dhashuun

m.l (-uumo, m.dh) la-mid: aashuun.

m.l (-uumo, m.dh) la-mid: aashuun.

-ka: (magac, lab, keli) weel biyaha lagu shubto oo ka samaysan dhoobo. Dh: jalxad.

(Aashuun-ka)

Weel biyaha lagu shubto oo laga sameeyey dhoobo; malbo; jalxad; shaanbi; ballaas.

m.l (-uummo/-uunno, m.dh) Weel tebedda u eg, dhoobo ka samaysan oo biyaha lagu shubto. la-mid: ashuun.

m.l (-uummo/-uunno, m.dh) Weel tebedda u eg, dhoobo ka samaysan oo biyaha lagu shubto. la-mid: ashuun.

m. n. water-jar made of clay; jug

-ka: (n) a large, often rounded, water vessel of earthenware ~ ashuun, jalxad

-ta: (magac, dhedig, keli) weel weyn oo dhoobo laga sameeyo oo biyaha lagu shubto. Dh: ashuun, jalxad, malbo, shaanbi, ballaas, mardabaan.

bw: sp: ashuun ~ ashun

de: water-jar made of clay; jug

lx: aashuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: jalxad

key: aashuun

-ta: (magac, dhedig, keli) dhakada inta foodda soo xigta oo ilmaha yar dhaqdhaqaaqda.

m.l (-rro, m.dh) (juqraafi) Xarriiqyo harayn oo gaagaaban oo khariidadda lagu dul sawiro si loo muujiyo farqiga u dhexeeya tiirada dhulka. Haddii tiiradu ay taagantahay xarriiqyadu waa dhumuc weynyihiin waana isku dhawyihiin; haddiise tiiradu ay sahlantahay, xarriiqyadu waa dhuudhuubanyihiin waana kala durugsanyihiin.

m.l (-rro, m.dh) (juqraafi) Xarriiqyo harayn oo gaagaaban oo khariidadda lagu dul sawiro si loo muujiyo farqiga u dhexeeya tiirada dhulka. Haddii tiiradu ay taagantahay xarriiqyadu waa dhumuc weynyihiin waana isku dhawyihiin; haddiise tiiradu ay sahlantahay, xarriiqyadu waa dhuudhuubanyihiin waana kala durugsanyihiin.

Hachures

dhashiin¹: m.l la-mid: dhaniin¹.

dhashiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay) la-mid: dhaniin².

khashuuc¹: m.l Dareen beernugeyl diimeed leh oo qof ka muuqda. la-mid: khushuuc¹.

khashuuc²: f.mg1 (-cay, -cday) 1. Dareen beernugeyl diimeed leh muujin. 2. U k.: wax ka raalli noqosho ama la dhicid. la-mid: khushuuc².

khashuuc¹: m.l Dareen beernugeyl diimeed leh oo qof ka muuqda. la-mid: khushuuc.

khashuuc²: f.mg1 (-cay, -cday) 1. Dareen beernugeyl diimeed leh muujin. 2. U k.: wax ka raalli noqosho ama la dhicid. m.f.dh, khashuucid. la-mid: khushuuc.

(Dhashuumid-da)

Dhashuun yeelasho.

m.f.dh eeg dhashuun². la-mid: dhashuun¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) dhashuun samayn; heemid oo meel kasoo bixid. Nabarku hadduu dhashuun sameeyo dhakhtar teg.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax khashuuc hayo ahaansho. la-mid: khushuucsan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax khashuuc hayo ahaansho. m.f.dh, khashuucsanaan. la-mid: khushuucsan.

der. [adjective] sad, discontented

-aa: (adj) filled with spiritual emotion; inspired

de: sad, discontented

lx: khashuucsan

pd: (khashuucsanaa)

ps: adj-der

key: khashuucsan

(eraycodeed) lagu tusmeeyo sanqadh ka baxda wax si awood leh meel loogu dhufto sida. dhagaxa oo kale.

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

m. n., [abstract] life

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

Tubo

Pipe

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

shuun¹: m.l.u Timo ka soo baxa gumaarka dadka; bisqin; bisqan.

shuun²: m.dh Boqorradda shinnida.

shuun¹: m.l.u Timo ka soo baxa gumaarka dadka; bisqin; bisqan.

shuun²: m.dh Boqorradda shinnida.

pr. n., [feminine] Shune

m. n., (mass n.): pubic hair

name-fhigh caste. Cf: Gobaad, Gobey, Samaale

-ka: (n) 1. pubic hair; pubic (piyuu-bik); used ;n southern Somalia ~ bisqin, shiciran. 2. in northern Somalia, where it is used to name girls, it is offensive to use the word [shuun] to refer to pubic hair;

magac loo baxsho gabadh qaali ah oo boqorad lagu tilmaamay.

(fal) sharaf; xurmee; sare u qaad.

shuun -ka: (magac, lab, keli) ruuxa u wehelyeel ah carooska ee garab jooga. Shuun adaa ii noqon caawa. Dh: minxiisad.

shuun -ta: (magac, dhedig, keli) boqoradda shinnida.

shuun -ta: (magac, dhedig, keli) timaha cawrada dadka ka soo baxda marka ay qaangaaraan. Dh: bisqin, nabas, shicirad.

-ta: (magac, dhedig, keli) god ama meel kale oo hoos u dheer oo halis ah. Dh: dalluun.

-da: (magac, dhedig, keli) halka ilmuhu soo maro kolka uu dhalanayo. Dh: gawr, sabiil, minni.

(Dhasha-da)

Xubinta ilmaha dhalana hayaa ka soo baxaan; dhashi; dhali.

m.dh (-ooyin, m.l) Sabiisha inteeda muuqata.

f. n. vagina, vulva

dhashada: (n) female animal's genital organ; vagina (va- jeeyna); cunt (kant) ~ sabiil

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhashi.

de: vagina, vulva usually of an animal

lx: dhasho

pd: (/da)

ps: n6-f

key: dhasho

-ta: (magac, dhedig, keli) xubinta ay nooluhu ka saxaroodaan. Dhallaan dheeshaada bartay, dhusun tuu farta kaa gashaa. Dh: futo, kuunto.

(Hamuun-ta)

Gaajada aroortii lala soo tooso oo quraacda ka horraysa.

hamuun¹: m.dh Rabitaan saa'id ah oo cunto loo qabo aroortii.

hamuun²: f.g1 (-uumay, uuntay; -uumi). 1. Wax aad u rabid. 2. Cunto aad u rabid.

f. n. hunger as a result of fasting ~ going without breakfast

-ta: (n) hunger from missed breakfast

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajada aroornimada lala soo tooso. Dh: kamiin.

hamuun-ta: (magac, dhedig, kali) xaraarada buuriga, sigaarka iyo wixii la mid ah. Dh: baahi, xiiso.

cf: safrad

de: hunger as a result of fasting ~ going without breakfast

lx: hamuun

pd: (-ta)

ps: n-f

key: hamuun

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku niyadsamaanta mustaqbalka; wanaag iyo rajo la fisho. Dh: rajo.

(Cashuur-ta)

Canshuur.

cashuur¹: m.l la-mid: canshuur¹.

cashuur²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: canshuur².

m.l la-mid: canshuur¹.

v. tax

cashuur [feminine] n. tax, duty

nickname; name-m tax, customs duty

-ta: (n) tax (taakis); duty (dhuuti), customs (kas-tamis) ~ canshuur

cashuur -ay / tay: (v) place a tax on income, property, or goods ~ canshuur

(fal) ka qaad lacag ama xoolo ku waajibay oo ay dawladdu dadkeega iyo hantidooda saartay. Dh: canshuur.

cashuur -ta: (magac, dhedig, keli) lacagta ay dawladdu ka qaaddo hantida dadweynaha ee qaranka lagu maamulo. Dh: canshuur.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

m.dh God hoos u dheer oo dhuuban.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos u qodan oo aad u dheer. Dalluun waa lagu dhacaa, dekano waa lagu dhintaa.

m.l/dh la-mid: tastuur.

m. n. order, regulation; constitution

- ka: (n) constitution (konisti-tuuu-shin)-, law (Zoo); regulation (rege-leey-shen) rule (ruul) ~ axdi, distuur, qaanuun, sharci

-ka: (magac, lab, keli) xeer guud oo dal leeyahay oo ka kooban qodobbo qeexaya mabaadi'da dalkaasi ku dhisan yahay iyo hannaanka uu ku soconayo. Dh: tastuur, dasduur.

a: tastuur

bw: Arabic

de: order, regulation; constitution

lx: dastuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dastuur

-ka: (magac, lab, keli) waxa la siiyo qof gef laga galay. Dh: xaal.

(Dhadhan-ka)

Garasho la dareemo kolka carrabka meel kamid ah iyo ay istaabtaan wax kale oo calyadu dhaqaajin karto, oo macaan ama dhanaan ama xaraar, kd., midkood leh.

dhadhan¹: m.l 1. Dareenka carrabku gudbiyo marka uu cunto, cabbitaan iyo wixi lamida la kulmo. 2. Macaan. la-mid: dhadhen¹, dhandhan¹, dhandhen¹, dhedhen¹.

dhadhan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) 1. Wax dhadhankooda carrabka ku garasho. 2. Cunto, cabbid iyo wixi lamida macaankooda dareemid. la-mid: dhadhen², dhandhan², dhandhen², dhedhen².

m.l 1. Dareenka carrabku gudbiyo marka uu cunto, cabbitaan iyo wixi lamida la kulmo. 2. Macaan. la-mid: dhadhen, dhandhan, dhedhen.

m. n. taste, flavor

-ka:: (n) taste (teeysf); flavor (faleey-ver); aftertaste (after-teeyst) ~ dhadhamo