Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dar-dera) N Kalanchoe bentii Hook.F. Crassulaceae.

2

S, C Acacia humifusa Chiov. Mimosaceae.

3

S Acacia edgeworthii T. Anders. Mimosaceae.

4

S, C Grewia thempensis Fres. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheerdheero.

waa la naqliyay ✓

adj., pl. tall, high, long (ones)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah kalluunka badda laga soo saaro.

waa la naqliyay ✓

1

a: dhaadheer

2

de: tall, high, long (ones)

3

lx: dheerdheer

4

pd: (Sg: dheer)

5

ps: adj-pl

6

key: dheerdheer

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geed qoodxeed jeerinka u eg oo leh miro iyo xabag la cuno. 2. Xajiin jirku la barbararo. la-mid: dheedheero, dheerdheere.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geed qoodxeed jeerinka u eg oo leh miro iyo xabag la cuno. 2. Xajiin jirku la barbararo. la-mid: dheedheero, dheerdheere.

waa la naqliyay ✓

f. n. itch accompanied by a swelling

waa la naqliyay ✓

1

de: itch accompanied by a swelling

2

lx: dheerdheero

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: dheerdheero

waa la naqliyay ✓

1

(Dar-dera) N Kalanchoe bentii Hook.F. Crassulaceae.

2

S, C Acacia humifusa Chiov. Mimosaceae.

3

S Acacia edgeworthii T. Anders. Mimosaceae.

4

S, C Grewia thempensis Fres. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dheerdheero.

waa la naqliyay ✓

m.l Shabaq siriqyo badan leh oo sagaarada lagu dabo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Wax dheerdheero hayso noqosho. la-mid: dheedheeroo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Wax dheerdheero ama xajiin hayso noqosho. la-mid: dheedheerood.

waa la naqliyay ✓

inch. v. get an itch accompanied by swelling; itch, smart

waa la naqliyay ✓

1

de: get an itch accompanied by swelling; itch, smart

2

lx: dheerdheerow

3

pd: (dheerdheerooday)

4

ps: v3a=inch

5

key: dheerdheerow

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg dheerdheeroo. la-mid: dheedheerood.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg dheerdheeroo.

waa la naqliyay ✓

(DOma-dere) NFD, May, S Cassia abbreviata Oliv. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

(Ur-dere) N Turraea holstii Guerke. Meliaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeldheel-ka)

2

Aan dhab ahayn; wax cayaar iyo kaftan ku jiraan.

waa la naqliyay ✓

1

v. fool ~ muck around, kid, joke

2

dheeldheel vl. n. fooling, kidding, joking around

waa la naqliyay ✓

-dheeldeesha: (n) playfulness (paleey-fuul-nes)-, joke (jowk); fun (faan); enjoyment; amusement ~ ciyaar, likaaco. Ex: dheeldheelsha jooji; stop joking

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaftan yaraysi iyo xaqiraadi la socoto oo cid ama aragti lagu duro. Dheeldheel waa lagu cadaab galaa. Dh: kaftan.

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) medium (mii-diyam) ~ meel-dhexaad

waa la naqliyay ✓

1

* (Xeeldheera-ha)

2

Wax aqoon gaar ah, oo ballaaran, u leh; waxyaqaan; waxgarad; khabiir.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rayaal, m.l/dh) Qof aqoon iyo waaya-aragnimo dheeraad ah u leh qayb cilmiga ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rayaal, m.l/dh) Qof aqoon iyo waaya-aragnimo dheeraad ah u leh qayb cilmiga ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] expert, person with expertise

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) khabiir aqoon badan leh. Dh: waxyaqaan, khabiir.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aqoonyahan, isbeerti, khabiir

2

de: expert, person with expertise

3

initial: x

4

lx: xeeldheere

5

pd: (/ha)

6

ps: n7-m-cmp

7

key: xeeldheere

waa la naqliyay ✓

1

(Da-ar-der) N Aloe gracilicaulis Reynolds & Bally. Liliaceae.

2

N Aloe medshiana Reynolds & Bally. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-raaday, -raatay) la-mid: dheerdheeroo.

waa la naqliyay ✓

v. amuse, entertain a child

waa la naqliyay ✓

1

de: amuse, entertain a child

2

lx: dheeldheeli

3

pd: (dheeldheeliyey)

4

ps: v2a=

5

key: dheeldheeli

waa la naqliyay ✓

1

(Deg-dego) S, May, C, Pupalia lappacea (L)A. Juss Amaranthaceae.

2

S Boerhavia coccinea Mill. Nyctaginaceae.

3

C Justicia minutifolia Chiov. Acanthaceae.

4

S Setaria verticillata (L)P.Beauv. Gramineae.

5

S Amorphophilus laxiflorus N.E.Br. Araceae.

6

May Dactyloctenium scindicum Boiss. Gramineae.

7

May Solanum incanum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuxdheera-ha)

2

Dhuuxa arxaanka dhex mara; xangulle; xididmaskaxeed.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuuxa dheer oo dhex mara lafdhabarta; xangulle.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhuuxa dheer oo dhex mara lafdhabarta; xangulle.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] marrow of the spine

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhuuxa lafdhabarta dhex mara. Dh: xididmaskaxeed, xangulle.

waa la naqliyay ✓

1

de: marrow of the spine

2

lx: dhuuxdheere

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-cmp

5

key: dhuuxdheere

waa la naqliyay ✓

adj., pl. tall, high, long (ones)

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) tall (tool); high (haay). Ex: sarihii dhaadheeraa; the tall buildings

waa la naqliyay ✓

1

a: dheerdheer

2

de: tall, high, long (ones)

3

lx: dhaadheer

4

pd: (Sg: dheer)

5

ps: adj-pl

6

key: dhaadheer

waa la naqliyay ✓

(n) Somali mythological man-eater woman [long ear]

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg haydhhaydh.

waa la naqliyay ✓

m.l (fiisikis) Xaalad tamareedka neg, uguna hoose, ee molikiyuul, atam ama bu'. Tusaale ahaan, marka elektaroonka atamka hydaroojin ugu dhow bu'da, ayaa heerka tamarta atamka haydaroojin ugu hooseeyaa. Taas ayaa ah heer dhulka atamka.

waa la naqliyay ✓

name: Wardhere

waa la naqliyay ✓

name-m famous, well-known; celebrated

waa la naqliyay ✓

1

cf: magac dheer

2

de: Wardhere

3

initial: w

4

lx: Wardheere

5

ps: name-m

6

key: Wardheere

waa la naqliyay ✓

1. Aan guntiisu dhoweyn; dheer; weyn; badan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Ku x.: cid aqoon dheeraad ah wax u leh ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Ku x.: cid aqoon dheeraad ah wax u leh ahaansho. m.f.dh, xeeldheeraan.

waa la naqliyay ✓

Comp. adj., (ie. n., adj.): expert, having deep ~ profound knowledge of something

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (n) deep (dhiip)-, deep-seated (dhiip-siitidh)-, profound (poro-faawndh)-, sophisticated (so-fis-ti-keeytidh)-, complicated (kom-pili-keeytidh) ~ qotodheer

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) xeelad badan oo fiiro dheer ah; xirrib leh; aragti fog leh. Nin xeeldheerayaad tahay. Dh: maangaban.

waa la naqliyay ✓

1

de: expert, having deep ~ profound knowledge of s.t.

2

initial: x

3

lx: xeeldheer

4

pd: (xeeldheeraa)

5

ps: adj-cmp

6

key: xeeldheer

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baardheere [town in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Baardheere [town in south west Somalia] in Gedo region

2

lx: Baardheere

3

ps: n0-loc

4

key: Baardheere

waa la naqliyay ✓

1

(Deg-dego) S, May, C, Pupalia lappacea (L)A. Juss Amaranthaceae.

2

S Boerhavia coccinea Mill. Nyctaginaceae.

3

C Justicia minutifolia Chiov. Acanthaceae.

4

S Setaria verticillata (L)P.Beauv. Gramineae.

5

S Amorphophilus laxiflorus N.E.Br. Araceae.

6

May Dactyloctenium scindicum Boiss. Gramineae.

7

May Solanum incanum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Faradheera-ha)

2

Geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed xididkiisa xoolaha loo qodo oo ay ku dhacarsadaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] plant species, used for grazing livestock

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed xoolaha loo qodo oo ay ku dhacartaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: plant sp., used for grazing livestock

2

lx: faradheere

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-col

5

key: faradheere

waa la naqliyay ✓

1

Intermedio

2

In between

waa la naqliyay ✓

m.l Dhicis xoolaad oo nool.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shax dhammaystirin. Li: shaxgaab, shaxyare.

waa la naqliyay ✓

1

(Uladere) C Enneapogon schimperanus (A. Rich.) Renv. Gramineae.

2

C Sporobolus brockmanii Stapf. Gramineae.

3

C Sporobolus consimilis Fresen. Gramineae.

4

S Hibiscus micranthus L.F. Malvaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeeldheeri-da)

2

Wax xeeldheer ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xeeldheeraan.

waa la naqliyay ✓

f. n. expertise, depth of experience, profundity of knowledge

waa la naqliyay ✓

-da: (n) not easily understood; profundity (poro-foon-dheti)-, ambiguity (aam-bigu-wati)-, abstruseness (a-bisturuus-nes), opacity

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) aqoon miisaaman iyo cilmi lagu talax tegey Dh: fiira'dheeri, waaya'aragnimo.

2

xeeldheeri -da: (magac, dhedig, keli) qotodheeri dhexgalkeedu imkaaniyaad badan uu u baahan yahay. Dh: qutodheeri.

waa la naqliyay ✓

1

de: expertise, depth of experience, profundity of knowledge

2

initial: x

3

lx: xeeldheeri

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: xeeldheeri

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg yeedhe.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: casardheer.

waa la naqliyay ✓

Crotalaria emarginella 01

waa la naqliyay ✓

(fal) wardhegoodka meel kuu dhow, ururi. Dh: dhegdhegeyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Deko-deko) S Pupalia lapacea (L) Juss. Amaranthaceae.

2

S Alternanthera sessilis (L) DC. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Faradere) N Entada abyssinica A.Rich. Mimosaceae.

2

N Entada leptostachya Harms: Mimosaceae.

3

N Farsetia longisilinqua Decne. Crucferae

waa la naqliyay ✓

m.l Shumbul.

waa la naqliyay ✓

(Dargo-der) C Crotalaria emarginella Vatke. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheerdheerood.

waa la naqliyay ✓

1

de: fool ~ muck around, kid, joke

2

hm: 1

3

lx: dheeldheel

4

pd: (dheeldheelay)

5

ps: v1=pl

6

key: dheeldheel_1

waa la naqliyay ✓

1

cf: cayaayir

2

de: fooling, kidding, joking around

3

hm: 2

4

lx: dheeldheel

5

pd: (-ka)

6

ps: vn2-m

7

key: dheeldheel_2

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeldheelid-da)

2

Cayaarid; dhayalid; kaftamid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kaftamid oo si aan xigmadi ku jirin u hadlid. Dheeldheelidda maanta dhab ayaa ka dambayn. Dh: kaftamid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeldheelin-ta)

2

Hadba cayaarsiin; koolkoolin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kolba dhan u liicid ay keento tabarxumada ama gabowga iyo qofka hilibka badan leh. Dheeldheelligaygay inaan dhacayo moodeene.

waa la naqliyay ✓

(Fada-dere) N Dighathia ciliata C.E.Hubb. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(Ga' mo-dere) N Entada leptostachya Harms. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-reeyay, -raysay) 1. U s.: awr dabar u dheerayn. 2. U s.: cid muddo dheer u samrid.

waa la naqliyay ✓

(fal) xorriyad uu wax ku qabsado sii.

waa la naqliyay ✓

m.l Afkuxuuble.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wararka ururiya oo raadiya.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) cayayaan yaryar oo intuu beerta dhegaha ka galo, caddeeya.

waa la naqliyay ✓

Goobays lagu af meero tooxda weyn ee laga jarayo jaandiga iyo wixii ah birnugayl fidsan oo dul siman.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) la-mid: qararable.

waa la naqliyay ✓

dheer-dheere