Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhex-da)

2

Labo wax ama labo meelood kala barkooda; badho; bartan; baaxadsoore; kalabbar; Wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. middle, center, inner, the part in between; waist; through, among, inside

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. center (sen-ter), also centre; middle (mi-dhal) ~ dhexe, bartanka, bartamaha 2. waist (weyst); Ex: naag dhex yar; a woman with slim waist. 3. (preposition) between (bat-wiin); usually with possessive pronoun ~ dhexdooda, dhexdiina, dhexdeena

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel mug leh gudaheed.

waa la naqliyay ✓

s. Bartamaha ku jira; dhexeeya; dhexaad.

waa la naqliyay ✓

s. Bartamaha ku jira; dhexeeya; dhexaad.

waa la naqliyay ✓

attributive [adjective] middle, medium, central, between

waa la naqliyay ✓

(adj) intermediate (intar-mii-diyeyt); middle ~ heer dhexe. Ex: dugsiga dhexe; intermediate school

waa la naqliyay ✓

1

Centrale

2

Central

waa la naqliyay ✓

1

de: middle, medium, central, between

2

lx: dhexe

3

ps: adj-atr

4

key: dhexe

waa la naqliyay ✓

1

(Abley-da)

2

Qalab bir ka samaysan oo raggu dhexda ku xirto oo ku dagaallamo; toorrey; billaawe; (ama amley).

waa la naqliyay ✓

1

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

2

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

waa la naqliyay ✓

1

(Afar-ta)

2

Tirada saddexda iyo shanta u dhexaysa (4).

waa la naqliyay ✓

1

(Afarrey-da)

2

1. Gabay yar, shanley.

3

2. (shax) afar iska soo horjeedda oo hogi u dhexayso, oo ka samaysan labo jare oo taagan (isku dhici kara).

waa la naqliyay ✓

1

(Anaakici-da)

2

(anaa kici) col yar oo si gaar ah u laylyan oo cadowga lala dagaallama hayo dhulkiisa lagu sii dhex daayo; wuxuu ka kooban yahay, dad aan la khasbine, iyagu raalli ku ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbax-a)

2

1. Socdaalka bilawgiisa.

3

2. Hawlaha socdaalku u baahan yahay dhammaystirkooda, dhexgelliddooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqal-ka)

2

Dhis dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; guri; hooy; min; minan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoo-sha)

2

1. Wax dad badan ka dhexeeya (cunno) kala agaasin iyo qayb-wanaaggooda.

3

2. Gooraha wax la cuno middood.

4

3. Sooryo; qorshe.

5

4. Wadid, meelgeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Arbaca-da)

2

Maalinta afraad oo toddobaadka; maalinta Talaadada iyo Khamiista u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Axad-da) Maalinta koowaad oo toddobaadka: Sabtida iyo Isniinta bay u dhexaysaa.

2

2. (Axad-ka) qof; ruux.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Axal-ka) Xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

2. (Axa-sha) Xab is-haysta oo adag.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayaan-ka)

2

1. Xoog la moodo inuu dadka u keeno xumaan ama samaan; cawo; hoodo; ul; nasiib;

3

2. (Ayaan-ta) Qorrax-soo-baxa iyo qorraxdhaca inta u dhexaysa oo iftiinka ah; maalin; dharaar; casho.

waa la naqliyay ✓

1

(Baac-a)

2

1. Dhererka u dhexeeya labada gacmood marka la kala fidiyo.

3

2. Dherer wax lagu cabbiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Baahawadaag-ta)

2

Dad baaho ka dhexayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Baanji-ga)

2

Baaris aan turaal ku jirin; ku dhex galgalad; daganduug; faanbi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaxadsoora-ha)

2

Meesha baaxadda bartankeeda ah; wax fidsan oo ballaaran wadaagihiisa; dhex; bartame.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

1

(Babbin-ta)

2

Dabayl fadhida dhaqdhaqaaq gelin; dhar iyo wax la mid ah, dabayl dhabanaysa dhexdeeda ku kala bixin; babbis, dab bixi waayey ku ololin, ama wax kulul ku qaboojin.

waa la naqliyay ✓

1

(Badhan-ka)

2

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

waa la naqliyay ✓

1

(Deex-da)

2

Dhulka badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

f. n. coastal strip

waa la naqliyay ✓

-da: (n) coastal land

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) hadal badan. Deex baa madaxa daaliyay. Dh: hadal.

2

deex-da: (magac, dhedig, keli) bannaanka ka bilowda meesha ay laba buurood iskaga soo dhowaadaan. Deex buu reerkii degay.

3

deex-da: (magac, dhedig, keli) soo maxashada hadalka, laabfurnaanshaha hadalka.

4

deex-da: (magac, dhedig, keli) xeebta ama dhulka bannaan ee badda ku soo xiga.

5

deex-da: (magac, dhedig, keli) xog iyo war gaar ah oo arrin laga hayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: coastal strip

2

lx: deex

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: deex

waa la naqliyay ✓

1

dhax¹: m.l Dh. ah: nafley hoygeeda habeen ka maqnaan.

2

dhax²: f.mg1 (-xay, -xday; dhixi) 1. Ku dh.: meel aan buuxin. 2. U dh.: Haweeney la qabo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; dhixi) 1. Ku dh.: meel aan buuxin. 2. U dh.: Haweeney la qabo ahaansho. m.f.dh, dhixid.

waa la naqliyay ✓

v. spend a night away from home, stay out, not return home for the evening

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1. an overnight stay away from home. 2. dhaxda: (adj) married (maandh). Ex: meeqa naagood baa kuu dhaxda? how many women are you married with?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) habeen maqnaw oo meel kale oo aan reerkaaga ahayn u hoyo. Caawa Haygeysa ku dhax. Dh: bari.

2

dhax: (fal) (u ~) haweenay, nin guurso oo reer yeelo.

3

dhax-a: (magac, lab, keli) maqnaasho habeen la maqnaado oo meel kale la baryo.

waa la naqliyay ✓

1

de: spend a night away from home, stay out, not return home for the evening

2

lx: dhax

3

pd: (dhaxay)

4

ps: v1=

5

xe: The old man liked women, so for revenge, the old lady used to spend some nights out.

6

xv: Odaygu wuu dumar jeclaa, markaasay habartuna aarsasho awgeed habeenno dhixi jirtey.

7

key: dhax

waa la naqliyay ✓

1

(Dheg-ta)

2

1. Xubinta oogada ku taal oo dhawaaqa, yeerta iyo shanqarta qabata oo garata; xubinta maqalka; dhegta dadku waxay u qaybsantaa saddex meelood oo mid waliba hawlo gaar ah qabato; dheg soke, dheg dhexe iyo dheg shishe.

3

2. (weel, qalab, kd.) meelo sida dhegta soo baxsan oo la qabto ama wax kale tara; carrab.

4

3. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf.

waa la naqliyay ✓

1

dheg¹: m.dh (-go, m.l) 1. Xubinta maqalka nafleyda. 2. Hilqadaha haweenku isku qurxiyaan ee dhegaha dacalkooda surtaan middood. 3. Weel, qalab iyo wixi lamida meesha la qabto si loo qaado ama loo jiido. 4. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf. 5. Shebeg lakabyo isa saaran ah, xanjo ka samaysan oo ay shinnidu malabka ku keydsato, ilmahana gashato.

2

dheg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Subag iyo wixi lamida xarkagid. 2. Cid iyo wixi lamida nabmid. 3. Ku dh.: wax gacanta xoog ugu qabasho.

waa la naqliyay ✓

1

dheg¹: m.dh (-go, m.l) 1. Xubinta maqalka nafleyda. 2. Hilqadaha haweenku isku qurxiyaan ee dhegaha dacalkooda surtaan middood. 3. Weel, qalab iyo wixi lamida meesha la qabto si loo qaado ama loo jiido. 4. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf. 5. Shebeg lakabyo isa saaran ah, xanjo ka samaysan oo ay shinnidu malabka ku keydsato, ilmahana gashato.

2

dheg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Subag iyo wixi lamida xarkagid. 2. Cid iyo wixi lamida nabmid. 3. Ku dh.: wax gacanta xoog ugu qabasho. m.f.dh, dhegid.

waa la naqliyay ✓

1

v. stick to, be stuck to, adhere

2

dheg [feminine] n. ear

3

dheg [feminine] n. handle

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. ear (iyar). 2. earring (ii-ringi); earbob (iyar-baab) ~ dhego. 3. handle (han-dhel). 4. ku dheg -ay / tay: (v) hold on; cling (kiling)-, stick fast; stand firm ~ ku adkeyso

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) meel sida xanjada ugu nabmid.

2

dheg -ta: (magac, dhedig, keli) xubinta dareenka maqalka; lixaad maqalka.

3

dheg -ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu dumarku dhegaha sudho oo isku qurxiyo. Dheg keliya oo luul ka samaysan ayay Aamina gashantahay. Dh: wisaakhyo, hilqad.

waa la naqliyay ✓

أُذُن، عُصَوُ السَّمْعِ

waa la naqliyay ✓

f.g/lg1 (yiri, tiri/dhahay, dhahday; dhihi) Wax ku tiraabid; sheegid.

waa la naqliyay ✓

f.g/lg1 (yiri, tiri/dhahay, dhahday; dhihi) Wax ku tiraabid; sheegid. m.f.dh, dhihid.

waa la naqliyay ✓

v. say, utter, speak, tell

waa la naqliyay ✓

-ay /day: (v) say (sey); tell (teel) ~ dhihid. Ex: waxuu dhehay; he said

waa la naqliyay ✓

(fal) hadal oo wax ku dhawaaq. Hadal dheh oo ku lagu diirsado dheh.

waa la naqliyay ✓

1

de: say, utter, speak, tell

2

lx: dheh

3

pd: (dhehay / dhehday)

4

ps: v1=

5

xe: Say it like that!

6

xv: dhah; Alternate imperative form of v4a

7

key: dheh

waa la naqliyay ✓

v. spend the night out (away from home)

waa la naqliyay ✓

1

de: spend the night out (away from home)

2

lx: dhix

3

pd: (dhixay)

4

ps: v1=

5

see: dhax

6

key: dhix

waa la naqliyay ✓

1

de: middle, center, inner, the part in between; waist; through, among, inside

2

hm: 1

3

lx: dhex

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f-loc

6

xe: inside the house

7

xv: gude

8

key: dhex_1

waa la naqliyay ✓

1

de: search through; make one's way through; [fig.] choose among others

2

hm: 2

3

lx: dhex

4

pd: (dhex-xulay)

5

ps: v1=tr

6

xe: Amina was chosen among the other girls. Alt sp: dhexul ~ dhexxul

7

xv: Hablahii waxaa laga soo dhex-xulay Aamina.

8

key: dhex_2

waa la naqliyay ✓

1

a: dhexyaal

2

de: be in the center of s.t

3

hm: 3

4

lx: dhex

5

pd: (dhexyiil / dhextiil)

6

ps: v4c=

7

key: dhex_3

waa la naqliyay ✓

cen tre

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-xeeyay, -xaysay) 1. (f. g) Weel waxa ku jira badh ka dhigid. 2. (f.mg) U dh.: wax aan cidi gaar u lahayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-xeeyay, -xaysay) 1. (f.g) Weel waxa ku jira badh ka dhigid. 2. (f.mg) U dh.: wax aan cidi gaar u lahayn ahaansho. m.f.dh, dhexayn.

waa la naqliyay ✓

v. be in the middle ~ in between ~ among

waa la naqliyay ✓

1

de: be in the middle ~ in between ~ among

2

lx: dhexee

3

pd: (dhexeeyey)

4

ps: v2b=intr

5

xe: There is a good relationship between Canada and the US.

6

xv: Mareykan iyo Kanada xiriir wanaagsan baa ka dhexeeya.

7

key: dhexee

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] girdle, belt

waa la naqliyay ✓

1

de: girdle, belt Alt sp: dhex-xir ~ dhexxir

2

lx: dhexir

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: dhexir

waa la naqliyay ✓

v. have relation (of two persons ~ more) as business, etc.

waa la naqliyay ✓

1

de: have relation (of two persons ~ more) as business, etc.

2

lx: dhexso

3

pd: (dhexsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: dhexso

waa la naqliyay ✓

f. n. spine, backbone

waa la naqliyay ✓

-da:(n) lower part of the back ~ arax

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xubin lafdhabarta ka mid ah oo ka kooban riciro iyo hilib; sabraha dushooda ama halka kulmisa; inta u dhaxaysa feedha u hoosaysa iyo miskaha, badhyaha na ka sarraysa ama halka dhabarku ku dhamaado; ilmaha la xanbaarsanyahay halka uu ku fadhhiisto. Adhaxda ka jab baan, ku aarsadayoo, itaal ba ka quustay aabbaday. Dh: arax. Wa: adhxo.

waa la naqliyay ✓

1

a: arax {N}

2

de: spine, backbone

3

lx: adhax

4

pd: (-da Pl: adhxo (/ha))

5

ps: n3-f, n2-f

6

key: adhax

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. U d.: qof, qof kale si daacad ah ugu warramid. 2. Hadal badan shubid; dalqamid.

waa la naqliyay ✓

v. talk a lot, chatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» qof, qof kale si daacad ah ugu warramid.

2

deexo: (fal) hadal badan oo yulqan ah ku hadal. Sidii wax waalan u deexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: talk a lot, chatter

2

lx: deexo

3

pd: (deexday)

4

ps: v3b=

5

key: deexo

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhebi-da) Dhibi.

2

2. (Dhebi-ga) Geed laamo toostoosan oo hareeriga u eg.

waa la naqliyay ✓

1

dhebi¹: m.l (dhebi, m.dh) Geed leh laamo toostoosan, caleemo balballaaran laga goosto udbaha, dhigaha iyo wixi lamida oo ka baxa qararka dooxyada.

2

dhebi²: m.dh la-mid: dhibi.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tree species

2

dhebi [feminine] n., (mass n.): urine of male camel in rut

waa la naqliyay ✓

1

(Debi) May, S, NFD Grewia bicolor Juss. Tiliaceae.

2

N Grewia arborea (Forsk.) Lam. Tiliaceae.

3

S Grewia franchetti Borzi Tiliaceae.

4

S Grewia forbesii Mast. Tiliaceae.

5

N, S Grewia mollis Juss. Tiliaceae.

6

NFD Grewia plagiophylla K.Schum. Tiliaceae.

7

N Grewia schweinfurthii Burret. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

name-f a majestic tree sp. lit: tall and beautiful or one born under that tree sp.

waa la naqliyay ✓

-ga (n) a large tree

waa la naqliyay ✓

magaca gabadh dherer iyo xubnatoosni u dhalatay oo quruxdeeda lala metaalay ta laamaha geedka dhebiga.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kaadida awrku isku saydho marka uu qooqo. Dh: dhibi.

2

dhebi -ga: (magac, lab, keli) geed laga goosto ulaha toostoosan oo ka baxa togagga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheda-da)

2

Ciiryaamo aad u culus oo is'araggu aad u yaraado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow habeenkii dhaca oo sameeya dhibco yaryar oo biyo ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow habeenkii dhaca oo sameeya dhibco yaryar oo biyo ah.

waa la naqliyay ✓

Fog

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] mist, dew

waa la naqliyay ✓

-dhedada: (n) mist (misti); dew (dhuu); hoarfrost (hoor-foost); frost (faroost) ~ dhado, dharab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig,keli) dhaxan qoyaan yar wadata oo habeenkii da'da. Dh: rayo, ceeryaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: ciiryaamo, sayax

2

de: mist, dew

3

lx: dhedo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-col

6

key: dhedo

waa la naqliyay ✓

1

(Dheef-ta)

2

1. Cunnada nafleydu cunto inta waxtarka leh; nuxrur; dux; cunno.

3

2. Wanaag; faa'ido; jil.

waa la naqliyay ✓

1

dheef¹: m.dh 1. Fiitamiinka cuntada, caanaha iyo wixi lamida ku jiro. 2. Dulsaarka faa'iido ahaan looga helo lacag bangi la dhigtay.

2

dheef²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka dh.: wax faa'iido ka helid.

waa la naqliyay ✓

1

dheef¹: m.dh 1. Fiitamiinka cuntada, caanaha iyo wixi lamida ku jiro. 2. Dulsaarka faa'iido ahaan looga helo lacag bangi la dhigtay.

2

dheef²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka dh.: wax faa'iido ka helid. m.f.dh.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. food, nourishment; goodness; dividend, interest, benefit; income, profit; reward; vitamin

2

dheef v. benefit from, reap in, find something useful

waa la naqliyay ✓