Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhiig-ga)

2

Wax biyabbiyo ah oo guduudan oo wadnaha, halbowleyaasha iyo xididdada dadka iyo nafley kaloo badan dhex qulqula oo doc kasta u xula, oo la'aanti aan oogadu noolaateen.

waa la naqliyay ✓

1

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

2

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow.

waa la naqliyay ✓

1

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

2

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow. m.f.dh, dhiigid.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): blood; menstruation, period

waa la naqliyay ✓

name-m blood

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. blood (balaadh). 2. menstruation (menis-tureey-shiri)-, period (piir-i-eedf menses (men-siis) ~ caado, xaylka dumarka; dhiigga haweenka

waa la naqliyay ✓

1

Sangue

2

Blood

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dareere cas oo jidhka noolaha ku jira oo biyo u badan. Waxa uu ka kooban yahay qayb cad iyo mid cas, jidhka ayuuna dhex wareega si uu unugyada ugu qaado nafaqada iyo hawada dihin kana soo qaado kaarboon laba ogsaydhka. Dhiigga saldhiggiisu waa wadnaha oo midab casaan ah ayuu leeyahay.

2

dhiig -ga: (magac, lab, keli) magta la bixiyo kolka cid la dilo. Dhiig yimiddaaba dhabdarro hadhay. Dh: mag.

waa la naqliyay ✓

1

de: blood; menstruation, period

2

lx: dhiig

3

pd: (-ga Pl: dhiigag (ga))

4

ps: n4-m-mass

5

key: dhiig

waa la naqliyay ✓

دم

waa la naqliyay ✓

v. slip, slide

waa la naqliyay ✓

1

de: slip, slide

2

lx: dhiigo

3

pd: (dhiigtay)

4

ps: v3b=

5

key: dhiigo

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhig-ga) Ka dhigan, u dhigan; lid; caksi.

2

2. (Dhig-ta) Dhis aqallada qaarkood lagu dhiso oo ka samaysan ulo yaryar oo badan oo jil ku maran yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. 10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l ) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l ) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. m.f.dh,10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn. m.f.dh, dhigid.

waa la naqliyay ✓

Longitudc

waa la naqliyay ✓

1

v. put (down), drop; place; endow; hang up (a phone); write down

2

dhig v. teach

3

dhig vl. n. act of putting, placing

4

dhig [feminine] n. branch forming part of hut-frame

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. put (put); place in a specified location; set ~ saar. Ex: waxay buugtii dhigtay miiska dushiisa; she put the books on the table. 2. teach (tiij); Ex: carruuta wax u dhig: teach the children. 3. write (raayt) ~ qor. Ex: dhig erayadaan; write these words

2

ka dhig -ay / tay: (v) 1. render (ren-dher); cause to become; make (meeyk). Ex: ka dhig laba cad; make two pieces. 2. pretend (piri-tendh); assume ~ ka soo qaad.

3

ku dhig -ay / tay: (v) write (ray-t) ~ ku qor. Ex: warqad ku dhig; write on paper.

4

iska dhig -ay / tay: (v) 1. imitate (imi-teeyt); pretend (piri-tendh); Ex: wuxuu iska dhigay sidii Awkoonbe; he imitated Awkoonbe. -Syn: copy, mimic, ape, parody, simulate. 2. put down. Ex: alaabta halkaas iska dhig; put the things down over there

5

dhig -ta: (n) building material of nomadic hut

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad gacanta ku hayso ama dusha ku sidato, faraha ka qaad. Hubka iyo heensaha dhiga. Li: hayso.

2

dhig-ga: (magac, lab, keli) wax, wax kale u dhigma ama la mid ah.

3

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) laan laga gooyay geed oo ka mid ah qalabka loo adeegsado dhiska aqal Soomaaliga oo ka samaysan xididdo ama laamo intii la dubay la soo qoolaabay iyo jil lagu maro.

4

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq xoodan oo mala'awaal ku salaysan oo ka bilaabma koonfurta meeraha dhulka kuna dhammaada woqooyiga.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: diiq¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. cock, rooster

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) labka lukida. Dh: doore, diiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: diiq

2

bw: Arabic

3

de: cock, rooster

4

lx: diig

5

pd: (-ga Pl: diigag)

6

ps: n4-m, n2a-m

7

key: diig

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Harag, suun iyo wixi lamida hiige ku xoqid.

waa la naqliyay ✓

v. manipulate, make something pliable

waa la naqliyay ✓

(fal) adoo baahi qaba, tahar, naas ama wax la mid ah oo aan nafci badan lahayn, sarsarriig. Dh: sarsariigo, xagxago, diiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: manipulate, make s.t. pliable (e.g., an animal hide by chewing on it or a piece of cardboard by rubbing it against a surface)

2

lx: hiig

3

pd: (hiigay)

4

ps: v1=

5

key: hiig

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax la hayo qof kale gacanta u gelin. 2. (f.g) Lacag, mushaar, deyn iyo wixi lamida bixin. 3. (f.mg) Is dh.: cid isu gacan gelin. 4. (f.mg) U dh.: cid wax u dirid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax la hayo qof kale gacanta u gelin. 2. (f.g) Lacag, mushaar, deyn iyo wixi lamida bixin. 3. (f.mg) Is dh.: cid isu gacan gelin. 4. (f.mg) U dh.: cid wax u dirid. m.f.dh, dhiibid.

waa la naqliyay ✓

v. give, hand over; surrender; pay

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. pay (peey). Ex: dhiib saddex doolar; pay three dollars. 2. hand (haandhf, give or pass with the hands. Ex: ii dhiib furayaashaada; hand me your keys.

2

is dhiib -ay/tay: (v) 1. surrender (sa-ren-dher); give oneself up, as to an enemy. 2. claim for refuge (kaleeym foor raf-yuuj). Ex: Soomaali badan baa Kanada iska dhiibtay; many Somalis had claimed refuge in Canada

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aad hayso u dhiib qof kale. Dhiib lacagta ma lihide. Dh: bixi. Li: hayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: give, hand over; surrender; pay

2

lx: dhiib

3

pd: (dhiibay)

4

ps: v1=

5

key: dhiib

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m attentive, alert, active, vivacious

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ay ka muuqdaan astaamaha nin dhiirran oo aan la dagi karin ama soo jeeda.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal kulul oo canaan ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhii-sha)

2

Weel la tolo ama geedaha laga qoro oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

dhiil¹: m.l (-lal, m.l) Haruubka dhiisha lagu daboolo.

2

dhiil²: m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

f. n. milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

waa la naqliyay ✓

-dhiisha: (n) milk container used by the nomadic people

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadhuub roon oo lagu maalo xoolaha. Dhiilka ku soo lis geela. Dh: bidhe, furqordi, marke.

2

dhiil-ka: (magac, lab, keli) furka dhiisha lagu daboolo. Nin dhiil dhami jiray dhiilkeedu ma deeqo. Dh: buqul.

3

dhiil -sha: (magac, dhedig, keli) weel dabool leh oo caano ama biyo lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

2

lx: dhiil

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: dhiil

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiin-ka)

2

1. Dhacaan layiig ah oo badanaa ka soo baxa miraha dhugca oo aad u bislaada.

3

2. (midab) guduud aad u guduudan.

waa la naqliyay ✓

1

dhiin¹: m.l 1. Dheecaan yar, layiig ah, oo ka yimaadda miraha, geedaha, nabarrada iyo wixi lamida 2. Midab aad u guduudan.

2

dhiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay; -iimi) Miro, geedo, nabar iyo wixi lamida dheecaan ka soo bixid.

waa la naqliyay ✓

1

dhiin¹: m.l 1. Dheecaan yar, layiig ah, oo ka yimaadda miraha, geedaha, nabarrada iyo wixi lamida 2. Midab aad u guduudan.

2

dhiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay; -iimi) Miro, geedo, nabar iyo wixi lamida dheecaan ka soo bixid. m.f.dh, dhiimid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] juice oozing from ripe fruit; deep red color, reddish-brown

2

dhiin: v. become red; ooze

waa la naqliyay ✓

name-m a deep red color; lit: beautiful with a brighter light-skin. Syn: Dhiimo, Maadhiin

waa la naqliyay ✓

1

-ka:: (n) 1. crimson; red color ~ casaan, guduud.

2

dhiin -dhiimay / dhiintay: (v) discolor (dis-kalar)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) midab cas leh.

2

dhiin -ka: (magac, lab, keli) midab lo'du leedahay oo guduud xiga. Dh: casaan, guduud.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiiq-da)

2

Xoolaha la lisa hayo, inta kol naaska ka soo baxda kolka sacabku xamatuuriyo; toog.

waa la naqliyay ✓

1

dhiiq¹: m.dh 1. Xoolo la lisayo inta hal mar naaska ka soo baxda. 2. In yar oo dareere ah oo hal mar la dhiijiyo.

2

dhiiq²: f.mg1 (-qay, -qday) Naas ibtiis caano ka imaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhiiq¹: m.dh 1. Xoolo la lisayo inta hal mar naaska ka soo baxda. 2. In yar oo dareere ah oo hal mar la dhiijiyo.

2

dhiiq²: f.mg1 (-qay, -qday) Naas ibtiis caano ka imaansho. m.f.dh, dhiiqid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] amount of milk given at one milking

2

dhiiq: v. trickle (of milk); give some milk (of udder)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo hal mar ah naaska laga dhiijiyo.

2

dhiiq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo dhawaaq dhuuban oo meel cidhiidhi ah ka soo baxa, sida ka dhuusada.

waa la naqliyay ✓

1

(Baawasiir-ka)

2

Barar iyo nabarro xanuun iyo cuncun badan oo malawadka afkiisu yeesho, badanaana dhiig ka yimaado; (ama baabusiir).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beer-ka) a) Xubinta oogada kamid ah oo xammeetida samaysa dhiiggana ka ilaalisa wixii sun iyo waabaayo ah. b) (miro) qalbacyada hoose, (sida bun, yicib, quulle, garas,...).

2

2. (Beer-ta) Dhul la falay oo dhir iyo miro iyo badar iyo waxyaalo kale lagu abuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Beeryara-da)

2

1. Xubin uurkujirta ka mid ah oo beerka u eg oo dhiigga wax ka samaysa.

3

2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

waa la naqliyay ✓

1

(Boodda-da)

2

1. Si degdeg iyo xoog leh, inta cagaha meel loogu dhufto, oo labo meelood laysaga hawakaco; bootin.

3

2. Cayayaan yar oo boodbooda oo dadka iyo nafleyda kale dhiigooda ku nool; qandhiso.

waa la naqliyay ✓

1

(Carun-ka)

2

Dhiigga intiisa cad; (ama yacarun).

waa la naqliyay ✓

1

(Cisa-da)

2

1. Xurmo; sharaf; maamuus; cis.

3

2. Dhiigga haweenka bishiiba kol ka yimaada; xayl; caado, dhibaad; dhibaaji.

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabadhiig-ga)

2

Xanuunnada caloosha mid kamid ah oo leh dababbax (shuban) dhiig wehesho; dacardhiig.

waa la naqliyay ✓

1

(Dacardhiig-ga)

2

Caloolxanuun, qabatin iyo bixitin dhiig wehesho leh; dabadhiig.

waa la naqliyay ✓

1

(Deeqla-ha)

2

Geed aan qodax lahayn oo dhacaankiisu dhiigga u eg yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhamiija-da)

2

Cayayaan yaryar oo nafleyda qaarkeed korka ka gala oo dhiigga ka nuuga; huunyo; dhibiiq; (ama dhibiijo).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaad-da)

2

1. Xoolaha xagga reerka gabadha laga guursadey ka yimaada oo kolkii laysu geeyo iyagaas iyo yaradka (xoolaha ninka wax guursadey xaggiisa ka imanaya), aqalka cusub oo la dhisa hayo dhaqaalihiisa gundhig u noqda.

3

2. Dhiigga dumarku bishiiba kol helo; xayl; caado; dhibaaji.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibiib-ka)

2

Qofka dhiig badani ka baxo sida uu noqdo (ama dhibib).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibiibid-da)

2

Dhiig badan oo lala sigto aad uga bixid; (ama dhibibid).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibiibtir-ka)

2

Qof dhibiibay oo dhiig badani aad uga baxay, degdeg wax ku soo celiya xooggii ka ba'ay oo uu ku soo ladnaado; (ama dhibibtir).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiigaabid-da)

2

Dhiig soo deyn; dhiig ka imaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiigbax-a)

2

Dhiig badan oo oogada ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiigbixid-da)

2

Dhiig badani oogada ka bixid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiigeyn-ta)

2

Dhiig ka dhigid; dhiig ka keenid; dhiig u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiigmadoobaad-ka)

2

Meel nabar ku dhacay dhiigga ku urura oo ku madoobaada.

waa la naqliyay ✓

Grewia tembensis 01

waa la naqliyay ✓

1

(Dhasiig-ga)

2

Wax lays faray oo layska dhega'adkeeyo ama diiddo aammusan iyo u kicid la'aan laga horkeeno; (ama dhansiig).

waa la naqliyay ✓

1

dhasiig¹: m.l 1. Dhega-adayg. 2. la-mid: dhasiigid la-mid: dhansiig¹.

2

dhasiig²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax ka dhegaadaygid. la-mid: dhansiig².

waa la naqliyay ✓

1

m. n. rejection

2

dhasiig: v. reject

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is dhegamari oo wax laguu diray ka dhega adayg. Weligaaba dhasiig kolbaad dheganuglaan doontaaye. Dh: dheg'adayg.

2

dhasiig -ga: (magac, lab, keli) is dhegamarin wax laguu diray laga dhega adaygo. Dhasiiggu waa dhaqanxumo. Dh: isdhegamarin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-geeyay, -geysay) Ka dh.: nafley dhiig ka keenid.

waa la naqliyay ✓

v. bleed, make blood come out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhiig yaaci; dhiig ha kaa yimaad.

2

dhiigee: (fal) dhiig yeelo ama wax dhiigle noqo.

waa la naqliyay ✓

1

de: bleed, make blood come out

2

lx: dhiigee

3

pd: (dhigeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dhiigee

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. eeg dhiig². 2. la-mid: dhiigaabid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nabar ilig iyo wixii la mid ah, dhiig keenid. Dhiigidda ilkuhu waa halise dhakhtarka teg.

waa la naqliyay ✓

m. n. person defending his own (having intense loyalty)

waa la naqliyay ✓

1

de: person defending his own (having intense loyalty)

2

lx: dhiigle

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dhiigle

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gaabay, -gowday;-gaabi) Dhiig yeelasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg dhiigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Daliig-ta)

2

1. Xarriiq; diillin; jiitin.

3

2. Wax yaryar oo dhuuban oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo. la-mid: daliigid.

2

daliig²: m.dh (-go, m.l) 1. Cad dhuuban, dheer oo ka samaysan maro, caw, maqaar iyo wixi lamida. 2. Xarriiq dheer, dhuuban oo wax ku dul taal.

3

daliig³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo.

2

daliig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn. m.f.dh, daliigid.

waa la naqliyay ✓

1

v. massage

2

daliig v. draw a line

3

daliig [feminine] n. line; long thin unit (fiber, thread, wire, etc.); road

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) massage (masaash) ~ duug

2

daliig -ta: (n) stripe (istraayp); streak (istiriik); line (laayn) ~ diillin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) duug meel jidhka ka mid ah. Daliig naasaha saca si u godlado. Dh: duug.

2

daliig-ga: (magac, lab, keli) daaweynta muruq jirran iyadoo faraha iyo baabbacada la adeegsanayo.

3

daliig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq ama shay si dhuuban loo jeexay. Daliig dheer oo maydhaxa ayaan soohay. Dh: jiitin, liidin, liilan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) noolaha ka aan labka ahayn. Dh: dheddigood. Li: lab, labood.

waa la naqliyay ✓

1

dhibib¹: m.l la-mid: dhibiib¹.

2

dhibib²: m.l (daawo) Xaalad daran oo si kedis ah qof ugu dhacda, sida badanna saameysa dhinac dhan oo jirka ka mid ah, waxaana keena dhiigga oo ka kala go'a qayb ka mid ah maskaxda.

3

dhibib³: f.mg1 (-bay, -btay) la-mid: dhibiib².

waa la naqliyay ✓