dhiif — Macnaha & Turjumaada

nickname; name-m attentive, alert, active, vivacious

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ay ka muuqdaan astaamaha nin dhiirran oo aan la dagi karin ama soo jeeda.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal kulul oo canaan ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhilif-ka)

2

Barida idaha kolonta ka laallaadda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lfo, m.l) Mara yar oo calal ah; duug.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tip of a sheep's tail

2

dhilif m. n. worn out piece of cloth, rag

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) badhida idaha bulka yar ee kolanta u eg ee ka lulata. Dh: dhillif.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhirif-ka)

2

Sida la noqdo ama layska dareemo kolka xumaan lays taarto; dhiidhi; xanaaq; caro; umal.

waa la naqliyay ✓

1

dhirif¹: m.l Caro; xanaaq.

2

dhirif²: f.mg1 (-rfay, -riftay; -rfi) Dhirif dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

dhirif¹: m.l Caro; xanaaq.

2

dhirif²: f.mg1 (-rfay, -riftay; -rfi) Sida la noqda ama layska dareemo marka xumaan lays taarto; dhiidhi; xanaaq; caro; umal. m.f.dh, dhirfid.

waa la naqliyay ✓

1

v. be ~ get angry

2

dhirif vl. n. anger

waa la naqliyay ✓

1

-dhirfay/dhii rtay: (v) become angry (aan-gari); anger (aan-ger)

2

dhirif -ka: (n) anger (ang-ger); rage (reeyj); fury (fiy / '); wrath (raath); indignation (in-dig-neey-shin) ~ caro, xanaaq, cadho. Ex: wuu dhirfay; he became angry

waa la naqliyay ✓

1

Ira

2

Ire

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cadhoda, qofka marka lagu xad gudbo uu sameeyo. Dh: dhiidhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhif-ka)

2

1. Aan badanaa la arag ama la helin.

3

2. Dadka abaal-dhaca xumaanta gaarta; nabsi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): rareness, scarcity; seldom, rarely

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel-dham); uncommon (an-ka-mari); extraordinary; infrequently occurring ~ naadir

waa la naqliyay ✓

1

Raro

2

Rare

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) marmar iyo naadir aan badanaa la arag.

waa la naqliyay ✓

1

cf: naadir

2

de: rareness, scarcity; [atr.] seldom, rarely

3

lx: dhif

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-time

6

key: dhif

waa la naqliyay ✓

1

(Diif-ta)

2

Tabaryarida iyo raadka cudurka dheeraaday ama diihaalku qofka ku reebaan.

waa la naqliyay ✓

1

diif: m.dh Tamardarro, jiil, daal iyo wixi lamida oo jirka ka muuqda.

2

dįif: m.l Biyaha iyo qoyaanka kale oo sanka ka yimaada, durey ama hargab dartiis; siin. la-mid: dųuf¹ (2).

waa la naqliyay ✓

1

diif: m.dh Tamardarro, jiil, daal iyo wixi lamida oo jirka ka muuqda.

2

dįif: m.l Biyaha iyo qoyaanka kale oo sanka ka yimaada, durey ama hargab dartiis; siin. la-mid: dųuf.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mucus, nasal discharge, snot

2

diif [feminine] n., [abstract] weakness, fatigue

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) nasal mucus (neey-sal miyukas); snot (isnaat); phlegm (faleem)-, rheum (ruum) ~ duuf

2

diif: -ta: (n) fatigue (fatiig) tiredness (taayedh-nes); weariness (wiyiri-nes) ~ daal

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) darxumo ka muuqata qofka dushiisa.

waa la naqliyay ✓

1

hiif¹: m.l Ereyo huruuf ku jiro oo loo jeediyo cid aan la jeclayn. la-mid: huuf¹.

2

hiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Ereyo huruuf ku jiro cid aan la jeclayn u jeedin. la-mid: huuf².

waa la naqliyay ✓

v. accuse, blame

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) express blame, censure or criticism to adverse circumstances ~ eedee, haaraan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) niyadda u xumee oo canaano. Dh: canaano, haaraan. Li: dulqaado.

2

hiif-ka: (magac, lab, keli) eedsaarka iyo canaanashada cid kale. Dh: haaraan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: eed, eedsaar, canaan

2

de: accuse, blame

3

lx: hiif

4

pd: (hiifay)

5

ps: v1=

6

key: hiif

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax la hayo qof kale gacanta u gelin. 2. (f.g) Lacag, mushaar, deyn iyo wixi lamida bixin. 3. (f.mg) Is dh.: cid isu gacan gelin. 4. (f.mg) U dh.: cid wax u dirid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax la hayo qof kale gacanta u gelin. 2. (f.g) Lacag, mushaar, deyn iyo wixi lamida bixin. 3. (f.mg) Is dh.: cid isu gacan gelin. 4. (f.mg) U dh.: cid wax u dirid. m.f.dh, dhiibid.

waa la naqliyay ✓

v. give, hand over; surrender; pay

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. pay (peey). Ex: dhiib saddex doolar; pay three dollars. 2. hand (haandhf, give or pass with the hands. Ex: ii dhiib furayaashaada; hand me your keys.

2

is dhiib -ay/tay: (v) 1. surrender (sa-ren-dher); give oneself up, as to an enemy. 2. claim for refuge (kaleeym foor raf-yuuj). Ex: Soomaali badan baa Kanada iska dhiibtay; many Somalis had claimed refuge in Canada

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aad hayso u dhiib qof kale. Dhiib lacagta ma lihide. Dh: bixi. Li: hayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: give, hand over; surrender; pay

2

lx: dhiib

3

pd: (dhiibay)

4

ps: v1=

5

key: dhiib

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiig-ga)

2

Wax biyabbiyo ah oo guduudan oo wadnaha, halbowleyaasha iyo xididdada dadka iyo nafley kaloo badan dhex qulqula oo doc kasta u xula, oo la'aanti aan oogadu noolaateen.

waa la naqliyay ✓

1

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

2

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow.

waa la naqliyay ✓

1

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

2

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow. m.f.dh, dhiigid.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): blood; menstruation, period

waa la naqliyay ✓

name-m blood

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. blood (balaadh). 2. menstruation (menis-tureey-shiri)-, period (piir-i-eedf menses (men-siis) ~ caado, xaylka dumarka; dhiigga haweenka

waa la naqliyay ✓

1

Sangue

2

Blood

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dareere cas oo jidhka noolaha ku jira oo biyo u badan. Waxa uu ka kooban yahay qayb cad iyo mid cas, jidhka ayuuna dhex wareega si uu unugyada ugu qaado nafaqada iyo hawada dihin kana soo qaado kaarboon laba ogsaydhka. Dhiigga saldhiggiisu waa wadnaha oo midab casaan ah ayuu leeyahay.

2

dhiig -ga: (magac, lab, keli) magta la bixiyo kolka cid la dilo. Dhiig yimiddaaba dhabdarro hadhay. Dh: mag.

waa la naqliyay ✓

1

de: blood; menstruation, period

2

lx: dhiig

3

pd: (-ga Pl: dhiigag (ga))

4

ps: n4-m-mass

5

key: dhiig

waa la naqliyay ✓

دم

waa la naqliyay ✓

1

(Dhii-sha)

2

Weel la tolo ama geedaha laga qoro oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

dhiil¹: m.l (-lal, m.l) Haruubka dhiisha lagu daboolo.

2

dhiil²: m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

f. n. milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

waa la naqliyay ✓

-dhiisha: (n) milk container used by the nomadic people

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadhuub roon oo lagu maalo xoolaha. Dhiilka ku soo lis geela. Dh: bidhe, furqordi, marke.

2

dhiil-ka: (magac, lab, keli) furka dhiisha lagu daboolo. Nin dhiil dhami jiray dhiilkeedu ma deeqo. Dh: buqul.

3

dhiil -sha: (magac, dhedig, keli) weel dabool leh oo caano ama biyo lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

2

lx: dhiil

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: dhiil

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiin-ka)

2

1. Dhacaan layiig ah oo badanaa ka soo baxa miraha dhugca oo aad u bislaada.

3

2. (midab) guduud aad u guduudan.

waa la naqliyay ✓

1

dhiin¹: m.l 1. Dheecaan yar, layiig ah, oo ka yimaadda miraha, geedaha, nabarrada iyo wixi lamida 2. Midab aad u guduudan.

2

dhiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay; -iimi) Miro, geedo, nabar iyo wixi lamida dheecaan ka soo bixid.

waa la naqliyay ✓

1

dhiin¹: m.l 1. Dheecaan yar, layiig ah, oo ka yimaadda miraha, geedaha, nabarrada iyo wixi lamida 2. Midab aad u guduudan.

2

dhiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay; -iimi) Miro, geedo, nabar iyo wixi lamida dheecaan ka soo bixid. m.f.dh, dhiimid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] juice oozing from ripe fruit; deep red color, reddish-brown

2

dhiin: v. become red; ooze

waa la naqliyay ✓

name-m a deep red color; lit: beautiful with a brighter light-skin. Syn: Dhiimo, Maadhiin

waa la naqliyay ✓

1

-ka:: (n) 1. crimson; red color ~ casaan, guduud.

2

dhiin -dhiimay / dhiintay: (v) discolor (dis-kalar)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) midab cas leh.

2

dhiin -ka: (magac, lab, keli) midab lo'du leedahay oo guduud xiga. Dh: casaan, guduud.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiiq-da)

2

Xoolaha la lisa hayo, inta kol naaska ka soo baxda kolka sacabku xamatuuriyo; toog.

waa la naqliyay ✓

1

dhiiq¹: m.dh 1. Xoolo la lisayo inta hal mar naaska ka soo baxda. 2. In yar oo dareere ah oo hal mar la dhiijiyo.

2

dhiiq²: f.mg1 (-qay, -qday) Naas ibtiis caano ka imaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhiiq¹: m.dh 1. Xoolo la lisayo inta hal mar naaska ka soo baxda. 2. In yar oo dareere ah oo hal mar la dhiijiyo.

2

dhiiq²: f.mg1 (-qay, -qday) Naas ibtiis caano ka imaansho. m.f.dh, dhiiqid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] amount of milk given at one milking

2

dhiiq: v. trickle (of milk); give some milk (of udder)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo hal mar ah naaska laga dhiijiyo.

2

dhiiq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo dhawaaq dhuuban oo meel cidhiidhi ah ka soo baxa, sida ka dhuusada.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhiifoon. la-mid: dhiifoonaansho, dhiifooni.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: dhiifoonaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhiifoonaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qof dhiifoon. 2. Dabayl.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof hawl iyo wixi lamida u dhiifoon ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof firfircoon oo dhega nugul ahaansho. m.f.dh, dhiifoonaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof hawl iyo wixi lamida u dhiifoon ahaansho. m.f.dh, firfircoonaan.

waa la naqliyay ✓

/dhiifeys/ (v) qaab ka baddalid (qaabka ka hallayn).

waa la naqliyay ✓

/dhiifay/ (v) caabudid (ilaah ka dhigasho).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof dhiifoon oo dhakhso u garta shirqoolka loo maleegayo. Dh: foojigan, feejigan, digtoon, dhooroofsan, soojeeda.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid feejigan oo soo jeeda. Fiigto dhiifoon lama qaban karo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg dhiifoonaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sanqadh dhegaysi dhiifoon; dhegataag dhiillo keento.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dareen la kahdo kolka la maglo wax isxoqaya ama wax la jejebinayo oo dhiifoon, sida duxusha iyo wixii la mid ah, oo ilkuhu dareemaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: attentive, alert; active, vivacious

2

lx: dhiifoon

3

pd: (dhiifoonaa)

4

ps: adj-der

5

key: dhiifoon

waa la naqliyay ✓

1

(Darif) C,N Cyperus conglomeratus Rottb. Cyperaceae.

2

C Pennisetum dichotomum (Forsk)Delile. Gramineae.

3

N Sporobolus consimilis Fresen. Gramineae.

4

N Urochondra setulosa (Trin) Hubb. Gramineae.

5

N Cenchrus ciloiaris L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

daciif¹: m.l la-mid: laciif¹.

2

daciif²: f.mg1 (-fay, -ftay) la-mid: laciif².

waa la naqliyay ✓

1

daciif¹: m.l la-mid: laciif¹.

2

daciif²: f.mg1 (-fay, -ftay) la-mid: laciif².

waa la naqliyay ✓

1

m. n. feeble, very weak ~ fragile man

2

daciif [inchoative] v. weaken, become feeble, get weak

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) weak (wiik); feeble (fiibal)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax aad u tamar yar oo aan itaal lahayn. Dh: diciif.

waa la naqliyay ✓

(Darif) N Lasiurus scindicus Henr. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

dhibib¹: m.l la-mid: dhibiib¹.

2

dhibib²: m.l (daawo) Xaalad daran oo si kedis ah qof ugu dhacda, sida badanna saameysa dhinac dhan oo jirka ka mid ah, waxaana keena dhiigga oo ka kala go'a qayb ka mid ah maskaxda.

3

dhibib³: f.mg1 (-bay, -btay) la-mid: dhibiib².

waa la naqliyay ✓

m.l (daaw.) Xaalad daran oo si kedis ah qof ugu dhacda, sida badanna saameysa dhinac dhan oo jirka ka mid ah, waxaana keena dhiigga oo ka kala go'a qayb ka mid ah maskaxda.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibic-da)

2

1. Wax shubma oo aad u yar oo soo go'a oo qaab kankoonsan leh.

3

2. Caano, biyo kd., dhab u yar (ama dhibiq).

waa la naqliyay ✓

1

dhibic¹: m.dh (-bco, m.l) 1. In yar oo hoore qaab kankoonsan leh oo meel ka soo go'a. 2. Tirada tartan, imtixaan, ciyaar iyo wixi lamida laga keeno. Tusaale: “Cali imtixaanka wuxuu keenay konton dhibcood”. 3. Roob xoog leh. 4. Joogsi.

2

dhibic²: f.mg1 (-bcay, -bicday; -bci) In yar oo hoore ah, qaab kankoonsan leh meel ka soo tifqid.

waa la naqliyay ✓

1

dhibic¹: m.dh (-bco, m.l) 1. In yar oo hoore qaab kankoonsan leh oo meel ka soo go'a. 2. Tirada tartan, imtixaan, ciyaar iyo wixi lamida laga keeno. Tusaale: Cali imtixaanka wuxuu keenay konton dhibcood. 3. Roob xoog leh. 4. Joogsi.

2

dhibic²: f.mg1 (-bcay, -bicday; -bci) In yar oo hoore ah, qaab kankoonsan leh meel ka soo tifqid. m.f.dh, dhibcid.

waa la naqliyay ✓

point

waa la naqliyay ✓

1

f. n. drip, drop; spot, speck, dot; period, full-stop {punctuation}; point, goal {sports}

2

dhibic: v. drip, dribble; splash, spurt; drop

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) 1. drop (dharoop); drip (dirip). 2. dot (doot); spot (ispoot) ~ bar

2

dhibic -dhibcay / dhibicday: (v) dribble (diribel); flow or fall in drops ~ dhibcid

waa la naqliyay ✓

1

Punto; goccia

2

Point; drop

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tifiq keliya oo dareere meel ku jira ka soo dhacda oo u soo dhacda siddii goobaabo yar. Dhibic caano ah ayaa madaxa igaga tiicday.

2

dhibic-da: (magac, dhedig, keli) calaamad lagu soo afjaro weedha oo ah qalinka oo hal mar waraaqda lagu calaamadiyo iyada oo an qalinka dhanna loo dhaqaajin. Dhibic haddaad qorto xaraf weyn ku xijisii. Dh: joogsi.

waa la naqliyay ✓