dhaqitaan

(Dhaqtan-ka)

Tartan.

dhaqtan¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Tartanka meel la dhaqaysanayo lagu tartamo. 2. la-mid: dhaqtamid. la-mid: dhugtan¹.

dhaqtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dhaqaysi ku tartamid. la-mid: dhugtan².

v. compete, have a competition with each other

de: compete, have a competition with each other

lx: dhaqtan

pd: (dhaqtamay)

ps: v1=recip

key: dhaqtan

-ka: (magac, lab, keli) carar iyo didmo ku jirid.

baqitaan-ka: (magac, lab, keli) dareemidda baqis ama cabsi.

-ka: (magac, lab, keli) dugaag, ugaadha ama wax kale, dabin u dhigis. Dabitaanka ugaadhay ku noolyihiin danyarta reerku.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) i isku qabad. Dabitaan la'aantii waxba kuma shiishi karo. dabitaan-ka: (magac, lab, keli) neef la dabrayo, aayar u xidhid

dabitaan-ka: (magac, lab, keli) gaadhi aan keligii socon karin, ku kale ku xidhiidhin.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) tidcidda timaha iyo soohitaankooga. Dabitaanka timaha luulaa aad u taqaanna.

-ka: (magac, lab, keli) dhufasho wax ku qaadasho; degdeg ula booditaan.

-ka: (magac, lab, keli) sidii hore ka sii liidasho; ka sii xumaansho.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) (ku ~) labo tiro isu geyn.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) wax ku kordhin oo ku biirin.

m.f.dh eeg dhaqan³. la-mid: dhaqnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid dhaqaale qaba ahaan. Dh: dhaqnaansho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faqid.

-ka: (magac, lab, keli) quudinta carruurta aan weli dareere ma ahee wax kale quudan. Habitaan baa ilmaha wax lagu siiyaa. Dh: habid.

habitaan-ka: (magac, lab, keli) haan iyo wax la mid ah, biyo ama dareere kale sii deyn. Dh: heemitaan.

-ka: (magac, lab, keli) hoggaaminta qof indha la'. Dh: hoggaamin.

-ka: (magac, lab, keli) hadhitaanka, wax kale oo tiro leh laga soo hadho. Dh: hadhniin.

haritaan -ka: (magac, lab, keli) xaadhitaan ama fiiqitaanka meel qushaash iyo uskag leh. Dh: xaaqitaan, xaadhitaan, fiiqid, fiiqitaan.

haritaan-ka: (magac, lab, keli) cid socdaalaysay, ka hadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hasid.

-ka: (magac, lab, keli) nuugitaanka dareere meel ku jira.

-ka: (magac, lab, keli) xaqii uu lahaa siin; magdhaw siin. Dh: xaqis.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, u yeedhid ama codsi u jeedin.

-ka: (magic, lab, keli) daafniin ku dhicis. Daafitaan baan uga cabsi carruurta la isku daray.

-ka: (magac, lab, keli) daaqadaha iyo albaabada maryo qurux ahaan ku sii deyn. Daahitaanka ka hor guriga kashkaash.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) dabaylaraacitaanka geela. Daahitaan buu libaaxu geela ku laayey.

daahitaan -ka: (magac, lab, keli) ka dabamarid goortii la rabay inuu yimaaddo ama uu wax dhaco. Dh: habsaamitaan, raagitaan.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) albaabada iyo daaqadaha maryo quruxi ahaan ku sii deyn.

-ka: (magac, lab, keli) tacbaannimo iyo tabaryari ay keento hawl la qabtay.

-ka: (magac, lab, keli) daaridda dab, nal iyo wixii la mid ah ama hurintiisa. Daaritaanka dabka iyo dabayshii ayaa kulmay.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) cid kale, hadal ama ficil uu ka xanaaqo u gaysasho oo faragelin. Daaritaanka dadka iska ilaali. Dh: maagitaan, daandaansi.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) caano la lulayo, in yar ka dhiijin si loo hubiyo inay baxeen.

-ka: (magac, lab, keli) nabar hore u bukey oo aan weli bogsan waxyeellayn. Dh: xanuujin.

m.l la-mid: dhicid.

-ka: (n) 1. the act of falling (fooling). 2. the act of expiring; expiration (ekis-pareey-shin). 3. the act of declining or failing; declination (deka-leneey-shin) ~ dhicid, see [eeg] dhac

m.l la-mid: dhihid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhihid.

m.l Yareynta wax intay ahaayeen in yar laga qaado. la-mid: dhimid.

vl. n. act of cutting back ~ injuring

-ka:: (n) the act of decreasing (dikriising)', reducing (ri-dhuusing) ~ dhismis

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhimid.

de: act of cutting back ~ injuring

lx: dhimitaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: dhimitaan

-ka: (magac, lab, keli) aqal, deyr ama wax kale, taagitaan.

-ka: (magac, lab, keli) waxyaabo kala duwan isku qasid oo isku daritaan. Dh: walaaqitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wada gaadhsiin, saaqidda lafteeda. Dh: saaqniin.

-ka: (magac, lab, keli) shax ciyaaritaan; dheelitaan; shaxniin.

-ka: (magac, lab, keli) nadiifin ilmaga leen ilmo ka daatay la nadiifyo.

xaaqitaan -ka: (magac, lab, keli) haritaan qashin meel laga haro. Dh: fiiqitaan, xaadhitaan.

xaaqitaan -ka: (magac, lab, keli) xasuuqitaan oo aad u layn. Dh: gumaaditaan, xasuuqitaan.

-ka: (magac, lab, keli) dahaadh u samayn. Alaabtani dahaaritaan ayey u baahan tahay. Dh: dahaadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) sida carruurta hadalbaradka ah u hadlid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhqid.

-ka: (magac, lab, keli) fulin oo sidii uu ahaa u hirgelin. Wax lagu heshiiyay dabiqitaanka sharciga Eebbe.

-ka: (magac, lab, keli) ciyitaanka fardaha.

Wax la dhaqdhaqay ah; mayran; qasaalan; xalan.

der. [adjective] washed, rinsed out

de: washed, rinsed out

lx: dhaqdhaqan

ps: adj-der

key: dhaqdhaqan

-ka: (n) departure (di-paarjar)-, departing (di-paarting)-, travelling or leaving (liiving) ~ dhoofid, bixitaan, dhoofniin

-ka: (magac, lab, keli) cid kale ku dirqin waxaanay raalli ka ahayn. Khasbitaanka iyo amarkutaaglaynta agaasimaha ayuu shaqaaluhu ka daalay.

-ka: (magac, lab, keli) shawridda lafteeda.

-ka: (magac, lab, keli) soo yaraasho shiiqniin.

-ka: (magac, lab, keli) dab ku dhicid oo siniinitaan; shuuqniin.

shuuqitaan-ka: (magac, lab, keli) si aan qeexnayn u ci'yid; shuuqniin.

1. La dhaqaaleeyey; nolol fiican ku nool; ladan.

2. La mayray; mayran; xalan, qasaalan.

3. (Dhaqan-ka) Hab ama hidde lagu dhaqmo oo lagu nool yaahay oo facba faca ka horreeya ka dhaxlo; ilbax; galtibbax.

dhaqan¹: m.l 1. Isu geynta nolosha maaddiga, ruuxiga, iyo bulsho ee ummadi leedahay, soona maray isbeddello taariikheed. 2. Asluub.

dhaqan²: m.l (-nno, m.dh) (bul.) Mid ka kooban fikrado, caadooyin, fan, farshaxan ay sameeysteen ama ay wadaagaan mujtamaca gaar ah.

dhaqan³: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Nijaaso, wasakh iyo wixi lamida mayrmid. 2. Wax midab leh fasakhmid. 3. Haweeney gurigeeda si wanaagsan u maamulid. 4. Ku dh.: qalab, sharci iyo wixi lamida adeegsasho. 5. Ku dh.: guri iyo wixi lamida ku noolaan.

dhaqan⁴: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Dhar iyo wixi lamida wax la meyray ahaansho. 2. Nafley wax ladan ahaansho. 3. Ku dh.: wax meel ku nool ahaansho.

dhaqan¹: m.l 1. Isu geynta nolosha maaddiga, ruuxiga, iyo bulsho ee ummadi leedahay, soona maray isbeddello taariikheed. 2. Asluub.

dhaqan²: m.l (-nno, m.dh) (bul.) Mid ka kooban fikrado, caadooyin, fan, farshaxan ay sameeysteen ama ay wadaagaan mujtamaca gaar ah.

dhaqan³: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Nijaaso, wasakh iyo wixi lamida mayrmid. 2. Wax midab leh fasakhmid. 3. Haweeney gurigeeda si wanaagsan u maamulid. 4. Ku dh.: qalab, sharci iyo wixi lamida adeegsasho. 5. Ku dh.: guri iyo wixi lamida ku noolaan. m.f.dh, dhaqnaan.

dhaqan⁴: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Dhar iyo wixi lamida wax la meyray ahaansho. 2. Nafley wax ladan ahaansho. 3. Ku dh.: wax meel ku nool ahaansho.

inch. v. be well cared for

dhaqan [derived] [adjective] cared for, tended; living, residing

dhaqan: v. act, behave; function

dhaqan m. n. conduct, behavior, culture, tradition, custom, way of life

-ka: (n) culture (kal-jar); heritage (hera-teeyj); custom (kas-tem); tradition (tara-di-shiri); folklore (fok-loor); legacy (lagasi); anthropology (an-thara-poolaji) ~ hidde, caado

dhaqan -ka: (n) manners (maanaris); behavior (bi-heeyv-yer); character (kar-ak-ter) ~ dabeecad. Ex: dhaqankaaga uma bogin; I don 't like your behavior

dhaqan -dhaqnaa / dhaqnayd: (adj) washed (wooshidh)

Tradizione

Tradition

(tilmaame) mid daryeel iyo xanaano hela; nool oo dhuuni iyo dheef hela.

dhaqan: (tilmaame) maydhan oo nadiif ah. Saxni dhaqan cuntada ku rido. Dh: qasaalan, maydhan.

dhaqan -ka: (magac, lab, keli) hab nololeed ay leedahay bulsho meel taalla oo ay ku salayso nolosheeda.

ثقافة

(Dhacaan-ka)

Biyabbiyood layiig ah ama jilicsan oo oogada nafleyda (sankunneefle, dhir) ku jira, badanaana meelihii wax ka gaaraan ka yimaada: (ama dheecaan).

dhacaan¹: m.l (-aamo, m.dh) Hoore layiig ah oo ka yimaada nabar ama dhaawac gaaray oogada noole. la-mid: dheecaan¹.

dhacaan²: m.l (baayoloji) Hab hawleed uu qanjir dhiigga ama dhacaanka soohyada wax kala soo baxo oo kaddib u beddel kiimikaad ku sameeyo si uu u soo saaro walax lagu isticmaali karo jirka dheexdiisa ama dibedda looga saarayo.

dhacaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Oogada noole nabar ama dhaawac gaaray awgeed hoore layiig ah ka imaansho. la-mid: dheecaan².

dhacaan¹: m.l (-aamo, m.dh) Hoore layiig ah oo ka yimaada nabar ama dhaawac gaaray oogada noole. la-mid: dheecaan.

dhacaan²: m.l (baay.) Hab hawleed uu qanjir dhiigga ama dhacaanka soohyada wax kala soo baxo oo kaddib u beddel kiimikaad ku sameeyo si uu u soo saaro walax lagu isticmaali karo jirka dheexdiisa ama dibedda looga saarayo.

dhacaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Oogada noole nabar ama dhaawac gaaray awgeed hoore layiig ah ka imaansho. m.f.dh, dhacaamid. la-mid: dheecaan.

m. n., [collective] liquid, fluid, moisture; sap; serum

dhacaan v. secrete sap, enzyme, fluid ~ pus (of a plant, wound, etc.)

-ka: (n) secretion (si-kirii-shiri); sap (saap); fluid (fulu-widh) ~ dheecaan

dhacaan:- dhacaamay / dhacaantay: (v) secrete (se-kiriit); sap (saap); exude (eg-zuudh)

1. Dhadhanka cusbada leh.

2. (Dhanaan-ka) Dhadhanka cusbada.

dhanaan¹: m.l Dhadhan aan macaanayn, kharaarayn, carrabku uusan jeclaysan oo laga helo cusbada, liinta iyo wixi lamida.

dhanaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax dhadhan cusbo leh noqosho.

dhanaan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhadhan cusbo yeelasho.

m.l Dhadhan aan macaanayn, kharaarayn, carrabku uusan jeclaysan oo laga helo cusbada, liinta iyo wixi lamida.

m. n., [abstract] (adj.): tartness, acrid ~ salty flavor; tart, sour, salty

-ka: (n) 1. sour (saawar) taste; salty taste ~ mayac. Ex: caano dhanaan ah: sour milk. 2. (adj) salty (soolti); something containing, or seasoned with salt. 3. tasting like lemons

-ka: (magac, lab, keli) dhadhanka cusbadu ama ciirtu leedahay oo kale. Dhanaan baan la cabbi kari waayey caanihii.

de: tartness, acrid ~ salty flavor; [atr.] tart, sour, salty

lx: dhanaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-abs

key: dhanaan

مَرَارَةَ، عُفُوصِةَ، حَرْوَةَ

(Dhaqaaq-a)

In yar meel ka tegid; nuuxsi yar; socod bilaw; durkid.

dhaqaaq¹: m.l Bilaabidda wax taagani ay socod bilaabaan. la-mid: dhaqaaqid.

dhaqaaq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Wax taagnaa socod bilaabid. 2. Subag, xayr iyo wixi lamida dhalaalid. 3. Ku d.: Hawl iyo wixi lamida wax ka qabashadeeda bilaabid.

dhaqaaq¹: m.l Bilaabidda wax taagani ay socod bilaabaan.

dhaqaaq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Wax taagnaa socod bilaabid. 2. Subag, xayr iyo wixi lamida dhalaalid. 3. Ku d.: Hawl iyo wixi lamida wax ka qabashadeeda bilaabid. m.f.dh, dhaqaaqid.

v. move (off), shift, start to move, proceed, stir

dhaqaaq vl. n. movement, shift

-ay / day: (v) move (muuv) ~ socod. Ex: daaqadda ka dhaqaaq; moved away from the window. —ku dhaqaaq -ay / day: (v) pursue (peer-suu); take action; carry on to gain or accomplish

(fal) ka soco halka aad joogto. Haddaad taagantahayna soo dhaqaaq haddaad fadhidana soo kac. Dh: soco.

dhaqaaq-a: (magac, lab, keli) halkaad joogtid ka socosho oo dhan kale u kicid; socod samayn. Daal dartii baan dhaqaaqna kari weynay.

(Dharaan-ka)

Dhar aan cusbayn ama aan qaali ahayn oo la xirto marka hawlaha gacanta qaarkood la qabanayo; dharka intiisa lagu adeegto.

m.dh la-mid: dhowaan (2).

n. phr., time (adv.): closeness; recently

(adv) 1. recently (rii- santli); lately (leeytli); not long ago ~ dhowaan. 2. dhawaan -ta: (n) closeness (kalaws-nes); proximity (porok-sim-iti) ~ dhowaanta

(tilmaame) mudo aan fogayn. Anigu dhawaan baan jaamacad ka baxay.

a: dhowaan

de: closeness; recently

lx: dhawaan

ps: np-time / adv

key: dhawaan

-ka: (magac, lab, keli) geed la dulsaaro saan oo geela milixda loogu dhigo ama qabaalka adhiga carrada lagu siiyo.

m.dh la-mid: jidhaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) bohol af ballaadhan oo biyaqabatin ah oo daadku qodo oo xooluhu ka cabbaan. Dhijaanta lo'da ka waraabi. Dh: jidhaan. Wa: dhijaamo.

(Dhitayn-ta)

Dhito ka dhigid; kaydin; dhigid.

m.f.dh eeg dhitee. la-mid: dhitays.

-ta: (magac, dhedig, keli) subag kolba inta malintii ay ciirtu dhasho meel ku kaydin. Dh: kaydin.

dhitayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax fudfud ah kolba dhito ridid ama meel dhigid.