dhugo — Macnaha & Turjumaada

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax fiirin. 2. Wax nishaabid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax fiirin. 2. Wax nishaabid. m.f.dh, dhugasho.

waa la naqliyay ✓

v. glance, look at

waa la naqliyay ✓

-dhugtay / dhugatay: (v) look at (luuk at); see (sii); gaze (geeys); glance (glaansi) ~ fiiri. Ex: hoos dhugo; look down

waa la naqliyay ✓

(fal) fiiri oo si deggan u eeg. Bal ninkan dhugo oo gardarradiisa fiiri.

waa la naqliyay ✓

1

de: glance, look at

2

lx: dhugo

3

pd: (dhugtay)

4

ps: v3b=intr

5

key: dhugo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhugma-da)

2

Dhug; maan; fiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Fiiro. 2. la-mid: dhug (1). Caqli weyn. 3. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Fiiro. 2. la-mid: dhug (1). Caqli weyn. 3. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

f. n. astuteness, intelligence; attention, glance

waa la naqliyay ✓

1

Percezione

2

Perception

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) fiiro gaar ah oo si wanaagsan wax looga bogto. Dhugmo niman lahayn bay, dhibaatadu damqaynine. Dh: fiiro.

2

dhugmo-da: (magac, dhedig, keli) liishaan fiicni; toog wanaagsani.

waa la naqliyay ✓

1

cf: maan, maskax, xirgi

2

de: astuteness, intelligence; attention, glance rw: dhug

3

lx: dhugmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: dhugmo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhug-ta)

2

1. Cudur geela ku dhaca; dhukaan; dhugato.

3

2. (-') a) Maan, fiiro, maskax, laab, xirgi, caqli, garaad; dhugmo. b) Abbaar; toog; nishaab.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Maan; caqli. 2. (sh.r) Cod lagu muujiyo shalaqa. 3. Nishaab fiican. 4. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Maan; caqli. 2. (sh.r) Cod lagu muujiyo shalaqa. 3. Nishaab fiican. 4. la-mid: dhugato.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [abstract] consciousness, attention, attentiveness

2

dhug [feminine] n., [collective] disease of camels

waa la naqliyay ✓

(Dug) May, Cadaba glandulosa Forsk. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) attentional (ateeynshinaal) power; concentration (kasen-tareey-shiri) ~ maskax, garash Ex: dhug ma leh; he lacks attentional power

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbiro wax aad u qarxa ama dhulka xoog ugu dhaca. Biiqbiiqdii way qaraxday oo dhug bay tidhi.

2

dhug: (ereycodeed) lagu cabbiro seexadka horay loo gam'o ee wanaagsan. Kolkiiba wuu seexday oo hurdo ayuu dhug yidhi. Dh: jalaq.

3

dhug: (tilmaame) mid buuxa oo aan waxba ka dhinnayn. Gorofku caano ayuu dhug yahay. Dh: tif, budh, daf.

4

dhug -ta: (magac, dhedig, keli) fiiro garaad ama arag oo qof yeesho. Waxa ku soo maraya dhug u yeelo.

5

dhug -ta: (magac, dhedig, keli) cudur geela ku dhac. Dh: dhugato, dhukaan.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Maro, buste iyo wixi lamida dusha iska saarid la-mid: hugso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Maro, buste iyo wixi lamida dusha iska saarid m.f.dh, hugasho. la-mid: hugso.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhega-ha)

2

Hilqado.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] earrings

waa la naqliyay ✓

-dhegaha: (n) 1. [Plural of dheg] ears. 2. earring (iiring) ~ dhegodhego

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhegadhego

2

de: earrings

3

lx: dhego

4

pd: (/ha)

5

ps: n6-m-col

6

key: dhego

waa la naqliyay ✓

قُرْط، شَنْفَ

waa la naqliyay ✓

f.g/mg. 3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Wax la hayay meel saarasho. 2. (f.g) Wax kaydsasho. 3. (f.g) Cashar qorasho. 4. (f.g) Dugsi wax ka barasho. 5. (f.g) Ballan, heshiis iyo wixi lamida cid la gelid. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax kale u beddelasho. 7. (f.mg) Is dh.: qof khatar iyo wixi lamida oo ku soo fool leh oo loo baahnaa in uu ka gaashaanto ka seexasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg. 3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Wax la hayay meel saarasho. 2. (f.g) Wax kaydsasho. 3. (f.g) Cashar qorasho. 4. (f.g) Dugsi wax ka barasho. 5. (f.g) Ballan, heshiis iyo wixi lamida cid la gelid. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax kale u beddelasho. 7. (f.mg) Is dh.: qof khatar iyo wixi lamida oo ku soo fool leh oo loo baahnaa in uu ka gaashaanto ka seexasho. m.f.dh, dhigasho.

waa la naqliyay ✓

Meridians, Longitude

waa la naqliyay ✓

1

v. put s.t aside for oneself; put down; park (a car)

2

dhigo: v. study, learn; write for self, go to school, attend class

waa la naqliyay ✓

1

-dhigtay / dhigatay: (v) 1. put aside something for yourself; save (say-v). Ex: lacagta qaar meel ka dhigo: save some of the money 2. learn something for oneself. Ex: fadlan, Quraanka dhigo; please learn the Koran

2

ka dhigo: dhigtay I dhigatay: (v) make (meeyk)', consider (kon-si-dher)-, think carefully about. Ex: saxiib ka dhigo; make him or consider your friend

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax baro. Qur'aanka dhigo.

2

dhigo: (fal) faraha ka qaad oo meel u dayaso ha kuu yaallee. Buugga miiska dhigo.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ftay, -fatay) la-mid: dhifo.

waa la naqliyay ✓

v. pull with a jerk

waa la naqliyay ✓

-dhuftay / dhufatay: (v) pul (puul); jerk (jerk); give a sudden quick pull ~ dhifo [opposite of riix] Ex: soo dhifo; pull back,

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax, si xoog ah u gundhi.

2

dhufo: (fal) si degdeg ah wax ula bood oo xaf sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: pull with a jerk

2

lx: dhufo

3

pd: (dhuftay / dhufatay)

4

ps: v3b=

5

key: dhufo

waa la naqliyay ✓

m.dh Harag ari oo sida maro loo tolay. la-mid: dhuu.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Hoore weel ku shubasho iyadoo weel yar la dardarayo. 2. (f.mg) U dh.: dhaqan ama dabeecad ciddiisu hidde u lahayd la soo bixid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Hoore weel ku shubasho iyadoo weel yar la dardarayo. 2. (f.mg) U dh.: dhaqan ama dabeecad ciddiisu hidde u lahayd la soo bixid. m.f.dh, dhurasho.

waa la naqliyay ✓

v. ladle ~ spoon out, scoop out for oneself; draw water

waa la naqliyay ✓

1

de: ladle ~ spoon out, scoop out for oneself; draw water

2

lx: dhuro

3

pd: (dhurtay)

4

ps: v3b=tr

5

key: dhuro

waa la naqliyay ✓

v. bury (for oneself)

waa la naqliyay ✓

1

de: bury (for oneself)

2

lx: duugo

3

pd: (duugtay)

4

ps: v3b=

5

key: duugo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -salay) Daymoo; dhugo; milicso; ilkuxad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhugo. la-mid: dhugad.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -salay) Daymoo; dhugo; milicso; ilkuxad. m.f.dh, balacsasho.

waa la naqliyay ✓

(v) glance (glaans); look (luuk) ~ dhugo, jalleec

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) see (sii), look (luuk) ~arag, eeg, day, dhugo

2

iska fiiri -yey say: (v) check over, look over; examine (ig-zaaman)

waa la naqliyay ✓

-jalleecsaday I tay: (v) glance (galaans)', make a sidelong glance; look briefly; glimpse (gilitnsi) ~ dhugo

waa la naqliyay ✓

-day tay: (v) glance (galaans); look briefly; glimpse (gilimsi) by stretching one's neck toward something for a better view ~ dhugo, jalleecso

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha ku qabo; dhugo waxa ku hor jooga. Arag oo indhah furo, oo eeg adduunyada, wuxuu Eebbe ku alkumay. Dh: dhugo, fiiri.

2

arag -ga: (magac, lab, keli) xubnaha indhuhu hawsha ay qabtaan. Awoowo araggiisii baa liciifay.

3

arag-ga: (magac, lab, keli) sida uu qof wax u arko ee ay talo la tahay. Doodda dhexdeeda, araggaaga uun ka sheego. Dh: fikir, aragti.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha ku fiiri oo waxa dhacaya arag. Daawo ciyaartaan ka dheelo caawa carooska. Dh: fiiri, daymoo, dhawr, dhugo.

2

daawo -da: (magac, dhedig, keli) wax cudurrada, nabarrada iyo meeshii bugta la mariyo ama lagu dhayo ama siyaabo kale oo kala duwan loo qaato oo loogu daaweeyo. Dh: dawo.

3

daawo -da: (magac, dhedig, keli) dad ururay oo xoolo isku darsaday. Daawada ku soo biir oo keen xoolo waxaad hayso. Dh: iskaashato, danwadaag. wadajjir, daawaley, shirko, shirkad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhanka wax kaa jiro u jeedso. I soo dhawr! Dh: fiiri, day, jalleec, jeedaali, dhugo.

2

dhawr: (fal) ilaali oo daranyada ka dhaw. Reerka waraabaha ka dhawr.

3

dhawr: (fal) (ka ~) wax jabaya ama meel bugta aayar oo ilaali. Gacanta ku jaban, dhaqdhaqaaqa ka dhawr. Dh: miyir.

4

dhawr: (tilmaame) waxoogaa aan tiradoodu badnayan. Dhawr neef oo geel ah ayuu leeyahay.

5

dhawr -ka: (magac, lab, keli) tiro aan la xaddidin oo hal ka badan tobanna ka yar. Waxad degdeg ugu celcelisaa 'aqal dhawr gu' dhisnaa dabar dhawr gu' dhexyaal'.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lafta intaad kala jebisid dufanka ku jira dhexdeeda ee cad ka la soo bax.

2

dhuux: (fal) u fiirso hadalka ama talada qofka. Dhuux hadalkayga oo wax ku qaado. Dh: dhugo.

3

dhuux-a: (magac, lab, kali) subagga ku jira lafaha dhexdooda.

4

dhuux-a: (magac, lab, keli) laag, tog ama webi halka biyuhu maraan; meel biyo mareen ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fiiri wax kuu muuqda oo la arki karo. Eeg awrka soo socda. Dh: fiiri, dhugo, day, jeedaali.

2

eeg: (fal) hawl laguu dhiibay, ilaali oo daranyada ka dhaw. Axmadow, adhiga dacawada ka eeg. Dh: jir, daranyatir, ilaali, daranyadhaw.

3

eeg-ga: (magac, lab, keli) meel wareegsan oo loogu talo galay in biyaha gala ama fadhiista la cabbo. Dh: balli, war, har, dhijaan, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) kartida iyo awoodda maskaxdu wax ku garato. Dh: garasho, kas, kasmo.

2

fahan: (fal) garo oo maskaxda geli. Fahan oo ujeeddada, faraskaagii laga badi. Dh: kas, dhugo, garo.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhugo oo ka gungaadh; runteeda gaadh; ka niib keen; ka salgaadh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si fiican u dhugo. Jeeqaaq in ay cidi meesha timi. Dh: eeg, fiiri.

2

jeeqaaq: (fal) xilli aqooleed ag fadhiiso oo is tus inaad baahi qabto. Allow jeeqaaq, soo jarmaadaa, aanu kugu jilan. Dh: iltuug, jarray.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cod ama jabaq dhegaha u fur oo dhugo. Maqal waxan ku leeyahay. Dh: dhegeyso.

2

maqal: (fal) wax lagu yidhaahdo yeel oo siduu yahay u fuli. Magal waxa uu aabbahaa ku leeyahay oo waanadiisa yeel. Dh: oggolow, fuli, yeel. Li: did.

3

maqal -ka: (magac, lab, keli) awood ilaahay dhegaha geliyay oo ah in jabaqda dibadda ka socota ay dareento dabadeed u gudbiso maskaxda si loogu beddelo falcelis. Li: dhegala'aan.

4

maqal -ka: (magac, lab, keli) nooc dirxiga ka mid ah oo lagu xajiimoodo. Maqalka waa lagu caarooda. Dh: xajiimaale.

5

maqal -ka: (magac, lab, keli) khaanad la soo jiido oo uu miis leeyahay ama gidaar ku samaysa oo wax lagu gurto. Maqalka miiskaaga xidho kolkaad baxaysid. Dh: khaanad, makhal.

6

maqal -sha: (magacwadareed) dhasha yaryar ee adhiga. Magaleey warlaay ma laguu warramay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si ujeeddo leh oo naxariisi ku jirto u eeg. Bal quruxda amadka millic. Dh: dhugo, day, milicso.

2

miliilic -a: (magac, lab, keli) eegmo yar oo wax la sii jalleeco. Miliilica hooyadu waa naxariis. Dh: daymo, eegid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) talo iyo tusaale cid la silyo. Wasaayada waalidka dhugo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: daymo, dhugo, ollog

2

de: turn around; look around, glance (at)

3

lx: jalleec

4

pd: (jalleecay)

5

ps: v1=

6

key: jalleec

waa la naqliyay ✓

1

(Dhugata-da)

2

Cudur geela ku dhaca; dhug; dhukaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur geela sambabbada kaga dhaca oo qufac badan leh. la-mid: dhug (4), dhugmo (3).

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur geela sambabbada kaga dhaca oo qufac badan leh. la-mid: dhug (4), dhugmo (3).

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] disease of camels

waa la naqliyay ✓

-dhugatada: (n) disease that infects camels

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun geele hela.

waa la naqliyay ✓

1

de: disease of camels

2

lx: dhugato

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: dhugato

waa la naqliyay ✓

Indigofera tinctoria [?] 10

waa la naqliyay ✓

1

(Dargo) S Clitoria ternatea L. Papilionaceae.

2

C Crotalaria pycnostachya Benth. Papilionaceae.

3

N Crotalaria saltiana Andr. Papilionaceae.

4

S Crotalaria laburnifolia L. Papilionaceae.

5

C,S Crotalaria comanestiana Volk. Papilionaceae.

6

N Crotalaria emarginella Vatke Papilionaceae.

7

N Crotalaria albicaulis Franch. Papilionaceae.

8

S, May Indigofera schimperi Jaub. & &Spach. Papilionaceae.

9

N Indigofera arabica Jaub. & Spach. Papilionaceae.

10

N Indigofera arrecta A. Rich. Papilionaceae.

11

N Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

12

S Indigofera tinctoria L. Papilionaceae.

13

C Indigofera coerulea Roxb. Papilionaceae.

14

C Gloriosa minor Rendle. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Wax qof kale sameeyey wax u eg samayn; ka xigasho. 2. (f.mg) Ka dh.: hilib iyo wixi lamida gogasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g ) Wax qof kale sameeyey wax u eg samayn; ka xigasho. 2. (f.mg) Ka dh.: hilib iyo wixi lamida gogasho. m.f.dh, dheegasho.

waa la naqliyay ✓

v. imitate, act like someone else; pay close attention to another's actions, copy; forge

waa la naqliyay ✓

(fal) afkaar ama xog ka soo amaaho dukumenti ama kutubo kale oo asal ah. Tixdan waxan ka soo dheegtay buugga Saabxidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: imitate, act like s.o. else; pay close attention to another's actions, copy; [ext.] forge

2

lx: dheego

3

pd: (dheegtay)

4

ps: v3b=

5

key: dheego

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Ku dh.: wax meel ku nabasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Ku dh.: wax meel ku nabasho. m.dh, dhegsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax, meel ku nabo. Dh: dhejiso.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhigma-da)

2

Qoraalka farta; dhigaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qoraalka farta.

waa la naqliyay ✓

vl. n. writing

waa la naqliyay ✓

-dhigmada: (n) the act of writing (raayting) ~ dhigid, dhigniin

waa la naqliyay ✓

1

Scrittura

2

Writing

waa la naqliyay ✓

1

de: writing

2

lx: dhigmo

3

pd: (/da)

4

ps: vn6-f

5

key: dhigmo

waa la naqliyay ✓

v. slip, slide

waa la naqliyay ✓

1

de: slip, slide

2

lx: dhiigo

3

pd: (dhiigtay)

4

ps: v3b=

5

key: dhiigo

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Weel yar oo godan oo wax lagu dhurto.

waa la naqliyay ✓

(Dogon) C Manilkara mochisia (Bak.) Dubard. Sapotaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhogor-ta)

2

1. Timaha nafleyda qaarkeed oogadeeda ka baxa (xoolaha, ugaarta; dugaagga...).

3

2. Dunta dhogorta.

4

3. Dharka dhogorta laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Timaha xoolaha ugaarta, dugaagga iyo wixi lamida dushooda ka baxa. 2. Dh. ah: Tiro go'an oo xoolo nool ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Timaha xoolaha ugaarta, dugaagga iyo wixi lamida dushooda ka baxa. 2. Dh. ah: Tiro go'an oo xoolo nool ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] animal's coat, pelt, fur, wool, plumage

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. fur (feer) ~ dhuf 2. [figurative] self-respect. Ex: dhogortu yey kaa dhicin; don't loose your self-respect

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) timaha saanta xayawaanka ku dul yaalla. Aarku wuu ka dhogor badan yahay goosha.

waa la naqliyay ✓

1

de: animal's coat, pelt, fur, wool, plumage

2

lx: dhogor

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: dhogor

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: dhifso.

waa la naqliyay ✓