Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

v. say, speak

waa la naqliyay ✓

1

a: dheh ~ dhah {UJ}

2

de: say, speak

3

lx: dhih

4

pd: (dhihay)

5

ps: v1=

6

key: dhih

waa la naqliyay ✓

1

(Ammaanid-da)

2

Hadal ammaan ah ku dhihid; faanin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogaadin-ta)

2

1. Qof ama wax kale, waqti ku filan oo uu wax kaga baaraandego ama uu kaga bogto, siin.

3

2. Qof wax ku guuleystey ama wax loo bogo sameeyey, hadal ama si kale ku tusid, in lala farax-wadaagayo; "Baga!" ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Caayid-da)

2

Hadal xun oo la qoonsado (qof, kd.) ku dhihid; aflaggaaddeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Canaanasha-da)

2

Hadal canaan ah ku dhihid; xaarxaarin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hanbalyayn-ta)

2

Hanbalyo gaarsiin; qof hanbalyo ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hanbalya-da)

2

1. Qof wax loo bogey sameeyey ama helay oo hadallo diirran oo dhiirriggelis ah lagu yiraahdo; bogaadis.

3

2. Cid faraxsan oo hadal lagu tuso in faraxooda lala wadaagayo ama lagala qaybgelayo.

4

3. baga! ama kadabaa! cid ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hanjabid-da)

2

Hadallo hanjabaad ah qof ku dhihid; (ama hanjamid).

waa la naqliyay ✓

1

(Iraahid-da)

2

1. Hadal ku tiraabid; hadlid; dhihid.

3

2. Sharqan ka soo saarid, ka keenid, ka yeersiin (sida dhegihii baa qam i yiri; xabbaddii baa jug tiri; ...).

4

3. Doonid; damcid; maagid; falid; yeelid (sida kolkaan hinqo iri...).

5

4. Lahaan; sida: maxaad leedahay? = maxaad sheegeysaa? Maxaad ku hadlaysaa?

waa la naqliyay ✓

1

(Jareexayn-ta)

2

Hadal jareexo ah, qof ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ju'in-ta)

2

(rati) Ju! ku dhihid; fariisin.

waa la naqliyay ✓

1

(Jurxeyn-ta)

2

Hadallo jurxo ah ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kowkabin-ta)

2

Kow iyo labo dhihid; tirin.

waa la naqliyay ✓

1

(Lahaan-ta)

2

1. Wax leh ama wax uu lee yahay haysta ahaan; wax gaar ah haysad, yeelad, qabid.

3

2. Wax ku hadlid, wax dhihid, wax ka yeerin, wax sheegid (waxaan idin ku leeyahay — a) Waxaad iga qabtaan, ama, b) Waxaan idin oran hayaa).

waa la naqliyay ✓

Erey ulajeeddooyin badan yeesha. a) Lahaansho, yeelasho, hayn; haysasho, hantiyid, hanasho, qabid, ... (lacagtaan yaa leh? Nin xoolo leh; meel dhaxan leh; ...). b) Hadlid; wax dhihid; iraahid; yeerid; (qof wax ha la barto leh...) eeg lahaan, lee.

waa la naqliyay ✓

1

(Nabdaaddiyid-da)

2

Cid ma nabad baa? ku dhihid; salaamid; gacanqaadid; gacansaarid; bariidin; nabdaadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Salaamid-da)

2

Salaan ku dhihid; bariidin; nabdaadin; gacanqaadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Sheegid-da)

2

Wax maanka lagu hayey, hadal (dhigan, ama aan dhignayn) ku caddayn, ku tilmaamid, ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Tu'in-ta)

2

1. (Geel) ju'! ku dhihid; fariisin; ju'in.

waa la naqliyay ✓

1

(Waanin-ta)

2

Hadal waano ah ku dhihid; u caqlicelin; wacdiyid.

waa la naqliyay ✓

v. say, utter, speak

waa la naqliyay ✓

-ay / dhehay: (v) say (seey) ~ dheh

waa la naqliyay ✓

1

de: say, utter, speak

2

lx: dhah

3

pd: (dhahay)

4

ps: v1=

5

see: dheh

6

key: dhah

waa la naqliyay ✓

f.g/lg1 (yiri, tiri/dhahay, dhahday; dhihi) Wax ku tiraabid; sheegid.

waa la naqliyay ✓

f.g/lg1 (yiri, tiri/dhahay, dhahday; dhihi) Wax ku tiraabid; sheegid. m.f.dh, dhihid.

waa la naqliyay ✓

v. say, utter, speak, tell

waa la naqliyay ✓

-ay /day: (v) say (sey); tell (teel) ~ dhihid. Ex: waxuu dhehay; he said

waa la naqliyay ✓

(fal) hadal oo wax ku dhawaaq. Hadal dheh oo ku lagu diirsado dheh.

waa la naqliyay ✓

1

de: say, utter, speak, tell

2

lx: dheh

3

pd: (dhehay / dhehday)

4

ps: v1=

5

xe: Say it like that!

6

xv: dhah; Alternate imperative form of v4a

7

key: dheh

waa la naqliyay ✓

1

(Dhib-ta)

2

Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; dhibaato; shiddo.

waa la naqliyay ✓

1

dhib¹: m.l/dh (-bab, m.l) 1. Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; shiddo. 2. (fk) Si rafaad ah; si qaxar ah. la-mid: dhibaato.

2

dhib²: m.dh 1. Daawo xoolaha shilinta iyo candhada looga daweeyo. 2. (-bab, m.l) Hog dhisan, dawo laga buuxiya oo xoolaha looga kunbiyo candhada, shilinta iyo wixi lamida.

3

dhib³: f.g1 (-bay, -btay) Nafley raaxo la'aan badid.

waa la naqliyay ✓

1

dhib¹: m.l/dh (-bab, m.l) 1. Arrin ama hawl adag; hawl aan qabashadeedu fududayn; wax lagu daalo; shiddo. 2. (fk) Si rafaad ah; si qaxar ah. la-mid: dhibaato.

2

dhib²: m.dh 1. Daawo xoolaha shilinta iyo candhada looga daweeyo. 2. (-bab, m.l) Hog dhisan, dawo laga buuxiya oo xoolaha looga kunbiyo candhada, shilinta iyo wixi lamida.

3

dhib³: f.g1 (-bay, -btay) Nafley raaxo la'aan badid. m.f.dh, dhibid.

waa la naqliyay ✓

difficulty

waa la naqliyay ✓

1

f. n. trouble, bother, problem; struggle, labor, difficulty, agony, affliction

2

dhib: v. disturb, make trouble (for), be a nuisance (to), annoy

waa la naqliyay ✓

-ka I ta: (n) problem (poro-baleem); dilemma (dileema); difficulty (difikalti); hardship (haadh-shiip); suffering (safa-ring); adversity (adh-veer-siti); crisis (karaaysis) ~ mushkilo, lur, dhibaato, rabash —-dhib -ay / tay: (v) annoy (a-nooy); bother (baath ‘er); disturb (dis-teerb); harass (ha-raas); irritate (iri-teeyt) ~ rabshee

waa la naqliyay ✓

1

Difficoltà

2

Difficulty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, kadeed oo dhibaato gaadhsii. Dh: dhibaatee.

2

dhib-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo kadeed cid loo geysto ama lagala kulmo. Li: dheef, waxtar.

3

dhib-ta: (magac, dhedig, keli) daawo sun ah oo xoolaha shilinta laga mariyo.

waa la naqliyay ✓

v. happen; fall (down)

waa la naqliyay ✓

1

de: happen; fall (down)

2

lx: dhic

3

pd: (dhicay)

4

ps: v1=

5

see: dhac

6

key: dhic

waa la naqliyay ✓

1

(Dhif-ka)

2

1. Aan badanaa la arag ama la helin.

3

2. Dadka abaal-dhaca xumaanta gaarta; nabsi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): rareness, scarcity; seldom, rarely

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel-dham); uncommon (an-ka-mari); extraordinary; infrequently occurring ~ naadir

waa la naqliyay ✓

1

Raro

2

Rare

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) marmar iyo naadir aan badanaa la arag.

waa la naqliyay ✓

1

cf: naadir

2

de: rareness, scarcity; [atr.] seldom, rarely

3

lx: dhif

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-time

6

key: dhif

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhig-ga) Ka dhigan, u dhigan; lid; caksi.

2

2. (Dhig-ta) Dhis aqallada qaarkood lagu dhiso oo ka samaysan ulo yaryar oo badan oo jil ku maran yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. 10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l ) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l ) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. m.f.dh,10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn. m.f.dh, dhigid.

waa la naqliyay ✓

Longitudc

waa la naqliyay ✓

1

v. put (down), drop; place; endow; hang up (a phone); write down

2

dhig v. teach

3

dhig vl. n. act of putting, placing

4

dhig [feminine] n. branch forming part of hut-frame

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. put (put); place in a specified location; set ~ saar. Ex: waxay buugtii dhigtay miiska dushiisa; she put the books on the table. 2. teach (tiij); Ex: carruuta wax u dhig: teach the children. 3. write (raayt) ~ qor. Ex: dhig erayadaan; write these words

2

ka dhig -ay / tay: (v) 1. render (ren-dher); cause to become; make (meeyk). Ex: ka dhig laba cad; make two pieces. 2. pretend (piri-tendh); assume ~ ka soo qaad.

3

ku dhig -ay / tay: (v) write (ray-t) ~ ku qor. Ex: warqad ku dhig; write on paper.

4

iska dhig -ay / tay: (v) 1. imitate (imi-teeyt); pretend (piri-tendh); Ex: wuxuu iska dhigay sidii Awkoonbe; he imitated Awkoonbe. -Syn: copy, mimic, ape, parody, simulate. 2. put down. Ex: alaabta halkaas iska dhig; put the things down over there

5

dhig -ta: (n) building material of nomadic hut

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad gacanta ku hayso ama dusha ku sidato, faraha ka qaad. Hubka iyo heensaha dhiga. Li: hayso.

2

dhig-ga: (magac, lab, keli) wax, wax kale u dhigma ama la mid ah.

3

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) laan laga gooyay geed oo ka mid ah qalabka loo adeegsado dhiska aqal Soomaaliga oo ka samaysan xididdo ama laamo intii la dubay la soo qoolaabay iyo jil lagu maro.

4

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq xoodan oo mala'awaal ku salaysan oo ka bilaabma koonfurta meeraha dhulka kuna dhammaada woqooyiga.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Qolofta kore ka qaadid (miro iyo wixi lamida). 2. Diriqa ka bixin (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Luumo (galley, haruur iyo wixi lamida) oo isku meel ka baxay qaarkood siibid. 4. Timo qurxiin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Qolofta kore ka qaadid (miro iyo wixi lamida). 2. Diriqa ka bixin (caw, xaskul iyo wixi lamida). 3. Luumo (galley, haruur iyo wixi lamida) oo isku meel ka baxay qaarkood siibid. 4. Timo qurxiin. m.f.dh, dhilid.

waa la naqliyay ✓

v. peel, skin, remove the husk (etc.)

waa la naqliyay ✓

-ay / shay: (v) peel (piil); strip cut away the skin: pare (peer); shell (sheel) ~ diir, finjil, murxi, fiiq

waa la naqliyay ✓

(fal) diirka ama dubka ku rogan ka saar. Dh: fiiq.

waa la naqliyay ✓

1

de: peel, skin, remove the husk (etc.)

2

lx: dhil

3

pd: (dhilay / dhishay)

4

ps: v1=

5

key: dhil

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax intay ahaayeen in yar ka goyn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax intay ahaayeen in yar ka goyn. m.f.dh, dhimid.

waa la naqliyay ✓

v. reduce, lessen, curtail, diminish

waa la naqliyay ✓

-dhimay / dhintay: (v) 1. cut (kat), reduce the size; reduce (ridhiyuus): discount (dis-kawnt) ~ yaree. Ex: Fadlan qiimaha wax ka dhin; Please make a discount on the cost [the price], 2. do (dhuu); carry out; commit. Ex: maxaan kuu dhimay? what did I do to you?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii la rabay, ka yaree; weel ha buuxin. Li: buuxi.

2

dhin: (fal) ha buuxine in ka nusqaami. Dh: inqi.

3

dhin: (fal) (wax u ~) waxyeello u geyso.

waa la naqliyay ✓

1

de: reduce, lessen, curtail, diminish

2

lx: dhin

3

pd: (dhimay)

4

ps: v1=

5

see: isdhin

6

key: dhin

waa la naqliyay ✓

1

(Dhir-ta)

2

1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweynba; geedo.

3

2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada ku darsado; dhir magaalo; xawaash.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Wadajirka geedaha, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn. 2. Geedaha dhadhanka iyo udugga gaarka ah leh oo dadku cunnada, cabitaanka iyo wixi lamida ku darsado; dhir-magaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. plant (palaant): tree (tirii); forest (fores) ~ geedo. 2. spices (ispaays)

waa la naqliyay ✓

1

Alberi

2

Trees

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) noolaha carrada ku baxa ee biyaha la waraabiyo. Dhir ayaan beeray.

waa la naqliyay ✓

1

de: plants, vegetation, flora, shrubbery, trees, forest; spices

2

lx: dhir

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-col

5

syn: geed

6

key: dhir

waa la naqliyay ✓

نبات

waa la naqliyay ✓

1

(Dhis-ka)

2

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

3

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

4

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

waa la naqliyay ✓

1

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

2

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

3

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

waa la naqliyay ✓

1

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

2

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

waa la naqliyay ✓

Construct

waa la naqliyay ✓

1

v. build, set up, construct; institute, establish

2

dhis m. n., [collective] structure, building

3

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

2

dhis -ta: (n) building material used for hut building

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

2

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

3

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

waa la naqliyay ✓

v. spend the night out (away from home)

waa la naqliyay ✓

1

de: spend the night out (away from home)

2

lx: dhix

3

pd: (dhixay)

4

ps: v1=

5

see: dhax

6

key: dhix

waa la naqliyay ✓

1

(Dhihid-da)

2

Afka hadal ka soo saarid; iraahid; tiraabid; hadlid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dheh. la-mid: dhihitaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) odhaah afka ka soo saarid oo ku hadlid. Dh: odhasho.

waa la naqliyay ✓

1

a: =-tii after feminine nouns ending in dh

2

de: the [FEMININE KNOWN SUBJECT]

3

lx: -dhii

4

ps: det-f-suf

5

key: -dhii

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dah.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel banaan yaaley, halkii uu ku habboonaa dhigid. Xashiishka waa layska dahaa.

2

dahid-da: (magac, dhedig, keli) qarin oo wax dahsoon ka dhigid. Dh: qarin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isku dhac oo isku soo urur oo wax qaadhay noqo.

2

dhadh -ka: (magac, lab, keli) isku soo ururidda ay midhaha iyo caleentu yeeshaan kolka ay biyuhu ka baxaan inta ayna engegin. Dh: qaadh.

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all say!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all say!

2

lx: dhaha

3

pd: (dheha)

4

ps: v4a-imp-pl

5

key: dhaha

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) lagu tusmeeyo sanqadh ka baxda wax si awood leh meel loogu dhufto sida. dhagaxa oo kale.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeh-a)

2

1. Lakab aad u xalleefsan oo weelka ama alaabta ama waxyaalaha kale oo birta ah, dusha lagaga rogo oo qurux iyo dhawraarinba tara.

3

2. Waxyaalo kala jaad ah oo isku dhex jira; iskuddar; barax; tarrax.

waa la naqliyay ✓

1

dheeh¹: m.l 1. Lakab xalleefsan oo alaabta biraha, dhoobada iyo wixi lamida dusha laga mariyo oo dhawraarin iyo qurxin looga dhigo. 2. Dhammaajo (xabog). 3. la-mid: dheedid.

2

dheeh²: f.g1 (-hay, -hday) 1. Bir, dhoobo iyo wixi lamida lakab xalleefsan oo dhawraarin iyo qurxin looga dhigayo dusha ka marin. 2. Wax xabag dhammaajo marin. 3. Wax dhafid. 4. Cid si fiican ula dhaqmid.

waa la naqliyay ✓

1

dheeh¹: m.l 1. Lakab xalleefsan oo alaabta biraha, dhoobada iyo wixi lamida dusha laga mariyo oo dhawraarin iyo qurxin looga dhigo. 2. Dhammaajo (xabog ).

2

dheeh²: f.g1 (-hay, -hday) 1. Bir, dhoobo iyo wixi lamida lakab xalleefsan oo dhawraarin iyo qurxin looga dhigayo dusha ka marin. 2. Wax xabag dhammaajo marin. 3. Wax dhafid. 4. Cid si fiican ula dhaqmid. m.f.dh, dheehid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. coat, enamel; (metal) plate

2

dheeh v. plate, enamel, coat the surface with

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. enamel (i-naamel)-, coating (kowting); coat (kowt) ~ dheehid. 2. dheeh -ay / day: (v) coat (kowZ); plate (paleeyt)-, coat or cover with a thin layer of metal or paint

waa la naqliyay ✓