Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhana-da)

2

1. Biyaha dhanaan oo fariista ama kor qulqula dhul ciiddiisu cusbo u badan tahay.

3

2. Dhulka jaadkaas ah laftiisa; jaan.

4

3. Cusbo; (ama dhane).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Biyo aad u dhanaan. 2. Dhul cusboole ah. la-mid: dhane.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): bitter water; salt

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: bitter water; salt

2

lx: dhano

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhano

waa la naqliyay ✓

1

(Dhanya-da)

2

Wax la dhamo guud ahaan; dhamitaan; cabbitaan; dhamis.

waa la naqliyay ✓

m.dh Sharaab.

waa la naqliyay ✓

vl. n. beverage, drink; drinking

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxa la dhamo oo dhan. Dh: dhamitaan, dhanniin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhan (3)

2

de: beverage, drink; drinking

3

lx: dhanyo

4

pd: (/da)

5

ps: vn-f

6

key: dhanyo

waa la naqliyay ✓

1

(Dana-da)

2

1. Caanaha la lula hayo xoogaa kamid ah oo intaan caanaha subagga laga bixin, qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo; waxaa la qabaa in dad ku sancan yahay oo haddii danada la siiyo, haantu subag badan dhalayso.

3

2. Caano yar oo geel oo caanaha la lula hayo lagu daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha la lulayo xoogaa ka mid ah oo intaan caanaha subagga la gala bixin qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo. Waxa la aamminsanyahay in dadka qaar u sancan yahay haddii danada la siiyo ay haantu subag badan bixin doonto. Faarax dano ayaa loo shubay. Dh: sankuriix.

2

dano -da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo lagu dhanaaniyo kuwa dhayda ah. Dano caanaha ku dar.

3

dano -da: (magac, dhedig, keli) geed u eg cinka kase waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

2

lx: dano

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-mass

5

key: dano

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan wax ka maqnayn; idil.

2

2. (Dhan-ka) Dhinac; gees; xag; barbar; doc.

waa la naqliyay ✓

1

dhan¹: m.l 1. Dhinac, gees. 2. Erey lagu isticmaalo ereyada lammane ah oo cabbidda micneeya. Tusaale: “Caana dh.”.

2

dhan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Caano cabbid.

3

dhan³: f.mg4 (-ammaa, -ammayd) Wax aan wax ka dhinnayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhan¹: m.l 1. Dhinac, gees. 2. Erey lagu isticmaalo ereyada lammane ah oo cabbidda micneeya. Tusaale: Caana dhan.

2

dhan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Caano cabbid. m.f.dh, dhamid.

3

dhan³: f.mg4 (-ammaa, -ammayd) Wax aan wax ka dhinnayn ahaansho. m.f.dh, dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

num., [adjective] all, entire, whole, complete

2

dhan m. n., loc. side; direction, way; portion, part

3

dhan v. drink (milk)

waa la naqliyay ✓

1

(adj) 1. all (oo/); whole (hool); entire (en-taayer) ~ dhammaan. Ex: waddanka oo dhan: the whole country. 2. dhan -ka:(n) direction. Ex: dhankee u socotaa? In which direction are you going?

2

dhan -dhamay / dhantay: (v) drink milk. Ex. caanuu dhamay; he drank milk

waa la naqliyay ✓

1

Completo

2

Complete

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano afka ku shubo oo liq. Caano dhay ah dhan. Dh: cab.

2

dhan: (ereycodeed) lagu cabbiro jabaqda birta.

3

dhan -ka: (magac, lab, keli) dhinac ama barbar. Dhanka aad iga xigtaa la iiga soo dhacay. Dh: gees.

waa la naqliyay ✓

1

(Hana-da)

2

1. Cudur ku dhaca haragga madaxa oo timuhu la hoolmaan.

3

2. Booli: Xaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

hano¹: m.dh 1. Finan madaxa ka soo baxa oo timaha hoolhoola. 2. Booli; xaaraan.

2

hano²: f.g3 (-ntay, -natay) 1. Wax mas'uuliyaddooda ku filnaasho. 2. Wax hantiyid ama qabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) 1. Wax mas'uuliyaddooda ku filnaasho. 2. Wax hantiyid ama qabsasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. take for one's own; possess; defraud, get by fraud

2

hano [feminine] n., [collective] disease of the scalp

waa la naqliyay ✓

-hantay / hanatay: (v) handle well or conduct responsibility

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gacanta ku dhig oo yeelo. Dh: hanti, qabso, hel, taab. Li: waa.

2

hano -da: (magac, dhedig, keli) cudur keena finan madaxa ku dhaca oo timaha daadiya. Timihii hano ayaa ka xoodhiyay. Dh: tufe, tufo.

3

hano-da: (magac, dhedig, keli) xoolo aanad lahayn oo si sharci darro ah lagu cuno. Hano nin cunay haybad beel. Dh: boolli, xaaraan. Li: xalaal.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) Dhaqdhaqaaqid, kicid (dhabayl).

waa la naqliyay ✓

v. move up, rise

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dhabanaya oo boodh kicinaysa ahow.

waa la naqliyay ✓

1

de: move up, rise

2

lx: dhabo

3

pd: (dhabtay)

4

ps: v3b=

5

key: dhabo

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Dhibco biyood yar yar oo isku cufan oo ay wehliyaan qiiq ama saxarro boodh ah. Dhadada waxaa laga helaa qaybaha hoose ee gibilka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Dhibco biyood yar yar oo isku cufan oo ay wehliyaan qiiq ama saxarro boodh ah. Dhadada waxaa laga helaa qaybaha hoose ee gibilka.

waa la naqliyay ✓

Fog

waa la naqliyay ✓

-dhadada: (n) mist (mist); dew (dhuu); hoarfrost (hoor-foosf); white frost ~ dhedo, dharab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ceeryaamo dayrtii la arko oo sida daruuraha aroorta hore dhulka u qarisa oo qoqoyaan badanna samaysa. Saaka waxa da'aysa dhedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaka-da)

2

Meesha madaxa u sarraysa; dhalo; baso; kug.

waa la naqliyay ✓

1

dhako¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa meeshiisa sare, dhalo. 2. Meesha ugu sarraysa (guri, geed, buur iyo wixi lamida); fiin.

2

dhako²: f.mg3 (-kaday, -katay) 1. Iyadoo wax la qaadaayo ama wax laga cabsanaayo meel ku dhuumasho; gabbasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhako¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa meeshiisa sare, dhalo. 2. Meesha ugu sarraysa (guri, geed, buur iyo wixi lamida); fiin.

2

dhako²: f.mg3 (-kaday, -katay) 1. Iyadoo wax la qaadaayo ama wax laga cabsanaayo meel ku dhuumasho; gabbasho. m.f.dh, dhakasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. hide oneself

2

dhako [feminine] n. crown of the head; summit

waa la naqliyay ✓

-dhakaday / dhakatayv): (v) 1. lower the head or body as to avoid something; duck (dhak); dodge (dhaaj) ~ gabbo. 2. dhako - dhakada. (n) summit (samit); the highest point or part; the top. 3. head (heedh) ~ madax

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meesha ugu sarraysa jidhka qofka.

2

dhako -da: (magac, dhedig, keli) maskaxda iyo waxgarashada.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhala-da)

2

1. Madaxa meesha ugu sarraysa; kug; dhako.

3

2. Wax adag, jabina og, oo dhalaala, oo wixii ka shisheeyaa muuqdaan oo dabaysha celiya iftiinkana soo daaya; waxyaalo badan oo aan la tirin karin oo dadka aad iyo aad wax u tara baa laga sameeyaa; dhawr waxyaalood oo laysku dardaray bay ka kooban tahay: ciid, sooda, xaraar...

4

3. Ubbo dhalo laga sameeyey; qarsho; quraarad.

waa la naqliyay ✓

1

dhalo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax kasta meesha u sarraysa; fiin. 2. Maaddo adke ah oo ka samaysan ciid, kaalsiyam, sooda iyo botaasiyam oo jabi og oo mootiye ileys ah. 3. Weel quraarad ka samaysan oo biyaha, caanaha iyo wixi lamida lagu shubto.

2

dhalo²: f.mg3 (-ashay, -alatay) 1. Ilmo uur ku jira ifka (aaduunka) imaansho. 2. Soo bixid ama kawsasho (bil ama dayax); bilasho. 3. Wax aan horay u jirin, abuurmid. Tusaale: “Kacaan baa dhashay”. 4. Kubbad lagu ciyaarayo shabaq gelid.

waa la naqliyay ✓

1

dhalo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax kasta meesha u sarraysa; fiin. 2. Maaddo adke ah oo ka samaysan ciid, kaalsiyam, soodaiyo, botaasiyam oo jabi og oo mootiye ileys ah. 3. Weel quraarad ka samaysan oo biyaha, caanaha iyo wixi lamida lagu shubto.

2

dhalo²: f.mg3 (-ashay, -alatay) 1. Ilmo uur ku jira ifka (aaduunka) imaansho. 2. Soo bixid ama kawsasho (bil ama dayax); bilasho. 3. Wax aan horay u jirin, abuurmid. Tusaale: Kacaan baa dhashay. 4. Kubbad lagu ciyaarayo shabaq gelid. m.f.dh, dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be born

2

dhalo [feminine] n. crown of the head

3

dhalo [feminine] n. bottle

waa la naqliyay ✓

-dhalada: (n) 1. bottle (bo-tel) ~ qarsho, quraarad. 2. scalp (iskaalp) ~ baso. 3. grown (karown)-, the top or highest part of the head ~ dhako

waa la naqliyay ✓

1

Bottiglia

2

Bottle

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) weel ka samaysan quraarad oo wax lagu shubto. Dh: qaruurad.

waa la naqliyay ✓

زُجَاجَةً، قَارُورَة

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhano.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel carro dhanaan leh. Adhigu wuu jeelee dhanaha geeya.

waa la naqliyay ✓

(Dani) NFD,S Boscia tomentella Chiov. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-qday, -qatay) 1. Wax si fiican u maamulasho. 2. Wax mayrasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-qday, -qatay) 1. Wax si fiican u maamulasho. 2. Wax mayrasho. m.f.dh, dhaqasho.

waa la naqliyay ✓

v. raise, breed; save, conserve; care for one's own family

waa la naqliyay ✓

-dhaqday/dhaqatay: (v) raise for oneself, have the care of; watch over; look after

waa la naqliyay ✓

(fal) mood iyo nool kolba midkaad haysato xannaanayso oo korodhso. Dh: tabco.

waa la naqliyay ✓

1

de: raise, breed; save, conserve; care for one's own family

2

lx: dhaqo

3

pd: (dhaqday)

4

ps: v3b=

5

xe: The Somalis of old used to look after livestock.

6

xv: Soomaalidii hore baa xoolo dhaqan jirtay.

7

key: dhaqo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) walxo dab nool ah oo ka soo finiina dab shidan.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-wday, -watay) la-mid: dhaawo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Meel bugta daawo marsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Meel bugta daawo marsasho. m.f.dh, dhayasho.

waa la naqliyay ✓

v. rub salve ~ ointment on oneself; grease up for oneself

waa la naqliyay ✓

1

de: rub salve ~ ointment on oneself; grease up for oneself

2

lx: dhayo

3

pd: (dhayaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: dhayo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxun-ta)

2

1. Biyo ama wax kale oo leh dhadhan xaraar; kuraar.

3

2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Jaan-ka) a) Caano dhanaan; jinaw. b) Ciid dhano ah. c) (') Uuman aan la arkayn; jinni.

2

2. (Jaan-ta) a) Kob wareegsan. b) Cad harag ah oo qaab gaar ah leh (sida jaamaha kabaha). c) Waraaq ama wax la mid ah oo wax la qaban doono jaangooyadood ku qoran tahay. d) Cad; kar; gabal.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Dhul ciiddiisu dhano tahay. la-mid: carraseel.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Dh. ah: dhul ciiddiisu dhano leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

dhuxun¹: m.l Dhagax gaar ah oo badanaa guduudan oo xanaf leh oo mindiyaha iyo wixi lamida lagu afeeyo; lisin.

2

dhuxun²: m.dh 1. Biyo ceel ama wax kale oo leh dhadhan xaraar. 2. Dhul dibir iyo dhano ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciid adag, dhano ah oo aan geedo badan lahayn; dhooddi.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. la-mid: ceelgeel: Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

jąan: m.l Uun rooxaan ah oo aan aadamuhu arki karin; jinni.

2

jaan¹: m.l 1. Caano geel oo aad u dhanaan. 2. Biyo kharaar oo dhano ah. 3. Ciid dhanaan; carro seel. 4. Caws aan loo baahnayn oo dalagga la soo baxa.

3

jaan²: m.dh (-aamo, m.l) 1. Cad yar oo saan ah oo loo jaray qaab kabeed. 2. Meel bannaan. 3. Gabal yar oo shay ah. 4. Kab dhammaatay. 5. Naqshad farsamo. 6. (muus.) Ridmada sacabka iyo lugaha laga sameeyo marka ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka la ciyaarayo.

waa la naqliyay ✓

m.l Biyo culus dhano ah oo geela u fiican.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Dhul ciiddiisu dhano tahay. la-mid: carraseel.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan Muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, ceelgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan Muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

jaan¹: m.l 1. Caano geel oo aad u dhanaan. 2. Biyo kharaar oo dhano ah. 3. Ciid dhanaan; carro seel. 4. Caws aan loo baahnayn oo dalagga la soo baxa.

2

jaan²: m.dh (-aamo, m.l) 1. Cad yar oo saan ah oo loo jaray qaab kabeed. 2. Meel bannaan. 3. Gabal yar oo shay ah. 4. Kab dhammaatay. 5. Naqshad farsamo. 6. (muus.) Ridmada sacabka iyo lugaha laga sameeyo marka ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka la ciyaarayo.

3

jąan: m.l Uun rooxaan ah oo aan aadamuhu arki karin; jinni.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) biyo culus dhano ah oo geela u fiican.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f. g) Weel buuxsasho. 2. (f.mg) Gaadiid biyo meel fog uga doonasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Weel buuxsasho. 2. (f.mg) Gaadiid biyo meel fog uga doonasho. m.f.dh, dhaansasho.

waa la naqliyay ✓

v. fetch water (for oneself); fill something up (with liquid)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) buuxso oo wax meel aad ku shubatay daf ka sii. Dh: buuxso.

2

dhaanso: (fal) ceelka weel kaga dhaanso biyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: fetch water (for oneself); fill s.t. up (with liquid)

2

lx: dhaanso

3

pd: (dhaansaday)

4

ps: v3a=

5

xe: I only fill up my stomach so I dont think about anything else.

6

xv: Anigu caloosheyda uun baan dhaansadaa ee waxba kama fekero.

7

key: dhaanso

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaanta-da)

2

Cayaaraha Soomaalidu tumato oo waaweyn mid kamid ah; hirwo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc cayaaraha dhaqanka ka mid ah oo leh jaan, sacab iyo or.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc cayaaraha dhaqanka ka mid ah oo leh jaan, sacab iyo or.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] major Central & Western Somali partner clap dance

waa la naqliyay ✓

-dhaantada: (n) Somali folk dance

waa la naqliyay ✓

1

-da: (maga, dhedig, keli) dhadaanbi raad aad u badan oo bahal ama dad meel ay si is dhaafdhaaf ah u marmareen.

2

dhaanto -da: (magac, dhedig, keli) ciyaar loo yaqaanno magacyo kala duwan sida Hirwo iyo Weglo oo ka mid ah ciyaaraha ugu fac weyn ee Soomaalida. Ciyaarta wiilashu waxay ku labbistaan toorrey, labo go' oo maxamuudi ah, garbagale iyo kabo jaangeri ah, gabdhuhuna waxay xidhaan kuul shakaalan oo cunaabi ah, dugaagado, maro saddex qayd ah oo boqor iyo dhacle wadata, shalmad subeeciyad ama khayli ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: major Central & Western Somali partner clap dance involving both men and women

2

lx: dhaanto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: dhaanto

waa la naqliyay ✓

(Danu) NFD Commiphora rostrata Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Daanga-da)

2

Galley la saloolay: salool; qaloon.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] popped grain (such as corn, wheat, lentils)

waa la naqliyay ✓

-daangada: (n) popcorn (paap-koorn) ~ salool, qaloon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) galley la saloolay. Daango iyo bigays baan ku cuwaaftay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaloon, salool

2

de: popped grain (such as corn, wheat, lentils)

3

lx: daango

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: daango

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxyeello weyn oo la is gaadhsiiyo. Daanno ayaa labada nin kala gaadhay shalay. Dh: dhibaato.

waa la naqliyay ✓