wax meel ku adkeyn. Tusaale: Foostada furka ku dhuuji. m.f.dh, dhuujin.

v. squeeze, tighten, press

-yey / say: (n) tighten (taay-ten); make or become tight or tighter ~ giiji. Ex: xariga dhuuji; tighten) the rope

(fal) giiji oo dabacsanaanta ka bi'i. Dh: jiid.

cf: dhuuqsan

de: squeeze, tighten, press

lx: dhuuji

pd: (dhuujiyey)

ps: v2a=

key: dhuuji

f.mg2 (-iyay, -isay) Si tartiib ah oo gaadmo ku jirto u socosho (nafley).

f.mg2 (-iyay, -isay) Si tartiib ah oo gaadmo ku jirto u socosho (nafley). m.f.dh, dhuukin.

v. stalk, tiptoe up on

de: stalk, tiptoe up on

lx: dhuuki

pd: (dhuukiyey)

ps: v2a=

syn: gaatan

key: dhuuki

(Dhuuni-ga)

Waxyaalaha la cuno oo oogada nuxrur geliya oo dhan; cunno; oon; dheef.

dhuuni¹: m.l 1. Cuntada dadku cuno. 2. Qof cuntada ku mamman.

dhuuni²: f.g1 (-nyay, -niday; -nyi) Qof cunnasiin.

m.l 1. Cuntada dadku cuno. 2. Qof cuntada ku mamman.

m. n. food, nourishment; glutton, greedy for food

-ga: (n) food (fuudh) ~ hunguri, cunto. 2. (adj) greedy (giriidhi); gluttonous (galat nesf, extremely eager or desirous ~ damaaci, halac, hunguriweyne

-ga: (magac, lab, keli) waxa la quuto oo dhan; wixii dheef ah ee la cuno. Dh: quud.

de: food, nourishment; [fig.] glutton, greedy for food

lx: dhuuni

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: dhuuni

(Dureh) N, C Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

(fal) horey ha u kallihin. Duhuri xoolaha dharabku haka kacee. Dh: bariisii. Li: jarmaadi.

(Duubid-da)

1. Boqor, kd., ka dhigid inta madaxa duub ama wax kale loo saaro; boqrid; caleemasaarid; ubaxsaarid.

2. Galoolid; (ku duubid) ku marid.