Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ga: (magac, lab, keli) noolaha ka aan labka ahayn. Dh: dheddigood. Li: lab, labood.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheddig-ga)

2

Magac guud oo kooba labada jaad oo nafleydu u kala baxdo, kan wax dhala oo nuujiya; dheddigood; dumar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Magac guud oo kooba labada jaad oo nafleydu u kala baxdo, kan wax dhala oo nuujiya; dumar. 2. Dh. ah: wax dumareed ah. la-mid: dhaddig, dhiddig.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Magac guud oo kooba labada jaad oo nafleydu u kala baxdo, kan wax dhala oo nuujiya; dumar. 2. Dh. ah: wax dumareed ah. la-mid: dhaddig, dhiddig.

waa la naqliyay ✓

m. n. female; feminine {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) female (fii meel); feminine gender, women (woom-eri) ~ dhaddig

waa la naqliyay ✓

1

a: dhaddig

2

cf: dumar

3

de: female, feminine Opp: lab ~ labood

4

lx: dheddig

5

pd: (-ga)

6

ps: n1-m, n2a-m

7

key: dheddig

waa la naqliyay ✓

مُؤَنَّتْ

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Deris ku nool ka tirsan qaybta la yiraahdo “nematode” wuxuu ku noolyahay qaybta sare ee xiidmaha waaweyn dhediggu (12 mm.) way ka weyntahay labka. Dabada ayuu ka soo baxaa, ukuntiisana ku daadiyaa waana dhintaa. Haddii ukumaha qof liqo way dillaacayaan. Wuxu keenaa cudur caruurta addunka oo dhan ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

hal¹: m.l (-lo, m.l) 1. Tirada eber iyo laba u dhexeysa; kow. Tusaale: “Wuxuu dhalay hal wiil iyo hal gabar”. 2. Eray; hadal. 3. H. ah: Wax isku duuban ama wada jira. Tusaale: “Annagu hal baynu nahay”. 4. Meel; xag. Tusaale: “Halkan dhig: meeshan dhig”.

2

hal²: m.dh (-lo, m.l) Neef geel dhedig ah oo curtay.

waa la naqliyay ✓

m.l Ilmagaleenka dhedigoodka oo qalloocda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Qalliin ama hab hawleed kale oo loola qasdiyo in uu keeno madhaleysnimo qof lab ama dhedig ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Deris ku nool ka tirsan qaybta la yiraahdo 'nematode' wuxuu ku noolyahay qaybta sare ee xiidmaha waaweyn dhediggu (12 mm.) way ka weyntahay labka. Dabada ayuu ka soo baxaa, ukuntiisana ku daadiyaa waana dhintaa. Haddii ukumaha qof liqo way dillaacayaan. Wuxu keenaa cudur caruurta addunka oo dhan ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

hal¹: m.l (-lo, m.l) 1. Tirada eber iyo laba u dhexeysa; kow. Tusaale: Wuxuu dhalay hal wiil iyo hal gabar. 2. Eray; hadal. 3. H. ah: Wax isku duuban ama wada jira. Tusaale: Annagu hal baynu nahay. 4. Meel; xag. Tusaale: Halkan dhig: meeshan dhig.

2

hal²: m.dh (-lo, m.l) Neef geel dhedig ah oo curtay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Qalliin ama hab hawleed kale oo loola qasdiyo in uu keeno madhaleysnimo qof lab ama dhedig ah.

waa la naqliyay ✓

Ubax dhedig

waa la naqliyay ✓

-baqasha: (n) mule (miyuul). Ex: baqashu waa dhasha dameer lab ah iyo faras dhedig ah; the mule is offspring of a male donkey and a female horse

waa la naqliyay ✓

-ta: (n); filly (fili). Ex. faras yar oo dhedig ah; young female horse

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) male (meeyZ); opposite of female. Ex: lab iyo dhedig; male and female

2

lab -ka: (n) disturbance (disteer-bansi); disorder (disoordher) ~ qas -ka

3

lab -ay / tay: (v) 1. stir (isteer); mix (miks) ~ qas -ay / -tay. 2. upset (apsefj, disturb (dis teerb)

waa la naqliyay ✓

1

(E) Female Donkey;

2

(S) Dameer dheDIG (Ș. c. m.: Damèr dedig, Damèr degid)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Asina;

2

(S) Dameer dheDIG (Ș. c. m.: Damèr dedig, Damèr degid)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dadka magaalada Harar dega; reer Harar. Dh: Harari.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho lab ama dhedig loo baryayo in uu noqdo mid Waaq (magac Ilaahay loo yaqaannay) addoon wanaagsan u noqda oo Alle ka baqa ama si wanaagsan ugu hoggaansan.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh madow oo qaaradda Afrika loogu magacdaray.

2

Afrika -da: (magac, dhedig, keli) qaaradda 3aad ee dunida ugu weyn oo ay ku noolyihiin dadka madaw. Ereyga asalkiisu waxa uu ka yimid 'Afrikaanus', 'Ifriiqiya'. Afrika waa qaarad hodan ah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dadkii qaaradda Afrika ahaan; ku abtirsashada qaaradda Afrika.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhimasho iyo geeri. Dh: Allaysad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maalinta shanaad ee todobaadka; maalinta Talaadada iyo Khamiista u dhaxaysa.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh sida arliga u deggan oo dabeecadaha wanaagsan ee dhulka leh.

2

Arliya -da: (magac, dhedig, kali) curadda afarta qolo ee magiiganaha; waa lix iyo labaatan dhagax oo u kala baxa min sixri iyo min sicdi. Jaamac, waa siddeed dhagax oo min sicdi ah. Qabqable, waa lix dhagax oo min sicdi ah. Inkays, waa toddoba dhagax oo min sixri ah. Muyulukhad, waa shan dhagax oo min sixri ah. Faalka marka la eego Arliyaa ugu aamin daran, waayo waxay tidhaah: wax dhintay waan ku deeqsiin, wax dhashana waan ku deeqsiin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan biciidka kiisa yaryar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) badhtanka dhig; arrin cid ka dhaxaysii. Hadalka ragga dhexdhig.

2

dhexdhig-ga: (magac, lab, keli) walax, meel mug leh dhexdeeda dhig.

3

dhexdhig-ga: (magac, lab, keli) arrin iyo talo, ciddii ay khusaysay, wadaaji.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

m. n. female; feminine {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) female (fiimeel); feminine gender, women (woom-en) ~ dheddig

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) labada jinsi ee noolaha, ka wax dhala ee hooyada noqda. Dh: dhedig.

waa la naqliyay ✓

1

a: dheddig

2

de: female; feminine {grammar}

3

lx: dhaddig

4

pd: (-ga)

5

ps: n1-m, n2a-m

6

key: dhaddig

waa la naqliyay ✓

1

(Dheddin-ka)

2

Geed-quwaax la ruugo; (ama dhiddin).

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax ay dhirindhirka isku bahyihiin, ka baxa dhulka dhagaxa leh oo dhala malmal. la-mid: dhiddin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] rootcrop plant species, chewed for its sugar content

2

dheddin m. n., [collective] tree species, with aromatic resin

waa la naqliyay ✓

1

(Dhexdeg-ga)

2

Dhexdegid.

waa la naqliyay ✓

1

dhexdeg¹: m.l la-mid: dhexdegid.

2

dhexdeg²: f.g1 (-gay, -gtay) Bartamaha tuulada ku noolaansho.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] reside ~ live among

waa la naqliyay ✓

1

de: reside ~ live among

2

lx: dhexdeg

3

pd: (dhexdegay)

4

ps: v1=cmp

5

key: dhexdeg

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dheddig.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheg-ta)

2

1. Xubinta oogada ku taal oo dhawaaqa, yeerta iyo shanqarta qabata oo garata; xubinta maqalka; dhegta dadku waxay u qaybsantaa saddex meelood oo mid waliba hawlo gaar ah qabato; dheg soke, dheg dhexe iyo dheg shishe.

3

2. (weel, qalab, kd.) meelo sida dhegta soo baxsan oo la qabto ama wax kale tara; carrab.

4

3. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf.

waa la naqliyay ✓

1

dheg¹: m.dh (-go, m.l) 1. Xubinta maqalka nafleyda. 2. Hilqadaha haweenku isku qurxiyaan ee dhegaha dacalkooda surtaan middood. 3. Weel, qalab iyo wixi lamida meesha la qabto si loo qaado ama loo jiido. 4. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf. 5. Shebeg lakabyo isa saaran ah, xanjo ka samaysan oo ay shinnidu malabka ku keydsato, ilmahana gashato.

2

dheg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Subag iyo wixi lamida xarkagid. 2. Cid iyo wixi lamida nabmid. 3. Ku dh.: wax gacanta xoog ugu qabasho.

waa la naqliyay ✓

1

dheg¹: m.dh (-go, m.l) 1. Xubinta maqalka nafleyda. 2. Hilqadaha haweenku isku qurxiyaan ee dhegaha dacalkooda surtaan middood. 3. Weel, qalab iyo wixi lamida meesha la qabto si loo qaado ama loo jiido. 4. Magac wanaagsan; caannimo; sharaf. 5. Shebeg lakabyo isa saaran ah, xanjo ka samaysan oo ay shinnidu malabka ku keydsato, ilmahana gashato.

2

dheg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Subag iyo wixi lamida xarkagid. 2. Cid iyo wixi lamida nabmid. 3. Ku dh.: wax gacanta xoog ugu qabasho. m.f.dh, dhegid.

waa la naqliyay ✓

1

v. stick to, be stuck to, adhere

2

dheg [feminine] n. ear

3

dheg [feminine] n. handle

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. ear (iyar). 2. earring (ii-ringi); earbob (iyar-baab) ~ dhego. 3. handle (han-dhel). 4. ku dheg -ay / tay: (v) hold on; cling (kiling)-, stick fast; stand firm ~ ku adkeyso

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) meel sida xanjada ugu nabmid.

2

dheg -ta: (magac, dhedig, keli) xubinta dareenka maqalka; lixaad maqalka.

3

dheg -ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu dumarku dhegaha sudho oo isku qurxiyo. Dheg keliya oo luul ka samaysan ayay Aamina gashantahay. Dh: wisaakhyo, hilqad.

waa la naqliyay ✓

أُذُن، عُصَوُ السَّمْعِ

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhig-ga) Ka dhigan, u dhigan; lid; caksi.

2

2. (Dhig-ta) Dhis aqallada qaarkood lagu dhiso oo ka samaysan ulo yaryar oo badan oo jil ku maran yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. 10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn.

waa la naqliyay ✓

1

dhig¹: m.l Wax laba meelood loo qaybshey, middood.

2

dhig²: m.dh (-go, m.l ) 1. Ulo dhaadheer, jil iskula duuban, qaab qaanso leh oo aqal Soomaaliga lagu dhiso. 2. Summad geela lagu dhigo oo leh qaab dhig hoos u jeedda.

3

dhig³: m.dh (-go, m.l ) (juqraafi) Xarriiqo barbarra ah oo isku xira cirifka waqooyi iyo kan koonfureed.

4

dhig⁴: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax la siday meel saarid. 2. (f.g) Wax keydin. 3. (f.g) Qalin, teeb iyo wixi lamida wax ku qorid. 4. (f.g) Cid wax barid. 5. (f.mg) Ka dh.: wax meel saaran dejin. 6. (f.mg) Ka dh.: wax, wax uu la cararayo ka ridid. 7. (f.mg) Ka dh.: cid jago u magacaabid. 8. Ka dh.: wax in uu yahay wax aan lugu hubin u qaadasho. 9. Kala dh.: wax kala saarid. m.f.dh,10. Sabab uga dh.: wax dhaca cid u aanayn. m.f.dh, dhigid.

waa la naqliyay ✓

Longitudc

waa la naqliyay ✓

1

v. put (down), drop; place; endow; hang up (a phone); write down

2

dhig v. teach

3

dhig vl. n. act of putting, placing

4

dhig [feminine] n. branch forming part of hut-frame

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. put (put); place in a specified location; set ~ saar. Ex: waxay buugtii dhigtay miiska dushiisa; she put the books on the table. 2. teach (tiij); Ex: carruuta wax u dhig: teach the children. 3. write (raayt) ~ qor. Ex: dhig erayadaan; write these words

2

ka dhig -ay / tay: (v) 1. render (ren-dher); cause to become; make (meeyk). Ex: ka dhig laba cad; make two pieces. 2. pretend (piri-tendh); assume ~ ka soo qaad.

3

ku dhig -ay / tay: (v) write (ray-t) ~ ku qor. Ex: warqad ku dhig; write on paper.

4

iska dhig -ay / tay: (v) 1. imitate (imi-teeyt); pretend (piri-tendh); Ex: wuxuu iska dhigay sidii Awkoonbe; he imitated Awkoonbe. -Syn: copy, mimic, ape, parody, simulate. 2. put down. Ex: alaabta halkaas iska dhig; put the things down over there

5

dhig -ta: (n) building material of nomadic hut

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad gacanta ku hayso ama dusha ku sidato, faraha ka qaad. Hubka iyo heensaha dhiga. Li: hayso.

2

dhig-ga: (magac, lab, keli) wax, wax kale u dhigma ama la mid ah.

3

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) laan laga gooyay geed oo ka mid ah qalabka loo adeegsado dhiska aqal Soomaaliga oo ka samaysan xididdo ama laamo intii la dubay la soo qoolaabay iyo jil lagu maro.

4

dhig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq xoodan oo mala'awaal ku salaysan oo ka bilaabma koonfurta meeraha dhulka kuna dhammaada woqooyiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dedid-da)

2

Ded u yeelid, korka ka saarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ded². la-mid: dądid, ded¹ (2).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhusha wax kaga tuulid. Ninka xummadu hayso dedidda ka daaya.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel yaalla hagoogis ama daboolis.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhagi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhebi-da) Dhibi.

2

2. (Dhebi-ga) Geed laamo toostoosan oo hareeriga u eg.

waa la naqliyay ✓

1

dhebi¹: m.l (dhebi, m.dh) Geed leh laamo toostoosan, caleemo balballaaran laga goosto udbaha, dhigaha iyo wixi lamida oo ka baxa qararka dooxyada.

2

dhebi²: m.dh la-mid: dhibi.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tree species

2

dhebi [feminine] n., (mass n.): urine of male camel in rut

waa la naqliyay ✓

1

(Debi) May, S, NFD Grewia bicolor Juss. Tiliaceae.

2

N Grewia arborea (Forsk.) Lam. Tiliaceae.

3

S Grewia franchetti Borzi Tiliaceae.

4

S Grewia forbesii Mast. Tiliaceae.

5

N, S Grewia mollis Juss. Tiliaceae.

6

NFD Grewia plagiophylla K.Schum. Tiliaceae.

7

N Grewia schweinfurthii Burret. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

name-f a majestic tree sp. lit: tall and beautiful or one born under that tree sp.

waa la naqliyay ✓

-ga (n) a large tree

waa la naqliyay ✓

magaca gabadh dherer iyo xubnatoosni u dhalatay oo quruxdeeda lala metaalay ta laamaha geedka dhebiga.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kaadida awrku isku saydho marka uu qooqo. Dh: dhibi.

2

dhebi -ga: (magac, lab, keli) geed laga goosto ulaha toostoosan oo ka baxa togagga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheda-da)

2

Ciiryaamo aad u culus oo is'araggu aad u yaraado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow habeenkii dhaca oo sameeya dhibco yaryar oo biyo ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qabow habeenkii dhaca oo sameeya dhibco yaryar oo biyo ah.

waa la naqliyay ✓

Fog

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] mist, dew

waa la naqliyay ✓

-dhedada: (n) mist (misti); dew (dhuu); hoarfrost (hoor-foost); frost (faroost) ~ dhado, dharab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig,keli) dhaxan qoyaan yar wadata oo habeenkii da'da. Dh: rayo, ceeryaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: ciiryaamo, sayax

2

de: mist, dew

3

lx: dhedo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-col

6

key: dhedo

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeg-ga)

2

1. Geela dhinaciisa kore oo kuruska u dhow.

3

2. Markabka dushiisa.

4

3. Meel sare; baar; guud.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gag, m.l) 1. Labada dhinac ee laga raro geelo middood. 2. Markabka dushiisa sare.

waa la naqliyay ✓

name: Deeg

waa la naqliyay ✓

1

m. n. camel's flank

2

dheeg m. n. high place, elevated place; ship deck

waa la naqliyay ✓

name-m a highly elevated shop deck

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dherer iyo muuq fiican leh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax isku yaalla ama dhegsan, kala dhanbal. Dh: heerayaa.

2

dheeg-ga: (magac, lab, keli) dhinaca ama sararta geela.

3

dheeg-ga: (magac, lab, keli) dhinac ama barbar, sida ka markabka ama doonnida. Dheegga awrka dhil baa sudhan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel ku nabid. 2. Ku dh.: wax dab ku taabasho. 3. Ku dh.: cid wax cunaysa ku ileyn (qof). 4. Isku dh.: cid kale isku dawdarid (qof). 5. la-mid: dhaji.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel ku nabid. 2. Ku dh.: wax dab ku taabasho. 3. Ku dh.: cid wax cunaysa ku ileyn (qof). 4. Isku dh.: cid kale isku dawdarid (qof). 5. la-mid: dhaji. m.f.dh, dhejin.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) post (powst); display or attach in a place; fasten or join. Ex: ogeysiiskaan darbiga ku dheji; post this notice to the wall

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel ku nab. Ku dheji sawirkan meel. Li: fuji, fuqi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheri-ga)

2

Weel dhoobo ah oo cunnada lagu karsado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Weel dhobo ah oo wax lagu karsado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Weel dhobo ah oo wax lagu karsado.

waa la naqliyay ✓

m. n. clay vessel, earthenware cooking pot

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) cooking pot (paat); cooking vessel ~ digsi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weelka raashinka lagu karsado. Dheriga karka kulayl baa ka keena.

waa la naqliyay ✓

1

de: clay vessel, earthenware cooking pot

2

lx: dheri

3

pd: (-ga Pl: dheryo (/ha))

4

ps: n3-m

5

key: dheri

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiig-ga)

2

Wax biyabbiyo ah oo guduudan oo wadnaha, halbowleyaasha iyo xididdada dadka iyo nafley kaloo badan dhex qulqula oo doc kasta u xula, oo la'aanti aan oogadu noolaateen.

waa la naqliyay ✓

1

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

2

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow.

waa la naqliyay ✓