Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhayla-da)

2

Xoolaha ama ugaarta yaryar hilibkooda jilicsan oo aan weli adkaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xoolaha ama ugaarta yaryar hilibkooda jilicsan oo aan weli adkaan. 2. la-mid: dhayl 1 (1).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xoolaha ama ugaarta yaryar hilibkooda jilicsan oo aan weli adkaan. 2. la-mid: dhayl.

waa la naqliyay ✓

f. n. tender meat of a very young animal (lamb, veal)

waa la naqliyay ✓

-dhaylada: (n) meat of a baby animal, like veal, lamb or kid meat

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hilibka qaanka yaryar; neef yar oo caananuug ah hilikiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhay (3)

2

de: tender meat of a very young animal (lamb, veal)

3

lx: dhaylo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: dhaylo

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Hilib wax karis lagu jilciyey noqosho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magac loogu yeero lax sinta madow. Daylo dabaday ku asooli may ku aroorto.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhala-da)

2

1. Madaxa meesha ugu sarraysa; kug; dhako.

3

2. Wax adag, jabina og, oo dhalaala, oo wixii ka shisheeyaa muuqdaan oo dabaysha celiya iftiinkana soo daaya; waxyaalo badan oo aan la tirin karin oo dadka aad iyo aad wax u tara baa laga sameeyaa; dhawr waxyaalood oo laysku dardaray bay ka kooban tahay: ciid, sooda, xaraar...

4

3. Ubbo dhalo laga sameeyey; qarsho; quraarad.

waa la naqliyay ✓

1

dhalo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax kasta meesha u sarraysa; fiin. 2. Maaddo adke ah oo ka samaysan ciid, kaalsiyam, sooda iyo botaasiyam oo jabi og oo mootiye ileys ah. 3. Weel quraarad ka samaysan oo biyaha, caanaha iyo wixi lamida lagu shubto.

2

dhalo²: f.mg3 (-ashay, -alatay) 1. Ilmo uur ku jira ifka (aaduunka) imaansho. 2. Soo bixid ama kawsasho (bil ama dayax); bilasho. 3. Wax aan horay u jirin, abuurmid. Tusaale: “Kacaan baa dhashay”. 4. Kubbad lagu ciyaarayo shabaq gelid.

waa la naqliyay ✓

1

dhalo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax kasta meesha u sarraysa; fiin. 2. Maaddo adke ah oo ka samaysan ciid, kaalsiyam, soodaiyo, botaasiyam oo jabi og oo mootiye ileys ah. 3. Weel quraarad ka samaysan oo biyaha, caanaha iyo wixi lamida lagu shubto.

2

dhalo²: f.mg3 (-ashay, -alatay) 1. Ilmo uur ku jira ifka (aaduunka) imaansho. 2. Soo bixid ama kawsasho (bil ama dayax); bilasho. 3. Wax aan horay u jirin, abuurmid. Tusaale: Kacaan baa dhashay. 4. Kubbad lagu ciyaarayo shabaq gelid. m.f.dh, dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be born

2

dhalo [feminine] n. crown of the head

3

dhalo [feminine] n. bottle

waa la naqliyay ✓

-dhalada: (n) 1. bottle (bo-tel) ~ qarsho, quraarad. 2. scalp (iskaalp) ~ baso. 3. grown (karown)-, the top or highest part of the head ~ dhako

waa la naqliyay ✓

1

Bottiglia

2

Bottle

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) weel ka samaysan quraarad oo wax lagu shubto. Dh: qaruurad.

waa la naqliyay ✓

زُجَاجَةً، قَارُورَة

waa la naqliyay ✓

1

dhayl¹: m.l 1. la-mid: dhaylo. 2. dheel².

2

dhayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Neef yaraan ku qalasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Meel bugta daawo marsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Meel bugta daawo marsasho. m.f.dh, dhayasho.

waa la naqliyay ✓

v. rub salve ~ ointment on oneself; grease up for oneself

waa la naqliyay ✓

1

de: rub salve ~ ointment on oneself; grease up for oneself

2

lx: dhayo

3

pd: (dhayaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: dhayo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-laday, -latay) Xoolo dhaxal ah, qaybsasho.

waa la naqliyay ✓

v. inherit (livestock), get one's share of (wealth)

waa la naqliyay ✓

1

de: inherit (livestock), get one's share of (wealth) rw: dhaxal

2

lx: dhaxlo

3

pd: (dhaxladay)

4

ps: v3a=

5

key: dhaxlo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo markaas dhashay dilid.

waa la naqliyay ✓

v. kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

waa la naqliyay ✓

1

de: kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

2

lx: dhayli

3

nt: dhaylid (da) [vn-f]

4

pd: (dhayliyey)

5

ps: v2a=

6

key: dhayli

waa la naqliyay ✓

1

(Dhayma-da, Dhayma-ha)

2

1. Dufanka weelasha iyo alaabada dusha laga mariyo.

3

2. Daawada nabarrada, kd., la saaro.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Marinta dawo meel bugta la mariyo. 2. Dufan weelasha iyo alaabta dusha laga mariyo. 3. la-mid: dhayid.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Marinta dawo meel bugta la mariyo. 2. Dufan weelasha iyo alaabta dusha laga mariyo.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): ointment; oil (for wood, etc.)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nabar buka, daawayn. Dhaymo ayuu nabarku u baahanyahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: ointment; oil (for wood, etc.)

2

lx: dhaymo

3

pd: (/da ~ /ha)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhaymo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhayloobid-da)

2

(hilib) sida kan dhaylada u jilcid; karshimid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhaylow.

waa la naqliyay ✓

1

riig¹: m.l (-gag, m.l) Mishiin culus oo ceelasha dhaadheer lagu qodo si biyo, macdan iyo wixi lamida looga soo saaro.

2

riig²: m.dh.kh R. ah: hilib dhaylo ah.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) biyo iyo caano isku daritaan. Dh: barxitaan.

2

barxitaan-ka: (magac, lab, keli) barxista baraarka. Barxitaan baraar lihiyo dhaylo badhiyeede. Dh: badhxitaan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhaylo cunid baarlamaankii.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hilibka waxaraha yaryar. Jeerjeer ayaan cunay. Dh: dhaylo

2

jeerjeer -ka: (magac, lab, keli) libaax badeedka noocyadiisa nooc ka mid ah oo yaryar.

3

jeerjeer -ta: (magac, dhedig, keli) malkhabad ay dumarku xidhaan oo jilicsan.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tilmaansado codka xayawaanka qaarkii, gaar ahaan kolka cunaha la qabto ama uu sakaraadayo.

2

jiqiiq -da: (magacwadareed) adhi dhawr bilood jir ah, shilshilis oo dhaylo ah. Dh: dhaylo.

3

jiqiiq -da: (magac, dhedig, keli) meel cidhiidhi ah oo dhudhuub ah. Dh: cidhiidhi.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof yar oo laayaan ah.

2

laqan -ka: (magac, lab, keli) neef yar oo da'diisa ka waynaada. Dh: dhaylo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) waxar aan ka weynaan jiqidda ri'da dhashay. Waxa lanoo qalay minjilix dhaylo ah. Dh: aalo.

2

minjilix-da: (magac, dhedig, keli) caag jilicsan oo sida naaska ah oo afka kaga xidhan masaasadda caanaha lagu siiyo carruurta oo ay nuugaan. Minjilixa ilmaha afka u geli ha aamusee. Dh: cinjir, kaddaabad, mujuruc.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) kurus dhaylo ah oo nirgaha yaryar ka taagma. Walange laguma laqanyoodo. Dh: walango.

waa la naqliyay ✓

1

cf: leg; dhaylo

2

de: brisket (cut of breast meat from cattle)

3

hm: 3

4

lx: dhay

5

pd: (-ga)

6

ps: n-m-col

7

key: dhay_3

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Arrin fududaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Arrin fududaysasho. m.f.dh, dhayalsasho.

waa la naqliyay ✓

v. take lightly ~ as a joke; not consider something very important

waa la naqliyay ✓

(fal) fudaydso oo wax fudud ah u qaado. Dh: fudaydso.

waa la naqliyay ✓

1

de: take lightly ~ as a joke; not consider s.t. very important

2

lx: dhayalso

3

pd: (dhayalsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: dhayalso

waa la naqliyay ✓

inch. v. become tender (of meat)

waa la naqliyay ✓

1

de: become tender (of meat)

2

lx: dhayloob

3

pd: (dhayloobay)

4

ps: v1=inch

5

key: dhayloob

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhalaalo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (maac, dhedig, keli) dhaxan aad u qabaw oon dabayl lahayn oo subaxa hore dhacda. Dhalalada dugsi ka fadhiiso. Dh: gabadano, dhaxan.

2

dhalalo -da: (maac, dhedig, keli) xanuun ilkaha laga dareemo kolka wax aad u qabaw la cabbo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dheeli.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] complete, perfect, irreproachable

waa la naqliyay ✓

1

de: complete, perfect, irreproachable

2

lx: dhaylan

3

ps: adj-der

4

key: dhaylan

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaylid-da)

2

Qof dhallinyaro ah, hawl ama wax kale ku dilid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhayl².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala dhantaalid. Faataxo dhamaantiin umara inan Illaah dhaylin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhayli.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waraabaha baruurta cunay xaarkiisa. Dabadana adkee dhaylin baad diru lahay deene.

waa la naqliyay ✓

1

(Daya-da)

2

Dawaco; dawo (ama deyo).

waa la naqliyay ✓

1

dayo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Caleenta quraca, siiba intay weli qoyantahay. 2. la-mid: dawaco.

2

dayo²: f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn. m.f.dh, dayasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. jackal

2

dayo pron., det, pl. our [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan duurjoog ah oo dhogor cawlan leh eydana u eg. Naa dayo, dayo caliyeey dabkaa ba'. Dh: dacawo, dawaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Dha-sha)

2

Yaryarka dhasha; dhallaan; ubad; carruur; ilmo.

waa la naqliyay ✓

1

dhal¹: m.l (-lal/-llal, m.l) 1. Ubad yaryar oo nafley; dhallaan; carruur; ilmo. 2. Firfir yaryar oo subag ah oo ay yeeshaan caano la lulayo.

2

dhal²: f.g/mg1 (-alay, -ashay) 1. (f.g) Nafley rimman ubad dihasho. 2. (f.g) Geed miro iyo wixi lamida yeelasho. 3. (f.g) Caano la lulay subag yeelasho. 4. (f.mg) Ilmo if imaan. Tusaale: “Wiil baa dhashay”.

waa la naqliyay ✓

1

dhal¹: m.l (-lal/-llal, m.l) 1. Ubad yaryar oo nafley; dhallaan; carruur; ilmo. 2. Firfir yaryar oo subag ah oo ay yeeshaan caano la lulayo.

2

dhal²: f.g/mg1 (-alay, -ashay) 1. (f.g) Nafley rimman ubad dihasho. 2. (f.g) Geed miro iyo wixi lamida yeelasho. 3. (f.g) Caano la lulay subag yeelasho. 4. (f.mg) Ilmo if imaan. Tusaale: Wiil baa dhashay. m.f.dh, dhalid.

waa la naqliyay ✓

1

v. beget, bear, father (a child), give birth to, lay eggs; create, cause

2

dhal vl. n. giving birth; delivery (of a child)

3

dhal [feminine] n., [collective] offspring, children; descendants

waa la naqliyay ✓

1

-ay /dhashay: (v) l.bear (beer); yield fruit or babies; produce; deliver: Ex: dhirta cambaha ee sanad walha dhasha; the mango trees that bearfurit[mangoes] every year. 2. dhal -dhasha: (n) baby (bey-bi) Ex: dhal libaax; lion baby.

2

dhasha: (n) offspring (oof-ispiring); descendants (di-sen-dantis); children (jiil-dareen) ~ fir, waraso, durriyad. dhal leh: (adj) small (ismool); little; tiny (tayni). Ex. wiil dhal leh; Little boy

3

dhal: -ay / dhashay: (v) give birth to; deliver (diliver); bear (beer). Ex: saakay wiil dhashay; She delivered a baby boy this morning

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lab iyo dhedig isku tega oo ilmo yar ha ka abuurmo.

2

dhal-sha: (magacwadareed) carruurta yaryar.

waa la naqliyay ✓

ولادة

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhay-da), a) Caano cusub oo aan weli suusucin; caanaha markaas la lisay; kasoofeen. b) (Dhay-da, Dhay-ga) Geed yar oo aan lug iyo laamo midna lahayn; wuxuu lee yahay caleemo waaweyn oo balballaaran oo hilib leh oo iyagoo xiddig la moodo dhulka ku barraaqa.

2

2. (Dhay-ga) Legga xoolaha qaarki.

waa la naqliyay ✓

1

dhay¹: m.l 1. Lega xoolaha oo la kala baray barkii. 2. Dh. ah: meel bannaan oo aan geedo lahayn. 3. Dh. ah: meel biyo qabatin leh oo beerashada ku wanaagsan. 4. la-mid: dhayid.

2

dhay²: m.dh 1. Dh. ah: caano markaa la lisay oo aan weli suusacin. 2. Dh. ah: badar saafi ah oo sabuulkii laga sukulay. la-mid: dhaay.

3

dhay³: m.l/dh Geed nagaar yar, laammo aan lahayn oo caleemo balballaaran oo xooluhu cunaan leh.

4

dhay⁴: f.g1 (-yay, -yday; -yi) 1. Nafley cadho qabto daweyn. 2. Boog iyo wixi lamida daawo marin.

waa la naqliyay ✓

1

dhay¹: m.dh 1. Dh. ah: caano markaa la lisay oo aan weli suusacin. 2. Dh. ah: badar saafi ah oo sabuulkii laga sukulay. la-mid: dhaay.

2

dhay²: f.g1 (-yay, -yday; -yi) 1. Nafley cadho qabto daweyn. 2. Boog iyo wixi lamida daawo marin. m.f.dh, dhayid.

waa la naqliyay ✓

1

v. anoint, rub salve ~ ointment (on); grease up, oil

2

dhay [feminine] n., (mass n.): fresh milk

3

dhay m. n., [collective] brisket

4

dhay [feminine] n./m, [collective] small stemless plant species, with thick broad leaves

5

dhay [feminine] n. eye; eyes

waa la naqliyay ✓

-ey / day: (v) 1. apply oil, ointment, or a similar substance to; anoint (a-noynt); lubricate (luub-rikeeyt). 2. -dhay -da: (n) fresh milk ~ dhaay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dawee oo nabar wixii uu ku bogsan lahaa u samee. Nabarka dhay.

2

dhay-da: (magac, dhedig, keli) caano markaa uun la soo lisay welina aan is beddelin oo aan dhanaan yeelan. Kaalay ila dhan dhayda caanaha. Dh: lis. Li: dhanaan, karuur.

3

dhay -ga: (magac, lab, keli) geed buruq aasan iyo caleen aad u balaadhan leh oo isag oo xiddig u eg dhulka ku barraahsada.

waa la naqliyay ✓

Gal dayax

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

hayl: m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

2

hąyl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Summad xoolaha loo yeelo iyadoo dhegta in yar hoos loo jeexayo. 2. Mirraaq yar oo maro dacalkeeda laga jeexay. la-mid: haylaan².

3

hąyl²: f.g1 (-ylay, -yshay) 1. Neef summad hayl ah u yeelid. 2. Wax si dherer ah u dillaacin. la-mid: haylaamee, haylyaamee.

waa la naqliyay ✓

m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cardamom

2

hayl [feminine] n. mark cut into the ear of an animal for identification

3

hayl v. make a branding cut on cattle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cardamom (kaardhamen) ~ heyl, heel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah geed xawaashka dumarku dheriga ku daraan. Waa midho iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo laga ganacsado. Waa midho udgoon oo shaaha iyo cuntadaba lagu darsado. Dh: heyl.

2

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) sumad xoolaha loo yeelo oo ah jeex dhegta ka laallaada ama meel kale oo jidhka noolaha ah. Nirigtani dhegta hay! bay ku leedahay.

3

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) maro hun ah ama inta ka laalaadda. Dh: qayd, baal, cad, shadfad.

waa la naqliyay ✓

1

de: our [exclusive]

2

lx: -hayo

3

ps: pro-det-1pl

4

xe: our father

5

xv: =-kayaga

6

key: -hayo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ehel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dadka qaraabada ah; gacal iyo xigaal. Dh: ehelo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar habeenkii la tunto oo inta labo qori oo dab ah la isku dhufto, dhimbiilaha ka duula, lagu gubo qofka kaa soo horjeeda. Dh: dabkure.

2

caylo -da: (magac, dhedig, keli) eeg caylagolyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caddayn kaa badbaadisa denbi lagugu qaadi lahaa. Dallo malaha aakhiro haddaan loo kitaab deyine.

waa la naqliyay ✓

name-f state, government

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo hannaan quruxsan oo haybad leh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maamul u taliya qaran meel deggan; hoggaan wada ummad dhan. Amar dawlo addeec. Dh: xukumad, dawlad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Roob da'a xilliga guga ah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) habeen dayaxu la fariisto dirirka.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayma-da)

2

Dhugasho, eegmo, fiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jeedinta indhaha wax xaggooda loo jeediyo.

waa la naqliyay ✓