dhis — Macnaha & Turjumaada

1

(Dhis-ka)

2

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

3

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

4

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

waa la naqliyay ✓

1

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

2

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

3

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

waa la naqliyay ✓

1

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

2

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

waa la naqliyay ✓

Construct

waa la naqliyay ✓

1

v. build, set up, construct; institute, establish

2

dhis m. n., [collective] structure, building

3

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

2

dhis -ta: (n) building material used for hut building

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

2

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

3

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sayaal, m.l/dh) Fuundi; wastaad.

waa la naqliyay ✓

m. n. constructor, builder

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka aqallada dhisa. Dh: wastaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: constructor, builder

2

lx: dhise

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dhise

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Aqal, dugsi, xafiis iyo wixi lamida samaysasho. 2. Xubno maamul dawlad oo cusub magcaabasho. 3. Qoys cusub asaasasho. 4. Harag la togay engegsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Aqal, dugsi, xafiis iyo wixi lamida samaysasho. 2. Xubno maamul dawlad oo cusub magcaabasho. 3. Qoys cusub asaasasho. 4. Harag la togay engegsasho. m.f.dh, dhisasho.

waa la naqliyay ✓

v. build for oneself; establish

waa la naqliyay ✓

(fal) aqal, deyr ama wax kale oo adi kuu gaar ah dhis.

waa la naqliyay ✓

1

de: build for oneself; establish

2

lx: dhiso

3

pd: (dhistay)

4

ps: v3b=

5

key: dhiso

waa la naqliyay ✓

1

(Afmiinshaar-ka)

2

Qof warbeennad saamays weyn leh, oo lagu kala dhinto ama lagu dagmo dhisa ama dhisi yaqaan, oo dadka ama dowladda wax kaga cuna.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Agloolid-da)

2

1. Weel aglool ku xoolayn.

3

2. Wax la samaynayo ama la dhisayo, jaangooyo hore ama qaab hore u yeelid; bilaabid; unkid; warqad ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Alaalabbaq-a)

2

Biqid aan aqoon ku dhisnayn; baqdin qalo keento; malabbaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Albaab-ka)

2

Dhis laga sameeyey qori, bir,, oo marinka irridaha guryaha iyo wixii la mid ah faseexado lagula qabto oo la xiro, oo la furo.

waa la naqliyay ✓

1

(Alwaax-a, Alwaax-da)

2

Qoryo xalxalleef laga dhigo oo wax lagu dhiso; looxyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqal-ka)

2

Dhis dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; guri; hooy; min; minan.

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaaggal-ka)

2

Ardaa qurux badan oo loo dhiso nin ama qolo gabdhaddoon iyo xididtooyo u timaadda; dadabgal; riddingal.

waa la naqliyay ✓

1

(Asaas-ka)

2

Bilawaga waxa la samaynayo ama la dhisayo; sal; saldhig; bilaw; (ama aasaas).

waa la naqliyay ✓

1

(Bannaan-ka)

2

Meel aan geedo iyo dhis midna lahayn; dhul siman oo aan geedo iyo buuro iyo boholo midna lahayn; ban.

waa la naqliyay ✓

1

(Beejin-ta)

2

Dhis ama wax kale oo quruxdooda la muujiyo, oo la soo bandhigo.

waa la naqliyay ✓

1

(Beni-ga)

2

Cariish dhagax iyo dhis qoryo ah oo isku dhafan ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Berked-da)

2

Meel loo dhisay in biyuhu galaan ama lagu kaydsado; war; dar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidaal-ka)

2

Dareensi ama male aan hubaal ku dhisnayn; tuhun.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyaxir-ka)

2

Dhis xoog leh oo lagu joojiyo biyaha socona haya oo badda ama webiga ama durdurrada; biyacelis; (ama biyaxireen).

waa la naqliyay ✓

1

(Bootimaala-ha)

2

Cayaar ku dhisan booddo jaadad badan leh; bootin-cayaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Buul-ka)

2

1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn.

3

2. Aqalka shinbirta.

waa la naqliyay ✓

1

(Caraatan-ka)

2

Cayaar sii baabba'aysa oo wiilal iyo gabdho laysu caayo, cay kaftan ah oo aan laga caroon: mirihiisu, suugaan ahaanta aad bay u fiican yihiin haseyeeshee cayda xun oo uu ku dhisan yahay baa dishey; yooyootan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cariish-ka)

2

Aqal ka sameysan dhis sarab ah iyo dhoobo.

waa la naqliyay ✓

1

(Cilmi-ga)

2

Aqoon hab wanaagsan ku dhisan oo lagu gaarey barasho iyo fiiro iyo tijaabo; aqoon ku dhisan raadin iyo helid, wax walba runtooda; kasmo.

waa la naqliyay ✓

prefisso - horkabe muujinaya lid markab iwm.

waa la naqliyay ✓

/his/ (pron) kiisa (wixiisa). e.g. That is his car.

waa la naqliyay ✓

(see Grammar).

waa la naqliyay ✓

/dheyis/ (n) taag yar oo laga dhiso masraxa gadaashiisa, oo qofka khudbaynayaa istaago.

waa la naqliyay ✓

Goob, Rako

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-say, -stay) Ayax, ukun dhul ku aasid.

waa la naqliyay ✓

v. lay eggs in the ground (of turtles, insects, etc.)

waa la naqliyay ✓

-tay: (v) lay eggs in the ground

waa la naqliyay ✓

(fal) ayax, ugxan dhulka ku aas oo ciidda ku qari. Dh: aas.

waa la naqliyay ✓

1

de: lay eggs in the ground (of turtles, insects, etc.)

2

lx: dhas

3

pd: (dhasay)

4

ps: v1=

5

key: dhas

waa la naqliyay ✓

1

(Dhib-ta)

2

Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; dhibaato; shiddo.

waa la naqliyay ✓

1

dhib¹: m.l/dh (-bab, m.l) 1. Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; shiddo. 2. (fk) Si rafaad ah; si qaxar ah. la-mid: dhibaato.

2

dhib²: m.dh 1. Daawo xoolaha shilinta iyo candhada looga daweeyo. 2. (-bab, m.l) Hog dhisan, dawo laga buuxiya oo xoolaha looga kunbiyo candhada, shilinta iyo wixi lamida.

3

dhib³: f.g1 (-bay, -btay) Nafley raaxo la'aan badid.

waa la naqliyay ✓

1

dhib¹: m.l/dh (-bab, m.l) 1. Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; shiddo. 2. (fk) Si rafaad ah; si qaxar ah. la-mid: dhibaato.

2

dhib²: m.dh 1. Daawo xoolaha shilinta iyo candhada looga daweeyo. 2. (-bab, m.l) Hog dhisan, dawo laga buuxiya oo xoolaha looga kunbiyo candhada, shilinta iyo wixi lamida.

3

dhib³: f.g1 (-bay, -btay) Nafley raaxo la'aan badid. m.f.dh, dhibid.

waa la naqliyay ✓

difficulty

waa la naqliyay ✓

1

f. n. trouble, bother, problem; struggle, labor, difficulty, agony, affliction

2

dhib: v. disturb, make trouble (for), be a nuisance (to), annoy

waa la naqliyay ✓

-ka I ta: (n) problem (poro-baleem); dilemma (dileema); difficulty (difikalti); hardship (haadh-shiip); suffering (safa-ring); adversity (adh-veer-siti); crisis (karaaysis) ~ mushkilo, lur, dhibaato, rabash —-dhib -ay / tay: (v) annoy (a-nooy); bother (baath ‘er); disturb (dis-teerb); harass (ha-raas); irritate (iri-teeyt) ~ rabshee

waa la naqliyay ✓

1

Difficoltà

2

Difficulty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, kadeed oo dhibaato gaadhsii. Dh: dhibaatee.

2

dhib-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo kadeed cid loo geysto ama lagala kulmo. Li: dheef, waxtar.

3

dhib-ta: (magac, dhedig, keli) daawo sun ah oo xoolaha shilinta laga mariyo.

waa la naqliyay ✓

v. happen; fall (down)

waa la naqliyay ✓

1

de: happen; fall (down)

2

lx: dhic

3

pd: (dhicay)

4

ps: v1=

5

see: dhac

6

key: dhic

waa la naqliyay ✓

1

(Dhif-ka)

2

1. Aan badanaa la arag ama la helin.

3

2. Dadka abaal-dhaca xumaanta gaarta; nabsi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): rareness, scarcity; seldom, rarely

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel-dham); uncommon (an-ka-mari); extraordinary; infrequently occurring ~ naadir

waa la naqliyay ✓

1

Raro

2

Rare

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) marmar iyo naadir aan badanaa la arag.

waa la naqliyay ✓

1

cf: naadir

2

de: rareness, scarcity; [atr.] seldom, rarely

3

lx: dhif

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-time

6

key: dhif

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhig-ga) Ka dhigan, u dhigan; lid; caksi.

2

2. (Dhig-ta) Dhis aqallada qaarkood lagu dhiso oo ka samaysan ulo yaryar oo badan oo jil ku maran yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. 10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l ) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l ) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. m.f.dh,10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn. m.f.dh, dhigid.

waa la naqliyay ✓

Longitudc

waa la naqliyay ✓

1

v. put (down), drop; place; endow; hang up (a phone); write down

2

dhig v. teach

3

dhig vl. n. act of putting, placing

4

dhig [feminine] n. branch forming part of hut-frame

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. put (put); place in a specified location; set ~ saar. Ex: waxay buugtii dhigtay miiska dushiisa; she put the books on the table. 2. teach (tiij); Ex: carruuta wax u dhig: teach the children. 3. write (raayt) ~ qor. Ex: dhig erayadaan; write these words

2

ka dhig -ay / tay: (v) 1. render (ren-dher); cause to become; make (meeyk). Ex: ka dhig laba cad; make two pieces. 2. pretend (piri-tendh); assume ~ ka soo qaad.

3

ku dhig -ay / tay: (v) write (ray-t) ~ ku qor. Ex: warqad ku dhig; write on paper.

4

iska dhig -ay / tay: (v) 1. imitate (imi-teeyt); pretend (piri-tendh); Ex: wuxuu iska dhigay sidii Awkoonbe; he imitated Awkoonbe. -Syn: copy, mimic, ape, parody, simulate. 2. put down. Ex: alaabta halkaas iska dhig; put the things down over there

5

dhig -ta: (n) building material of nomadic hut

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad gacanta ku hayso ama dusha ku sidato, faraha ka qaad. Hubka iyo heensaha dhiga. Li: hayso.

2

dhig-ga: (magac, lab, keli) wax, wax kale u dhigma ama la mid ah.

3

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) laan laga gooyay geed oo ka mid ah qalabka loo adeegsado dhiska aqal Soomaaliga oo ka samaysan xididdo ama laamo intii la dubay la soo qoolaabay iyo jil lagu maro.

4

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq xoodan oo mala'awaal ku salaysan oo ka bilaabma koonfurta meeraha dhulka kuna dhammaada woqooyiga.

waa la naqliyay ✓

v. say, speak

waa la naqliyay ✓

1

a: dheh ~ dhah {UJ}

2

de: say, speak

3

lx: dhih

4

pd: (dhihay)

5

ps: v1=

6

key: dhih

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Qolofta kore ka qaadid (miro iyo wixi lamida). 2. Diriqa ka bixin (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Luumo (galley, haruur iyo wixi lamida) oo isku meel ka baxay qaarkood siibid. 4. Timo qurxiin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Qolofta kore ka qaadid (miro iyo wixi lamida). 2. Diriqa ka bixin (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Luumo (galley, haruur iyo wixi lamida) oo isku meel ka baxay qaarkood siibid. 4. Timo qurxiin. m.f.dh, dhilid.

waa la naqliyay ✓

v. peel, skin, remove the husk (etc.)

waa la naqliyay ✓

-ay / shay: (v) peel (piil); strip cut away the skin: pare (peer); shell (sheel) ~ diir, finjil, murxi, fiiq

waa la naqliyay ✓

(fal) diirka ama dubka ku rogan ka saar. Dh: fiiq.

waa la naqliyay ✓

1

de: peel, skin, remove the husk (etc.)

2

lx: dhil

3

pd: (dhilay / dhishay)

4

ps: v1=

5

key: dhil

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax intay ahaayeen in yar ka goyn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax intay ahaayeen in yar ka goyn. m.f.dh, dhimid.

waa la naqliyay ✓

v. reduce, lessen, curtail, diminish

waa la naqliyay ✓

-dhimay / dhintay: (v) 1. cut (kat), reduce the size; reduce (ridhiyuus): discount (dis-kawnt) ~ yaree. Ex: Fadlan qiimaha wax ka dhin; Please make a discount on the cost [the price], 2. do (dhuu); carry out; commit. Ex: maxaan kuu dhimay? what did I do to you?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii la rabay, ka yaree; weel ha buuxin. Li: buuxi.

2

dhin: (fal) ha buuxine in ka nusqaami. Dh: inqi.

3

dhin: (fal) (wax u ~) waxyeello u geyso.

waa la naqliyay ✓

1

de: reduce, lessen, curtail, diminish

2

lx: dhin

3

pd: (dhimay)

4

ps: v1=

5

see: isdhin

6

key: dhin

waa la naqliyay ✓

1

(Dhir-ta)

2

1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweynba; geedo.

3

2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada ku darsado; dhir magaalo; xawaash.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. plant (palaant): tree (tirii); forest (fores) ~ geedo. 2. spices (ispaays)

waa la naqliyay ✓

1

Alberi

2

Trees

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) noolaha carrada ku baxa ee biyaha la waraabiyo. Dhir ayaan beeray.

waa la naqliyay ✓

1

de: plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

2

lx: dhir

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-col

5

syn: geed

6

key: dhir

waa la naqliyay ✓

نبات

waa la naqliyay ✓

v. spend the night out (away from home)

waa la naqliyay ✓

1

de: spend the night out (away from home)

2

lx: dhix

3

pd: (dhixay)

4

ps: v1=

5

see: dhax

6

key: dhix

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-say, -stay) Wax buusid (weel iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-say, -stay) Wax buusid (weel iyo wixi lamida). m.f.dh, diisid.

waa la naqliyay ✓

v. push down, compress, squash, dent

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) dent (dent); make a dent in ~ buus

waa la naqliyay ✓